Kể từ cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946, trải qua 80 năm, mỗi kỳ bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp luôn là ngày hội lớn của khối đại đoàn kết toàn dân tộc - nơi hội tụ niềm tin, trách nhiệm và quyền làm chủ của nhân dân. Tại Quảng Ninh, dấu ấn của các kỳ tổng tuyển cử được tái hiện sinh động qua những hiện vật, hình ảnh, tư liệu quý trưng bày tại Bảo tàng Quảng Ninh.
Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà ra đời (2/9/1945), để tăng cường sức mạnh của nhà nước cách mạng, đoàn kết rộng rãi các tầng lớp nhân dân, Chính phủ đã ban hành sắc lệnh tổng tuyển cử trong cả nước. Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra với tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu là 89%, cả nước đã bầu được 333 đại biểu.
Ở tỉnh Quảng Yên, tỉnh Hải Ninh và Đặc khu Hòn Gai khi ấy, ngày bầu cử thật sự là ngày hội của toàn dân. Bọn tay sai thân Tưởng là Việt Quốc, Việt Cách ra sức gây sức ép, buộc nhân dân ta phải bầu đại biểu của chúng. Có nơi chúng còn gây rối loạn trật tự, phá hoại bầu cử. Nhưng quần chúng đã được Đảng giác ngộ, kiên quyết đấu tranh chống âm mưu đen tối của bọn phản động, đoàn kết bỏ phiếu ủng hộ đại biểu do Mặt trận Việt Minh giới thiệu.
Kết quả, nhân dân ở Quảng Yên, Hòn Gai, Hải Ninh đã bầu được 6 đại biểu tham gia Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đó là các đồng chí Trần Danh Tuyên, Trịnh Tam Tỉnh, Lê Văn Cơ (tỉnh Quảng Yên), Nguyễn Hiền, Hoàng Mậu Thành, Hoàng Văn Hà (tỉnh Hải Ninh).
Gắn với dấu mốc lịch sử trọng đại đó, không gian tầng 2 Bảo tàng Quảng Ninh hiện đang trưng bày một số hiện vật về kỳ tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946, gồm: hòm phiếu gỗ và những tấm thẻ đi bầu của cử tri khu Vụng Đông, TX Hòn Gai, trong cuộc bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp năm 1946. Lần đầu tiên người dân được thực hiện quyền và nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi công dân, bầu ra những đại biểu ưu tú nhất. Cùng với đó là nhiều bức ảnh quý qua các kỳ bầu cử được lưu giữ trong kho tư liệu.
Ông Nguyễn Đức Phương, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Bảo tàng, Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh, cho biết: Bảo tàng Quảng Ninh hiện đang lưu giữ 46 ảnh tư liệu về các kỳ bầu cử Hội đồng Nhân dân các cấp và 5 hiện vật tiêu biểu gồm hòm phiếu và các thẻ đi bầu trong kỳ bầu cử năm 1946. Đây là những tài liệu quý đã được Bảo tàng Quảng Ninh sưu tầm từ các tổ chức, cá nhân. Thông qua những hình ảnh, tư liệu, có thể thấy mọi tầng lớp nhân dân, từ già trẻ gái trai, công nhân, nông dân, lực lượng vũ trang… đều tham gia bỏ phiếu, thể hiện không khí nô nức của ngày bầu cử và niềm vui của nhân dân khi được cầm lá phiếu trên tay, thực hiện quyền và nghĩa vụ thiêng liêng.
Hướng tới kỷ niệm 80 năm ngày Tổng tuyển cử đầu tiên (6/1/1946 - 6/1/2026), Bảo tàng Quảng Ninh đang khẩn trương hoàn thiện công tác chuẩn bị cho trưng bày chuyên đề về ngày tổng tuyển cử. Các hiện vật, ảnh tư liệu trong trưng bày chuyên đề sẽ tái hiện bối cảnh lịch sử của từng kỳ tổng tuyển cử, làm nổi bật vai trò, trách nhiệm và niềm tự hào của người dân Quảng Ninh nói riêng, nhân dân cả nước nói chung trong sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Đặc biệt, trong đó có những bức ảnh quý như: Chủ tịch Hồ Chí Minh bỏ phiếu bầu cử Ban Thường trực Quốc hội mới. Bác đọc lời tuyên thệ trước Quốc hội, ảnh Bác đến bỏ phiếu bầu cử đại biểu HĐND thành phố Hà Nội tại đơn vị bầu cử số 2, tiểu khu Trúc Bạch, khu phố Ba Đình, Hà Nội...
Ở Hải Ninh còn 3 bức ảnh: Nhân dân Hải Ninh dựng cổng chào, khẩu hiệu chào mừng ngày bầu cử Quốc hội khóa II, năm 1960; Các lực lượng vũ trang tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa II, năm 1960 ở Hải Ninh; Kỳ họp thứ nhất của Hội đồng Nhân dân tỉnh Hải Ninh khóa II, năm 1962.
Giai đoạn sau khi thành lập tỉnh Quảng Ninh có những hình ảnh như: Nhân dân Hòn Gai bỏ phiếu bầu cử đại biểu HĐND thị xã, tiểu khu năm 1973; Phòng bỏ phiếu của tiểu khu Hạ Long - TX Hòn Gai trong ngày bầu cử Quốc hội khóa VI năm 1976, học sinh trường cấp 3 Hòn Gai mít tinh diễu hành, rước ảnh Bác trên đường phố Hòn Gai để cổ động cho ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa VI, ngày 25/4/1976; công nhân Mỏ than Hà Lầm bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa XI; ông Nguyễn Văn Đa, cử tri làng chài lần đầu tiên được đi bỏ phiếu trên đất liền, tháng 5/2016...
Những kỷ vật này không chỉ lưu giữ ký ức một thời, mà còn là nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại, nhắc nhở mỗi công dân về quyền làm chủ của mình và trách nhiệm gửi gắm trong mỗi lá phiếu hôm nay để tiếp tục xây dựng một chính quyền dân chủ, phục vụ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân.
