Trong những năm tới, cùng với cả nước, kinh tế tỉnh Quảng Ninh sẽ có những bước phát triển mới, đòi hỏi lĩnh vực văn hóa - thông tin phải có sự chuyển biến tương xứng. Và đó là lý do để ngày 4-7-2006, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh ra Quyết định số 1872/QĐ-UBND “V/v phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch phát triển sự nghiệp Văn hóa - Thông tin tỉnh Quảng Ninh đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020”.
Theo đó những mục tiêu hướng tới là từng bước xây dựng đồng bộ các thiết chế văn hóa từ tỉnh đến cơ sở, ưu tiên cho các thiết chế văn hóa phục vụ cộng đồng; đổi mới và nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa, văn học nghệ thuật, thông tin tuyên truyền; tăng cường quản lý nhà nước về văn hóa, nhất là về dịch vụ văn hóa; đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động văn hóa trong các lĩnh vực: quản lý, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích, danh thắng, các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, các loại hình dịch vụ văn hóa; đến năm 2010 chuyển phần lớn các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc ngành Văn hóa sang hoạt động theo cơ chế cung ứng dịch vụ; xây dựng môi trường văn hóa bền vững, gắn với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nhất là du lịch...
Về cơ cấu tổ chức, bên cạnh các đơn vị trực thuộc ngành hiện nay sẽ có thêm Nhà hát Quảng Ninh, Trung tâm sách lý luận chính trị và tư tưởng Hồ Chí Minh Quảng Ninh, Nhà xuất bản Quảng Ninh, Phòng Quản lý Di sản Văn hóa (trên cơ sở kiện toàn Ban Quản lý di tích thắng cảnh). Nét mới đáng chú ý là tỉnh Quảng Ninh sẽ thành lập một Ban quản lý 4 di tích trọng điểm, gồm: Khu di tích Yên Tử, cụm di tích Chiến thắng Bạch Đằng, cụm di tích đền, lăng mộ các vua Trần ở An Sinh và Thương cảng cổ Vân Đồn. Ban này sẽ trực thuộc UBND tỉnh Quảng Ninh, giống như Ban Quản lý Vịnh Hạ Long. Tại cấp huyện sẽ có các đơn vị sự nghiệp: Trung tâm Văn hóa - Thể thao (gồm nhà văn hóa thông tin, đội thông tin lưu động, sân khấu ngoài trời, nhà thi đấu), thư viện huyện, nhà truyền thống hoặc bảo tàng chuyên đề, các đơn vị kinh doanh dịch vụ. Cấp xã, phường sẽ có 1 công chức chuyên trách công tác Văn hóa - Thông tin và đơn vị hoạt động sự nghiệp là Trung tâm văn hóa - thể thao xã (gồm nhà văn hóa, khu vui chơi thiếu nhi, sân bãi đa năng, khu hoạt động dịch vụ văn hóa tổng hợp)...
Có thể nói, quy hoạch đã được UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt này thực sự là dấu mốc, là cơ sở để ngành Văn hóa - Thông tin và UBND các địa phương có định hướng phát triển nhằm đưa sự nghiệp Văn hóa - Thông tin của tỉnh lên tầm cao mới. Tuy nhiên, xét tình hình thực tế, để đạt được những mục tiêu đề ra trong Quy hoạch, thiết nghĩ tỉnh, ngành Văn hóa - Thông tin và các địa phương cần quan tâm đến 2 vấn đề mang tính thiết yếu, đó là đầu tư cơ sở vật chất và xây dựng đội ngũ cán bộ văn hóa từ tỉnh đến cơ sở có đủ năng lực trình độ nghiệp vụ, quản lý.
Hiện tại các cơ sở vật chất dành cho hoạt động văn hóa của Quảng Ninh từ tỉnh đến cơ sở so với các tỉnh khác rất yếu, thiếu và vẫn còn những bất cập. Mục tiêu Quy hoạch đề ra là tới năm 2010 sẽ hoàn thành việc đầu tư xây dựng Nhà hát Quảng Ninh tại khu Lán Bè (TP Hạ Long) với sức chứa 1.100 - 1.200 chỗ ngồi. Thế nhưng cho tới nay, dự án này vẫn chưa thể triển khai. Đó là chưa kể các công trình văn hóa tiêu biểu khác như Bảo tàng Sinh thái Hạ Long, Trung tâm Văn hóa - Thông tin Quảng Ninh v.v... vẫn chỉ ở trong giai đoạn san lấp mặt bằng, kè bờ bao. Trái ngược với đó là các nhà văn hóa và khu vui chơi thanh, thiếu nhi. Là một trong các tiêu chí để được công nhận danh hiệu làng, khu phố văn hóa nên những năm qua đã có gần 700 nhà văn hóa được xây dựng lên ở khắp các địa phương trong tỉnh bằng nguồn ngân sách của tỉnh, huyện đầu tư, hỗ trợ và nhân dân đóng góp, quy mô từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng/công trình. Thế nhưng hiệu quả hoạt động không cao, nhiều nhà văn hóa xây xong đóng cửa bỏ đấy; nguyên nhân chủ yếu là thiếu kinh phí và chưa có một quy chế quản lý, tổ chức hoạt động; nhiều khu vui chơi cho thanh, thiếu nhi bỏ hoang không phát huy được tác dụng, nhất là ở các huyện miền núi vùng cao.
Đối với vấn đề đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, theo mục tiêu Quy hoạch, đến năm 2010 có trên 50% đội thông tin lưu động huyện; trên 50% xã, phường có trung tâm văn hóa - thể thao; 100% cán bộ văn hóa xã, phường có trình độ trung cấp nghiệp vụ văn hóa trở lên; đối với tuyến tỉnh sẽ là quy hoạch lại các đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp... Đây là một mục tiêu đúng đắn bởi thực tế hiện nay ở hầu hết các xã, phường, thị trấn của tỉnh, đội ngũ cán bộ văn hóa đều rất yếu về nghiệp vụ do chưa được đào tạo, thường được phân công từ cán bộ văn phòng, cán bộ Đoàn chuyển sang. Tình trạng này không chỉ ở tuyến xã mà cả ở tuyến huyện và thậm chí là tuyến tỉnh. Tất cả điều đó đã làm suy yếu chất lượng đội ngũ những người làm văn hóa. Muốn khắc phục tình trạng này, có lẽ ngay từ bây giờ ngành Văn hóa - Thông tin phải xây dựng kế hoạch đào tạo đội ngũ cán bộ văn hóa mang tính chiến lược lâu dài, đủ về số lượng, chất lượng cho ngành mình từ tỉnh đến cơ sở.
Hơn bao giờ hết, để thực hiện mục tiêu mà quy hoạch đề ra, cần có sự quan tâm lớn từ các cấp, ngành, chính quyền từ tỉnh tới các địa phương và nỗ lực của chính ngành Văn hóa - Thông tin tỉnh Quảng Ninh.
