Mặc dù trong bối cảnh suy giảm kinh tế chung nhưng Quảng Ninh vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng khá so với các tỉnh, thành phố khác trên toàn quốc. Với đà phát triển như hiện nay nhu cầu đầu tư của tỉnh nói chung và từng địa phương nói riêng ngày càng lớn.
Quảng Ninh được Chính phủ xác định: “Xây dựng trở thành một địa bàn động lực, một trong những cửa ngõ giao thông quan trọng của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ đối với khu vực và quốc tế, một khu vực phát triển năng động của kinh tế ven biển và biển, có tốc độ tăng trưởng cao và bền vững; có thế và lực ngày càng lớn thúc đẩy sự phát triển và khả năng cạnh tranh”. Với vị trí như vậy đặt ra yêu cầu lớn về nguồn vốn đầu tư làm nền tảng cho sự phát triển để Quảng Ninh thực sự là cực quan trọng trong Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.
Bệnh viện Bãi Cháy được đầu tư xây dựng mới với cơ sở khang trang.
Ảnh: Đỗ Giang
Cầu quá lớn
Theo thống kê của Sở Kế hoạch và Đầu tư, trong giai đoạn 2010-2015 nhu cầu vốn đầu tư từ ngân sách Nhà nước cho các công trình trọng điểm là trên 23.000 tỷ đồng, trong đó ngân sách tỉnh phải cân đối trên 10.500 tỷ đồng, trung ương trên 5.500 tỷ đồng, từ các nguồn khác gần 7.000 tỷ đồng. Cụ thể: Đối với nhóm các công trình giao thông có 7 dự án, công trình trọng điểm. Ngoài dự án cải tạo nâng cấp QL18A (đoạn Mông Dương - Móng Cái) và tuyến đường nối TP Hạ Long với đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng và tuyến đường du lịch, cảng tàu quốc tế Bãi Cháy sử dụng ngân sách Trung ương và trả bằng quỹ đất, ngân sách tỉnh còn phải cân đối khoảng 2.500 tỷ đồng. Nhóm các công trình trụ sở làm việc cần khoảng 500 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh; nhóm các công trình thiết chế văn hoá thể thao 6.000 tỷ đồng; giáo dục - đào tạo 336 tỷ đồng; y tế 563 tỷ đồng...
Bước sang thực hiện năm kế hoạch 2011 nhu cầu đầu tư trên toàn tỉnh cần gần 7.000 tỷ đồng (không tính nguồn chương trình mục tiêu quốc gia) gồm: Ngân sách tập trung + thu cấp quyền sử dụng đất là trên 2.747 tỷ đồng; từ thu phí bảo vệ môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản 598,205 tỷ đồng; từ nguồn Trung ương hỗ trợ có mục tiêu là 3.611 tỷ đồng. Một số dự án lớn như: Cải tạo nâng cấp QL18A đoạn Mông Dương - Móng Cái trước mắt cần khoảng 200 tỷ đồng để dự án hoàn thành đúng kế hoạch; cải tạo nâng cấp tỉnh lộ 340 (đoạn nối QL18A đi cửa khẩu Bắc Phong Sinh) trong năm 2011, 2012 cần 276 tỷ đồng; tuyến đường vành đai phía Bắc TP Hạ Long đoạn Vũ Oai - Quang Hanh (đây là tuyến đường góp phần phân luồng xe tải, xe container ra khỏi phạm vi TP Hạ Long, tạo quỹ đất phát triển các khu dân cư, khu công nghiệp 2 bên đường) cần 477 tỷ đồng. Đối với hạng mục hạ tầng kỹ thuật, san nền thuộc dự án Trung tâm thể thao vùng Đông Bắc tại phường Đại Yên (TP Hạ Long) dự kiến hoàn thành trong năm 2011 cần được bố trí vốn 360 tỷ đồng; Trường Chính trị Nguyễn Văn Cừ cần 204 tỷ đồng...
Đó là những dự án, công trình trọng điểm được thực hiện từ ngân sách tỉnh, do UBND tỉnh giao các sở, ngành liên quan làm chủ đầu tư còn đối với các dự án, công trình do địa phương làm chủ đầu tư nhu cầu vốn cũng rất lớn. Trong những buổi làm việc với Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh về triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ lần thứ XIII, các địa phương đề nghị được tỉnh hỗ trợ trên 1.000 tỷ đồng để thực hiện các dự án, công trình trên địa bàn trong giai đoạn 2011-2015. Điển hình: TP Móng Cái, đề nghị là 249 tỷ đồng; TX Cẩm Phả, đề nghị được để lại 100% nguồn thu phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản để thị xã đầu tư xây dựng các công trình khắc phục ô nhiễm môi trường trên địa bàn; Hải Hà đề nghị được hỗ trợ 274,3 tỷ đồng; Hoành Bồ đề nghị hỗ trợ 115,44 tỷ đồng; Yên Hưng 111,9 tỷ đồng...
Trước nhu cầu cần đầu tư quá lớn của tỉnh, các địa phương nguồn ngân sách tập trung đáp ứng được bao nhiêu?
Cung có hạn
Để tăng cường hiệu quả trong quản lý vốn đầu tư phát triển thuộc nguồn ngân sách nhà nước, góp phần xoá bỏ cơ chế “xin - cho” và nâng cao tính minh bạch, từ năm 2008 Quảng Ninh thực hiện việc áp dụng các tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư. Tuy nhiên, do nhu cầu đầu tư quá lớn trong khi nguồn ngân sách tỉnh, địa phương hạn hẹp, sự hỗ trợ của Trung ương chưa nhiều nên số vốn bố trí cho một dự án, công trình còn thấp và khá dàn trải. Năm 2008 có 199 công trình được bố trí vốn với bình quân 789 triệu đồng/ công trình. Năm 2009 có 193 công trình, bình quân 692 triệu đồng/công trình. Năm 2010 là 200 công trình, bình quân 514 triệu đồng/công trình. Chỉ tính các công trình, dự án trọng điểm, cấp bách được phê duyệt từ năm 2008 đến nay ngân sách tỉnh mới cấp được gần 1.000 tỷ đồng/tổng nhu cầu trên 14.500 tỷ đồng.
Riêng trong năm kế hoạch 2011 dự kiến số vốn đáp ứng được từ nguồn ngân sách tập trung và thu cấp quyền sử dụng đất là 17,6 tỷ đồng (bằng 6,21% so với nhu cầu), số vốn còn thiếu trên 2.500 tỷ đồng. Từ nguồn Trung ương hỗ trợ có mục tiêu dự kiến trên 500 tỷ đồng. Đối với các công trình, dự án được đầu tư từ nguồn vốn thu phí bảo vệ môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản, năm 2011 cần 310 tỷ đồng, trong đó cấp tỉnh phân bổ mới chỉ đáp ứng được 16,78% so với nhu cầu. Hiện nay nhiều công trình trọng điểm, cấp bách đã và đang được đầu tư từ nguồn vốn này như: Cầu vượt đường sắt tại Km81+400 (QL18) Uông Bí; cầu vượt đường sắt tại Km153+400 (QL18) Cẩm Phả; mở rộng đường du lịch Dốc Đỏ - Yên Tử; nâng cấp đường 337 Loong Toòng - Bang; Bệnh viện Lao và Phổi, Bệnh viện Y học dân tộc; Bệnh viện Đa khoa Khu vực Bãi Cháy; Bệnh viện Sản Nhi, cầu Trới (Hoành Bồ)…
Sự mất cân đối trong đầu tư phát triển giữa nhu cầu và khả năng hiện có là thực trạng chung đang diễn ra không chỉ ở Quảng Ninh mà ở các tỉnh, thành phố khác trong cả nước và không thể giải quyết được trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, đặt trong vị trí là tỉnh tiền đồn của vùng Đông Bắc, cực tăng trưởng quan trọng của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ ngoài sự nỗ lực cố gắng của địa phương, Quảng Ninh cần nhiều hơn nữa sự hỗ trợ của Trung ương từ nguồn vốn trực tiếp, đến cơ chế tài chính, chính sách riêng cho đầu tư phát triển.
