So với các địa phương khác trong tỉnh, Cô Tô còn khó khăn nhất vì nằm xa đất liền, các điều kiện cơ sở hạ tầng còn hạn chế. Thế nhưng trong chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020 thì huyện đảo Cô Tô được xác định là điểm nhấn quan trọng trên con đường khai thác tiềm năng, lợi thế từ biển.
Cũng giống như các huyện đảo khác trong cả nước, Cô Tô có nhiều tiềm năng lợi thế về khai thác thuỷ sản và du lịch. Trong đó, nguồn lợi và trữ lượng thuỷ sản rất phong phú với hơn 1.000 loại thuỷ sản khác nhau, có trên 60 loài có giá trị kinh tế cao như cá song, hồng, chấm lang, chim, thu, nục và nhiều loài giáp xác, nhuyễn thể quý hiếm. Bên cạnh đó, thiên nhiên đã ban tặng cho Cô Tô hai bãi biển tuyệt đẹp, với bãi Vàn Chải nằm ở phía Tây của đảo, có bờ biển uốn cong, bãi cát mịn, sạch sẽ và trắng tinh, sóng vừa đủ lớn để nô đùa thư giãn; bãi Hồng Vàn nằm ở phía Đông nước lặng êm ả, lăn tăn như nước hồ do có đảo Thanh Lân trải dài nằm chắn gió từ ngoài biển thổi vào bờ cát mềm mại với những thảm hoa muống biển, người dân ở khu vực này còn gọi bãi Hồng Vàn là Hom Trinh Sát. Mặc dù là huyện đảo nhưng Cô Tô không thiếu nước ngọt với lượng nước ngầm rất lớn và chất lượng tốt vì lượng mưa hàng năm ở đây rất lớn, thảm thực vật trên các đảo phong phú, rừng tự nhiên đa dạng với nhiều loại gỗ tốt, nhiều loại dược liệu quý hiếm như hương nhu, sâm đất, thầu dầu tía...
Cô Tô còn có vinh dự lớn lao mà không địa phương nào có được, đây là nơi duy nhất được Bác Hồ đồng ý cho dựng tượng của Người khi Người còn sống. Ngày 9-5-1961, khi ra thăm quân dân đảo Cô Tô Người đã nói “Thủ đô Hà Nội tuy cách xa các đảo nhưng Đảng và Chính phủ luôn quan tâm đến đồng bào các đảo và mong đồng bào đoàn kết, tiến bộ”. Hiện nay bức tượng của Người được tôn tạo, tu bổ bằng đá hoa cương và được Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia.
Vốn nổi tiếng là hòn đảo hoang sơ và vẹn nguyên, Cô Tô được coi như một hòn ngọc xanh của phía Bắc, nhưng hiện nay trên 5.000 dân sinh sống trên đảo chủ yếu là dân kinh tế mới từ các tỉnh Bắc Bộ ra lập nghiệp, nghề nghiệp chính vẫn là khai thác thuỷ hải sản, mà cũng chủ yếu là đánh bắt ven bờ nên đời sống còn rất khó khăn. Đã có nhà đầu tư tìm đến với Cô Tô nhưng đành lắc đầu bỏ cuộc vì điều kiện cơ sở hạ tầng ở đây quá thiếu thốn, cả huyện mới chỉ có 1 nhà khách của UBND huyện với trên 10 phòng nghỉ, các dịch vụ du lịch chưa có, không có doanh nghiệp hay hộ kinh doanh du lịch, không có nhà hàng ăn uống, chỉ có vài quán ăn nhỏ. Cộng với đó giao thông tới huyện cũng rất hạn chế, mỗi ngày chỉ có 1 chuyến tàu từ đảo vào đất liền và ngược lại.
Theo ông Vũ Ngọc Thân, Phó Chủ tịch UBND huyện thì nguyên nhân chính khiến Cô Tô nhiều năm qua vẫn như “nàng công chúa ngủ trong rừng” là do thiếu điện. Đến nay Cô Tô là huyện duy nhất trên địa bàn tỉnh chưa có điện lưới quốc gia, nguồn điện cung cấp chính là các máy phát điện điezen và pin mặt trời, do đó chi phí giá thành rất lớn. Hiện huyện có 3 máy phát điện điezen công suất 135KVA, 250KVA và 400KVA nên chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu sinh hoạt và kinh doanh nhỏ ở khu vực thị trấn, không thể phục vụ cho sản xuất và kinh doanh lớn trên địa bàn.
Làm thế nào để Cô Tô phát triển, thực sự là một điểm nhấn trong chiến lược biển Việt Nam? Không phải các nhà hoạch định chiến lược không nhìn thấy ưu điểm lớn của Cô Tô, minh chứng là Dự án Trung tâm Dịch vụ hậu cần nghề cá Vịnh Bắc Bộ đã được triển khai tại Cô Tô với tổng mức đầu tư 372,716 tỷ đồng. Trong tương lai đây sẽ là trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá cho cả khu vực Bắc Bộ. Đặc biệt vừa qua Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đã có chuyến khảo sát tại huyện đảo để tiến hành xây dựng một nhà máy phát điện đốt bằng than có công suất khoảng 6MW với công nghệ tầng sôi tuần hoàn làm mát bằng nước biển và dùng đá vôi để khử lưu huỳnh. Dự kiến tổng vốn đầu tư khoảng trên 10 triệu USD. Cùng với đó Công ty Schneider Electric (Hà Nội) cũng đã tiến hành nghiên cứu, khảo sát và đề nghị UBND tỉnh cho triển khai thí điểm dự án cung cấp điện sinh hoạt cho 50 hộ dân và 1 trường tiểu học thuộc thôn Hồng Hải, xã Đồng Tiến. Dự án này sẽ sử dụng công nghệ phát điện bằng năng lượng mặt trời kết hợp với nguồn điện điezen có công suất dự kiến cho mỗi hộ sử dụng là 200W.
Cùng với các dự án điện này, một số dự án nuôi trồng thuỷ sản cũng đang được khởi động trên vùng biển Cô Tô, hy vọng với các dự án này sẽ sớm giúp Cô Tô thức giấc sau giấc ngủ dài.
