Theo báo cáo của Liên minh HTX-DNNQD tỉnh, đến hết năm 2008, toàn tỉnh có 244 HTX hoạt động ở các lĩnh vực như: Nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, giao thông vận tải, tín dụng, thương mại và dịch vụ, vệ sinh môi trường, dịch vụ điện sinh hoạt và nước sạch nông thôn. Hầu hết các HTX đều đã tiến hành sửa đổi, bổ sung điều lệ, xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh phù hợp với quy định của Luật HTX năm 2003 và điều kiện thực tế của cơ sở. Nhiều HTX đã mở rộng và phát triển các dịch vụ thiết yếu hỗ trợ kinh tế hộ phát triển nên đã mang lại hiệu quả kinh doanh cao.
Có thể khẳng định trong những năm qua, đặc biệt 5 năm gần đây (2004-2008) kinh tế hợp tác, HTX của tỉnh từng bước được củng cố và ngày càng phát triển cả về quy mô, phạm vi hoạt động. Nét mới của các HTX trong những năm gần đây là sự phát triển đã gắn với nhu cầu của các giới, các tầng lớp, nhóm đối tượng xã hội khác nhau vì mục tiêu giúp đỡ nhau làm kinh tế, khắc phục khó khăn để vượt khó, xoá đói giảm nghèo. Trong hoạt động các HTX đã có sự liên kết, liên doanh với nhau và liên kết hợp tác với các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác để cùng nhau phát triển, do vậy số HTX kinh doanh có hiệu quả tăng từ 80% (năm 2007) lên 87% (năm 2008). Năm 2008, nhiều HTX có doanh thu cao, thu nhập của Ban quản trị và xã viên tăng cao so với năm 2007. Điển hình như: HTX dịch vụ nông nghiệp Bình Khê (Đông Triều) có số cửa hàng kinh doanh tăng từ 5 lên 10 cửa hàng, doanh thu đạt 6,7 tỷ đồng (tăng 3,7 tỷ đồng so với năm 2007), thu nhập bình quân 1,5 triệu đồng/người/tháng, trả lợi nhuận vốn góp 1,6%/tháng; HTX Tiền An I (Yên Hưng) chuyên canh rau do tích cực áp dụng các tiến bộ kỹ thuật từ giống, phân bón, cách chăm sóc nên đạt gần 300 triệu đồng/ha. HTX Lâm nghiệp Toàn Dân (Ba Chẽ) đầu tư vốn trồng gần 1.000 ha rừng, đồng thời còn đầu tư nhà máy chế biến lâm sản xuất khẩu, giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động là đồng bào dân tộc.
Bên cạnh số HTX có bước đổi mới, sáng tạo trong hoạt động sản xuất, kinh doanh vẫn còn nhiều HTX hoạt động yếu kém. Đa số các HTX nông nghiệp chỉ tổ chức một số khâu dịch vụ cho hộ xã viên và xã viên chưa tổ chức sản xuất kinh doanh dịch vụ tập trung. Hoạt động sản xuất, kinh doanh trong các HTX còn nhỏ bé, sức cạnh tranh thấp, tính bền vững chưa cao, vì vậy vai trò bảo vệ quyền lợi cho xã viên trong thị trường còn hạn chế. Nhiều HTX khi chuyển đổi hoạt động theo luật còn mang tính hình thức, nhiều nội dung chưa tuân thủ các quy định trong Luật HTX và các văn bản hướng dẫn thi hành như: Điều lệ HTX chưa xây dựng cụ thể các điều khoản; xã viên chưa tham gia góp vốn thực sự; chưa xác định và phân biệt rõ xã viên HTX; một số nguyên tắc HTX chưa được tôn trọng. Việc phân định tài sản và xác định sở hữu tài sản của HTX và xã viên khi chuyển đổi theo luật chưa thực sự rõ ràng nên dẫn đến tình trạng sở hữu tài sản trong HTX giống như sở hữu công cộng đã làm hạn chế hoạt động của HTX. Bên cạnh đó, trình độ nhận thức và năng lực điều hành, tổ chức quản lý, tổ chức sản xuất kinh doanh của đội ngũ cán bộ quản lý HTX chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển HTX trong cơ chế thị trường.
Theo ông Nguyễn Lương Tá, Chủ tịch Liên minh HTX-DNNQD tỉnh: Hiện nay một số chính sách, pháp luật của Nhà nước khi đưa vào áp dụng đối với mô hình kinh tế HTX chưa phù hợp; trình độ nhận thức của một số xã viên về cơ chế thị trường còn hạn chế; đội ngũ cán bộ quản lý HTX chưa đáp ứng được yêu cầu. Vì vậy cần tiếp tục tuyên truyền sâu rộng hơn nữa nhằm nâng cao nhận thức trong cán bộ, nhân dân về chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể. Phát triển kinh tế tập thể là giải pháp quan trọng để nâng cao đời sống, phát triển kinh tế của cộng đồng dân cư, đặc biệt là cộng đồng dân cư trong sản xuất nông nghiệp. Đây là giải pháp quan trọng để CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn, thực hiện chương trình xoá đói, giảm nghèo, giúp nông dân vươn lên làm giàu chính đáng.
Trong thời gian tới ngoài làm tốt công tác tuyên truyền, vận động phát triển kinh tế tập thể, Liên minh còn tổ chức các hoạt động hỗ trợ, tư vấn cho các HTX. Tiếp tục xây dựng và thực hiện kế hoạch đào tạo bồi dưỡng cán bộ quản lý HTX; làm tốt công tác tư vấn hỗ trợ HTX trong việc xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, chuyển giao công nghệ. Tranh thủ sự giúp đỡ của Trung ương gắn kết lồng ghép các chương trình dự án, triển khai các chương trình phát triển làng nghề trong khu vực nông thôn. Về phía các HTX, cần mạnh dạn đổi mới cách nghĩ, cách làm, chủ động học hỏi nâng cao trình độ; mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất; quan tâm hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho người lao động khi phát triển nghề mới. Ngành Ngân hàng cần có chính sách cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi về nguồn vốn vay để các HTX có điều kiện đầu tư mở rộng sản xuất, kinh doanh, xây dựng thương hiệu. Có như vậy các HTX mới có thể đứng vững và phát triển trong cơ chế thị trường trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế.
