LTS: Mặc dù trong 19 tiêu chí của nông thôn mới (NTM) không có tiêu chí nào cụ thể, dành riêng cho KH&CN nhưng trên thực tế, KH&CN luôn hiện hữu, tham gia vào hầu hết các tiêu chí ấy... Có khi KH&CN được ứng dụng để làm đường giao thông nông thôn. Lại có khi, KH&CN được ứng dụng để cải tiến quy trình chăn nuôi, đảm bảo và giữ gìn vệ sinh môi trường; KH&CN cũng được ứng dụng để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm; tạo “thương hiệu” cho nông sản... Những điều ấy giúp cho chặng đường xây dựng NTM được rút ngắn. Nông nghiệp, nông thôn không ngừng đổi mới, hiện đại hơn.
Những quyết sách lớn
Cùng với Nghị quyết 01 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng NTM tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020, “cẩm nang” để định hướng, quyết định vai trò, vị trí của KH&CN trong xây dựng NTM còn có Chương trình KH&CN phục vụ xây dựng NTM giai đoạn 2011-2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt với tổng kinh phí dự kiến khoảng 1.500 tỷ đồng. Đây là những cơ sở quan trọng để Sở KH&CN - cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực KH&CN tích cực tham mưu cho UBND tỉnh ban hành các cơ chế, chính sách về nông nghiệp nông thôn ở lĩnh vực này. Có thể kể ra như: Quyết định 3799/2010/QĐ-UBND về việc ban hành quy định một số cơ chế tài chính khuyến khích, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân trong hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh; Chương trình Xây dựng và phát triển thương hiệu sản phẩm nông nghiệp của tỉnh đến năm 2015; thể lệ Hội thi Sáng tạo kỹ thuật nông nghiệp, nông thôn lần thứ I; quy định mức chi đối với các đề tài, dự án KH&CN có sử dụng ngân sách địa phương...
Để phục vụ cho nhóm tiêu chí kinh tế và tổ chức sản xuất, từ năm 2010 đến nay, Sở KH&CN đã triển khai 14 dự án cấp Nhà nước thuộc Chương trình Xây dựng mô hình ứng dụng KH&CN phục vụ phát triển kinh tế xã hội nông thôn và miền núi với tổng kinh phí trên 115 tỷ đồng. Đặc biệt, Sở KH&CN còn tham mưu cho UBND tỉnh triển khai 33 nhiệm vụ nghiên cứu KH và phát triển CN trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn với tổng kinh phí trên 21,3 tỷ đồng; trong đó, vốn từ nguồn ngân sách sự nghiệp KH&CN trên 18,2 tỷ đồng, vốn huy động từ các nguồn khác trên 3,1 tỷ đồng. Các nhiệm vụ này chủ yếu tập trung vào các mục tiêu như: Phát triển nuôi trồng chế biến thuỷ sản; phát triển cơ giới hoá nông nghiệp nông thôn; phát triển trồng trọt; bảo vệ, phát triển và làm giàu rừng... Trong hai năm, 2011-2012 Sở KH&CN đã tham mưu cho UBND tỉnh hoạt động đầu tư phát triển KH&CN nhằm tăng cường tiềm lực cho các tổ chức KH&CN trên địa bàn tỉnh để nâng cao năng lực một số ngành phục vụ nông nghiệp, nông thôn như: Kiểm tra chất lượng nông - lâm - thuỷ sản, bảo vệ thực vật... Theo đó, tỉnh đã đầu tư nâng cấp và xây mới hệ thống phòng thí nghiệm cho Chi cục Bảo vệ thực vật và Chi cục Quản lý chất lượng Nông lâm sản và Thuỷ sản (Sở NN&PTNT) với tổng kinh phí gần 30 tỷ đồng; hỗ trợ triển khai dự án ứng dụng thử nghiệm công nghệ mới trong xây dựng đường giao thông nông thôn tại Tiên Yên và Đông Triều do Ban Xây dựng NTM làm chủ đầu tư.
Ở lĩnh vực văn hoá, Sở KH&CN cũng tham mưu cho UBND tỉnh thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu phục dựng một số lễ hội như: Lễ hội Đình Đầm Hà, Lạc Thanh; nghiên cứu bảo tồn các di sản văn hoá phi vật thể của các địa phương, dân tộc ít người; nghiên cứu đặc thù và sưu tầm tư liệu về ca dao dân ca Quảng Ninh, vùng biển...
Chuyển biến lớn, mạnh
Theo báo cáo của Tỉnh uỷ Quảng Ninh tại hội nghị sơ kết 3 năm triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới của tỉnh, toàn tỉnh thực hiện đầu tư được 169 công trình đường liên xã, với khoảng 155km đường bê tông và nhựa hoá. Hệ thống hạ tầng phục vụ cho sản xuất, đầu tư cho phát triển sản xuất được quan tâm đầu tư. Đặc biệt, với việc đẩy mạnh các ứng dụng KH&CN, các ngành, lĩnh vực sản xuất nông nghiệp đều có bước phát triển. Ở lĩnh vực trồng trọt, các cơ sở, đơn vị đã nghiên cứu, lựa chọn được nhiều giống cây trồng mới như: Giống lạc L23, giống ổi Đài Loan, hồng ngâm, các giống lúa mới gồm ĐT 34, ĐT 36, ĐT 52... Trên địa bàn tỉnh cũng đã xuất hiện nhiều mô hình chăn nuôi tập trung, trang trại, gia trại được phát triển theo hướng nuôi công nghiệp; hình thành các vùng sản xuất tập trung như: Vùng sản xuất rau an toàn Quảng Yên với quy mô sản xuất 30,54ha rau và 150 hộ dân tham gia mô hình, giải quyết việc làm cho khoảng 300 lao động tại địa phương. Hay như vùng sản xuất hoa Hoành Bồ; vùng sản xuất mai vàng Yên Tử; vùng sản xuất gà Tiên Yên; vùng trồng, sản xuất rượu ba kích tím... Gắn với những vùng sản xuất này là các sản phẩm thế mạnh của địa phương được xây dựng thương hiệu như: gà Tiên Yên; mực ống Cô Tô; tu hài Vân Đồn; chả mực Hạ Long; vải chín sớm Phương Nam; chè Đường Hoa; nếp cái hoa vàng, na dai Đông Triều…
Cũng nhờ thế, đời sống vật chất của người dân khu vực nông thôn không ngừng được nâng lên, với thu nhập tăng từ 10,98 triệu đồng/năm (năm 2010) lên 14 triệu đồng/năm (năm 2012), dự kiến 16,5 triệu đồng năm 2013, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh xuống 2,52%. Toàn tỉnh có 3 xã đạt thu nhập bình quân trên 30 triệu đồng/người/năm, 26 xã đạt thu nhập bình quân từ 20 đến dưới 30 triệu đồng/năm. Hiện cả tỉnh đã có 8 xã đạt chuẩn NTM; số xã đạt tiêu chí xây dựng NTM của tỉnh hiện đạt khoảng 12,37 tiêu chí trong tổng số 19 tiêu chí về xây dựng NTM, cao hơn so với mức bình quân chung của cả nước. Điều này đã giúp Quảng Ninh trở thành tỉnh dẫn đầu trong 15 tỉnh miền núi phía Bắc về số xã đạt chuẩn NTM.
Cẩm Nang
