Là vùng công nghiệp than lớn nhất cả nước, do vậy không tránh khỏi môi trường lao động bụi, ẩm. Thêm vào đó, tỉnh cũng có nhiều xã vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, trình độ dân trí thấp, cách ăn ở của bà con chưa hợp vệ sinh... Đây là những nguyên nhân mà Quảng Ninh được xếp vào tỉnh có nguy cơ mắc lao lớn so với các tỉnh, thành khác. Vì thế thời gian qua, chương trình mục tiêu quốc gia về công tác chống lao luôn được tỉnh và ngành y tế chú trọng.
Kiểm tra sức khoẻ cho bệnh nhân tại Bệnh viện Lao và Phổi tỉnh.
Để đẩy mạnh công tác phòng chống lao tại các tuyến, Bệnh viện Lao và Phổi tỉnh còn thành lập một phòng chỉ đạo chuyên khoa. Hằng tháng, các y, bác sĩ trong phòng thường xuyên có mặt tại các huyện để kiểm tra, giám sát công tác phòng chống lao, phối hợp với trung tâm y tế các huyện tổ chức tuyên truyền, tập huấn đến xã nhằm giúp các y sĩ, y tá nắm thêm kiến thức, kịp thời phát hiện bệnh nhân để tránh lây lan ra cộng đồng. Lao là căn bệnh yêu cầu phải điều trị dài ngày, sử dụng nhiều loại thuốc, do đó, các y, bác sĩ, y tá... ngoài làm công tác khám, điều trị cho bệnh nhân, họ còn tổ chức cam kết với bệnh nhân và người nhà để đảm bảo bệnh nhân được uống thuốc liên tục, hoặc phải uống trước mặt các y, bác sĩ. Ngoài ra, họ còn thường xuyên nắm chắc tình hình bệnh nhân ngay cả khi họ về điều trị tại gia đình. Việc làm này khiến cán bộ y tế tuyến xã phải vào cuộc rất vất vả, đặc biệt là ở các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa. Tuy vậy, với sự tâm huyết trong nghề, đội ngũ y, bác sĩ làm công tác điều trị, phòng chống lao từ tuyến tỉnh đến các xã luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm với người bệnh, mặc dù đây là căn bệnh dễ lây lan. Hiện nay, mạng lưới phòng chống lao đã được trải khắp từ tuyến tỉnh đến tận các xã. Ngay tại tuyến huyện, nơi làm công tác xét nghiệm lao cũng đã được trang bị các thiết bị khá đầy đủ, kiến thức của các y, bác sĩ làm trong chương trình phòng chống lao cũng ngày một nâng cao.
Để thực hiện mục tiêu phòng chống lao, việc nâng cao nhận thức cho người dân về bệnh lao, nguy cơ và cách phòng chống luôn được đặt lên hàng đầu. Đội ngũ y tế thôn bản được huy động vào cuộc tuyên truyền vận động bà con. Để tuyến “chân rết” này phát huy hiệu quả, trung tâm y tế các huyện, thị, thành phố thường xuyên mở lớp tập huấn chuyên sâu cho y tế thôn, bản. Cùng sự vào cuộc của các cấp uỷ Đảng, chính quyền, các đoàn thể, trạm y tế xã còn tổ chức các đợt tuyên truyền vào từng bản, đến với mọi người dân. Các huyện, xã đều được phát băng tuyên truyền về căn bệnh này và cách phòng chống để phát trên loa phát thanh của huyện, của xã. Ngay tại Bệnh viện Lao và Phổi Quảng Ninh, tập thể y, bác sĩ nơi đây cũng thường xuyên tổ chức tuyên truyền cho bệnh nhân về bệnh lao, cách phát hiện, sử dụng thuốc, uống thuốc đúng liều lượng v.v.. với mong muốn, sau khi điều trị dứt bệnh trở về với cuộc sống hàng ngày, mỗi bệnh nhân sẽ là một tuyên truyền viên tích cực, kịp thời phát hiện người bị bệnh lao và hướng dẫn bà con cách phòng chống bệnh. Với sự vào cuộc đồng bộ đó, chương trình phòng chống lao đã nhận được sự quan tâm của rất nhiều người dân. Ví dụ như ở xã Phương Nam (Uông Bí), 91% số hộ dân nơi đây đã làm tốt công tác xử lý rác thải, đảm bảo môi trường trong sạch tránh vi trùng lao phát triển. Quảng Ninh còn được đánh giá là một trong những tỉnh điều trị giảm tốt nhất số lượng bệnh nhân lao. Trong năm 2009, toàn tỉnh đã khám, phát hiện thu nhận 1179 bệnh nhân lao, tỷ lệ điều trị khỏi đạt 88%...
Mặc dù vậy công tác phòng chống lao hiện nay vẫn đứng trước nhiều khó khăn do tâm lý của mọi người chưa tin tưởng ở tuyến huyện và mặc cảm về căn bệnh này nên khi bệnh nặng họ mới tìm đến Bệnh viện Lao và Phổi Quảng Ninh để làm xét nghiệm, điều trị. Đây cũng là nguyên nhân khiến cho phần lớn bệnh nhân lao chỉ được phát bệnh tại tuyến tỉnh. Tỷ lệ điều trị lao khỏi bệnh đang có chiều hướng sụt giảm. Những năm trước, tỷ lệ điều trị khỏi bệnh lao của tỉnh còn đạt tới 91- 92%; năm 2006 giảm xuống còn 89,1%, năm 2007 chỉ còn 88,7% và năm 2009 chỉ còn 88%. Nguyên nhân lao là căn bệnh yêu cầu phải điều trị dài ngày, uống nhiều thuốc, nhưng trên thực tế, người dân có thói quen sau khi nằm viện, chỉ uống thuốc thêm một hai tháng, ngừng thuốc, thấy cơ thể khoẻ mạnh, uống thêm thấy mệt mỏi nên bỏ thuốc, không điều trị tiếp. Sau một thời gian các chất thuốc kháng lao sẽ hết tác dụng, số vi trùng lao con lại kháng thuốc, và khi phát tác rất khó điều trị. Ngoài nguy cơ về môi trường, số bệnh nhân chuyển từ giai đoạn HIV sang giai đoạn AIDS ở Quảng Ninh gia tăng cũng là nguyên nhân dẫn đến nguy cơ mắc bệnh lao cao với triệu chứng phức tạp; trong khi đó trình độ của đội ngũ y tế thôn bản về bệnh lao còn hạn chế. Chính bởi vậy, công tác phòng chống lao của tỉnh vẫn luôn là một trong các mục tiêu cần tiếp tục được đẩy mạnh, mà yếu tố quan trọng nhất vẫn là phải làm thay đổi nhận thức, nâng cao hiểu biết của người dân về bệnh lao để bản thân họ chủ động hơn trong việc phát hiện, phòng chống bệnh lao cho chính mình mà mọi người trong cộng đồng. Đồng thời phải kết hợp tốt công tác phòng chống lao với các công tác khác, như: phòng chống hút thuốc lá, phòng chống lây lan HIV/AIDS, cải thiện môi trường sống... Để thực hiện tốt điều này, nhiệm vụ không chỉ của ngành y tế.