Đấu tranh chống gian lận, trốn thuế trong hoạt động XNK

Trong quá trình hội nhập, Việt Nam đang từng bước tham gia và thực hiện các cam kết với quốc tế về thương mại. Tình hình đòi hỏi ngành Hải quan phải đổi mới trong cách làm và việc kiểm tra sau thông quan là một cách làm mới của ngành mà mục tiêu lớn nhất là tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu (XNK), giảm chi phí cho doanh nghiệp bằng việc thông quan nhanh hàng hoá tại cửa khẩu; đồng thời thực hiện nhiệm vụ chống gian lận thương mại (GLTM), chống thất thu cho ngân sách nhà nước.

Quảng Ninh là tỉnh có nhiều cửa khẩu đường bộ, đường biển thuận lợi cho hoạt động XNK hàng hóa nên đã thu hút được nhiều doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh tham gia. Mỗi năm có khoảng 1.200 doanh nghiệp tham gia hoạt động XNK qua địa bàn với các mặt hàng XNK phức tạp về chủng loại, mẫu mã. Số lượng hồ sơ làm thủ tục thông quan trung bình đạt gần 50.000 bộ/năm và năm sau thường tăng hơn năm trước trung bình 10%. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, bên cạnh việc bám sát chương trình công tác của ngành, Chi cục KTSTQ đã xây dựng và triển khai thực hiện các kế hoạch, chương trình công tác sát với tình hình thực tế. Chi cục luôn chú trọng bố trí, phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng CBCC, đội công tác theo chuyên đề và lĩnh vực chuyên sâu. Cùng với đó, Chi cục đã tạo điều kiện cho CBCC tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ và các lớp đào tạo chuyên sâu (kế toán, kiểm toán, thanh toán quốc tế...). Trong công tác nghiệp vụ, đơn vị chú trọng tập trung phân loại doanh nghiệp đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, xác định loại hình XK, NK trọng điểm hay xảy ra vi phạm và hay bị lợi dụng, từ đó có cơ sở để tiến hành công tác KTSTQ đảm bảo chính xác, nhanh chóng.

Thực tế cho thấy, các vi phạm chủ yếu thuộc về những doanh nghiệp được ưu tiên về thủ tục hải quan. Thời gian qua, có gần 80% số tờ khai của các doanh nghiệp thuộc luồng xanh (hồ sơ miễn kiểm tra trong khâu thông quan) có hành vi khai báo sai về tên hàng, mã số hàng hóa dẫn đến áp sai thuế suất, làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc cung cấp cho cơ quan hải quan hồ sơ, tài liệu không đúng với thực tế để làm thủ tục thông quan hàng hoá. Cá biệt có những doanh nghiệp khi bị Chi cục kiểm tra phát hiện vi phạm mời đến giải quyết đã cố tình không đến, trốn tránh trách nhiệm, thậm chí làm thủ tục tạm ngừng hoạt động để trốn tránh kiểm tra v.v.. Đấu tranh với những khó khăn này, ngoài sự nỗ lực của CBCC, đơn vị luôn đẩy mạnh công tác phối hợp, trao đổi thông tin giữa các đơn vị chức năng trong và ngoài ngành; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan thuế, ngân hàng... trong việc xác minh thông tin của doanh nghiệp vi phạm pháp luật, có dấu hiệu gian lận thương mại đang tiến hành KTSTQ... để thực hiện tốt nhiệm vụ.

Với cách làm này, từ năm 2008 đến nay, đơn vị đã tham mưu cho Cục Hải quan tỉnh chỉ đạo, hướng dẫn các đơn vị Hải quan cửa khẩu tiến hành phúc tập được trên 65.000 bộ hồ sơ, phát hiện được gần 300 bộ hồ sơ có sai sót, vi phạm; truy thu thuế bổ sung trên 830 triệu đồng. Trong công tác KTSTQ, đơn vị đã tiến hành thu thập thông tin đối với 1.200 doanh nghiệp có hoạt động XNK qua địa bàn và đã kiểm tra sau thông quan đối với nhiều doanh nghiệp. Qua kiểm tra, Chi cục đã kết luận 44 doanh nghiệp vi phạm, ban hành quyết định xử lý vi phạm, quyết định truy thu với tổng số tiền là 768 triệu đồng. Những tháng còn lại của năm 2009, Chi cục đang tập trung kiểm tra các mặt hàng nhập khẩu có thuế suất cao và KTSTQ đối với các doanh nghiệp xuất khẩu than qua địa bàn để tham mưu cấp thẩm quyền có biện pháp giải quyết và xử lý dứt điểm. Đồng thời, Chi cục cũng tăng cường các biện pháp phối hợp với các ngành chức năng trong và ngoài tỉnh áp dụng các biện pháp để truy thu số tiền gian lận, trốn thuế của các doanh nghiệp đã bị  phát hiện.

Một khó khăn khác là trong số doanh nghiệp hoạt động XNK tại Quảng Ninh thì có tới 2/3 doanh nghiệp đặt trụ sở ở tỉnh ngoài. Khi tiến hành KTSTQ, nếu phát hiện các doanh nghiệp này vi phạm thì công tác điều tra, xử lý gặp nhiều trở ngại, gây hạn chế rất lớn đến việc truy thu nộp ngân sách nhà nước. Khắc phục tình trạng này rất cần sự vào cuộc đồng bộ của các ngành chức năng như Thuế, Ngân hàng, Công an... tại các địa phương doanh nghiệp đóng trụ sở. Bên cạnh đó, Nhà nước cần sớm bổ sung, điều chỉnh các chế tài đủ mạnh, nhằm xử lý, răn đe các doanh nghiệp vi phạm pháp luật, tạo sự bình đẳng với các doanh nghiệp chấp hành nghiêm các chính sách, pháp luật của Nhà nước.