Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - Lào Cai (Việt Nam) - Vân Nam (Trung Quốc) lần thứ V, vừa diễn ra tại Hà Nội. Tại hội nghị này, Phó Thủ tướng Phạm Gia Khiêm đã nhấn mạnh, để đưa quan hệ hợp tác giữa các tỉnh, thành phố trong hành lang kinh tế phát triển ngày càng thực chất hơn, hiệu quả hơn, đóng góp thiết thực vào việc xây dựng mối quan hệ đối tác, hợp tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, trong thời gian tới, các địa phương trong hành lang kinh tế cần phát triển hạ tầng giao thông và tăng quy mô trao đổi thương mại.
* Kết nối giao thông để hành lang kinh tế được thông suốt
Hợp tác “Hai hành lang và một vành đai kinh tế” đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy mối quan hệ hợp tác toàn diện giữa các tỉnh, khu tự trị biên giới hai nước Việt - Trung. Do vậy, việc nâng cấp cơ sở hạ tầng, đặc biệt về giao thông để đẩy nhanh việc kết nối tạo sự thông suốt trong hành lang kinh tế là một trong những mục tiêu hợp tác quan trọng được các bên kiên trì thực hiện từ hội nghị lần thứ nhất tổ chức năm 2004. Trong 5 năm qua, Chính phủ hai nước và các địa phương trong hành lang kinh tế đã có nhiều nỗ lực, triển khai nhiều dự án lớn về giao thông. Hệ thống giao thông đang dần được nâng cấp, đầu tư xây dựng. Về cơ bản sẽ đáp ứng yêu cầu vận tải thương mại trong hành lang kinh tế. Lãnh đạo 5 tỉnh, thành phố ký kết Biên bản ghi nhớ.
Hà Nội đã tích cực phối hợp với Bộ Giao thông - Vận tải triển khai xây dựng tuyến đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai. Đường cao tốc Nội Bài - Hạ Long đã được Bộ Giao thông - Vận tải chấp thuận giai đoạn I đầu tư dưới hình thức BOT. Quốc lộ 18 đoạn Mông Dương - Móng Cái - một huyết mạch giao thông quan trọng thúc đẩy giao thương biên giới đang được tỉnh Quảng Ninh tích cực triển khai nâng cấp, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2010. Bên cạnh đó nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật khác đã hoàn thành hoặc đang được tích cực thực hiện như cầu đường bộ biên giới sông Hồng (Việt - Trung), trạm kiểm soát liên ngành cửa khẩu Mường Khương, dự án cảng nội địa ICD Lào Cai... Các địa phương đã kết hợp chặt chẽ trong việc khai thác hệ thống cảng biển đã có, tăng cường vận chuyển hàng hoá tuyến Côn Minh (Trung Quốc) - Quảng Ninh - Hải Phòng (Việt Nam) thông qua hệ thống cảng biển làm cầu nối từ Trung Quốc vào các nước ASEAN và ngược lại...
* Tăng cường hợp tác trên mọi phương diện
Trong khuôn khổ hội nghị lần thứ V, các bên cũng cùng nhau thảo luận về hậu suy giảm kinh tế và cơ hội hợp tác phát triển giữa các tỉnh, thành phố thành viên trong hành lang kinh tế. 5 tỉnh, thành phố trong chương trình hợp tác hành lang kinh tế Việt Nam - Trung Quốc nhận định: Cuộc khủng hoảng tài chính mang tính toàn cầu đã gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của nhiều quốc gia trong đó bao gồm cả Trung Quốc và Việt Nam. Đồng thời cũng gây ảnh hưởng nhất định đến sự phát triển kinh tế - xã hội của 5 tỉnh, thành phố trong hành lang kinh tế của hai nước. Trong phiên toạ đàm, các tổ chức nghiên cứu khoa học xã hội, các cơ quan quản lý nhà nước của các bên đã tập trung thảo luận về chiến lược hợp tác đa lĩnh vực và những thách thức đặt ra. Các vấn đề được tập trung bàn thảo nhiều tại chương trình nghị sự của buổi tọa đàm là tài chính, tiền tệ, bất động sản, thị trường chứng khoán... Các đoàn đại biểu tham dự hội nghị đều khẳng định, giải quyết tốt các lĩnh vực trên chính là bước khắc phục tốt nhất những ảnh hưởng của suy giảm kinh tế toàn cầu đối với 5 tỉnh, thành phố. Thi công gói thầu số 9, Dự án cải tạo nâng cấp QL18 (đoạn qua huyện Đầm Hà). ảnh: PV
Nhằm đạt được hiệu quả hợp tác, cơ quan thương mại và đầu tư của 5 tỉnh, thành phố cùng bắt tay nghiên cứu xây dựng quy hoạch phát triển hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư theo các giai đoạn ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Các bên xác định phải hợp tác chặt chẽ để tiếp tục đơn giản hoá các giấy tờ thủ tục xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu, kết nối mạng thông tin giữa các cơ quan kiểm soát hai bên. Từng bước mở rộng lĩnh vực hợp tác kinh tế thương mại; tích cực khuyến khích và ủng hộ các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực công nghiệp gang thép, tuyển luyện chế biến kim loại màu, hợp tác tài nguyên khoáng sản, xây dựng công trình thuỷ điện, xây dựng mạng điện... Đồng thời đẩy mạnh hợp tác phát triển ngành nông nghiệp, các mặt hàng nông sản đặc sắc như: Rau, dược phẩm, cao su, hương liệu… áp dụng nhiều phương thức thương mại, mở rộng quy mô thương mại hai chiều và khuyến khích, hướng dẫn doanh nghiệp hai bên triển khai giao dịch hàng hoá mà thị trường các bên có nhu cầu…
Đặc biệt về lĩnh vực du lịch, khuyến khích doanh nghiệp 5 tỉnh, thành phố triển khai cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng du lịch, thiết lập sự hợp tác tuyến du lịch xuyên biên giới. Hình thành hợp lực khu vực phát triển du lịch, đưa ra những sản phẩm du lịch đặc sắc. Các bên cần tăng cường kết nối đoàn khách du lịch, cùng đưa dẫn du khách, đặc biệt cần ưu tiên làm tốt công tác tuyên truyền và khai thác các cảnh điểm du lịch như: Di sản thiên nhiên Vịnh Hạ Long, đảo Cát Bà, Sa Pa (Việt Nam) và Thạch Lâm (Vân Nam). Các tỉnh, thành phố trong hành lang kinh tế cũng thống nhất kiến nghị Chính phủ hai nước cho phép thực hiện dùng giấy thông hành biên giới cho khách du lịch đường bộ.
Tuy nhiên, trong những năm qua, chính sách ưu đãi biên mậu của mỗi bên tuy đã có những đóng góp quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế - xã hội khu vực biên giới nhưng cũng còn những vấn đề gây khó khăn cho hoạt động thương mại. Theo đó, tại hội nghị lần này, 5 tỉnh, thành phố xác định cùng nỗ lực hơn nữa để tạo môi trường ngày càng thuận lợi để khai thác thế mạnh, thu hút đầu tư nhằm giúp mỗi bên phát huy lợi thế tạo nên một sức mạnh tổng hợp. * Đồng chí Phạm Gia Khiêm, Phó Thủ tướng kiêm, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nước CHXHCN Việt Nam: “Góp phần tăng cường quan hệ láng giềng hữu nghị và hợp tác toàn diện giữa hai quốc gia” Cùng với sự phát triển chung của quan hệ hai nước, quan hệ giao lưu hợp tác giữa tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) với 4 tỉnh, thành phố của Việt Nam ngày càng mật thiết, góp phần tăng cường sự hiểu biết và tin cậy lẫn nhau. Hội nghị hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố của hai nước đã được cơ chế hoá, định kỳ tổ chức hàng năm phát huy vai trò quan trọng trong thúc đẩy quan hệ hợp tác hữu nghị toàn diện giữa Việt Nam và Trung Quốc. Trong đó nhiều chương trình và dự án kinh tế quan trọng đã và đang được triển khai, giao lưu qua các cửa khẩu, các khu kinh tế - thương mại trên biên giới ngày càng nhộn nhịp, kim ngạch thương mại không ngừng tăng... Đặc biệt, hai tỉnh Vân Nam và Quảng Tây của Trung Quốc cùng các tỉnh biên giới phía Bắc của Việt Nam đã có những hợp tác tích cực, đạt được những thành quả rõ rệt. Sắp tới Chính phủ sẽ ký Bản Quy hoạch 5 năm phát triển kinh tế thương mại Việt - Trung và triển khai chương trình “Năm hữu nghị Việt - Trung 2010”... Có thể khẳng định rằng, hiện nay đã hội đủ các yếu tố để hai bên phối hợp đẩy nhanh việc xây dựng hành lang hợp tác kinh tế 5 tỉnh, thành phố của hai nước. * Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Trung Quốc tại Việt Nam Tôn Quốc Tường: “Thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình xây dựng đối tác hợp tác chiến lược Dưới sự tác động nghiêm trọng của khủng hoảng tài chính quốc tế, Chính phủ Trung Quốc và Việt Nam đã thực hiện mạnh mẽ, kịp thời chính sách để kích thích kinh tế, bảo đảm an sinh và đã thu được thành quả rõ rệt. Quan hệ hợp tác giữa các tỉnh Vân Nam và các tỉnh Lào Cai, Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh là một bộ phận cấu thành quan trọng của quan hệ hữu nghị Việt - Trung. Trong bối cảnh như vậy, việc trao đổi về kế hoạch tăng cường hợp tác cùng có lợi trong hành lang kinh tế là việc làm ý nghĩa hết sức quan trọng. Vân Nam là một tỉnh quan trọng vùng biên giới Tây Nam Trung Quốc với nguồn tài nguyên phong phú và môi trường sinh thái tươi đẹp và cũng là điểm du lịch nổi tiếng trên thế giới... Từ năm 2005 đến nay, tỉnh Vân Nam cùng với 4 tỉnh, thành phố của Việt Nam tích cực triển khai hợp tác hành lang kinh tế trong khuôn khổ quy hoạch tổng thể “Hai hành lang một vành đai kinh tế”. Hai bên đã đạt được nhận thức chung rộng rãi trong các lĩnh vực thương mại, giao thông, giáo dục, du lịch, xây dựng cửa khẩu và kiểm dịch động vật... và thúc đẩy mạnh mẽ tiến trình xây dựng quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt - Trung. * Đồng chí Nguyễn Bá Thành, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng: “Tăng cường hợp tác trên các lĩnh vực trọng điểm” Một năm sau hội nghị hợp tác hành lang kinh tế lần thứ IV được tổ chức tại TP Hạ Long, tôi nhận thấy đã đạt được nhiều kết quả rất đáng ghi nhận, đặc biệt trong trao đổi hợp tác trên lĩnh vực đầu tư kinh tế thương mại. Tuy nhiên, hợp tác trên lĩnh vực du lịch, giáo dục, văn hoá và đào tạo nguồn nhân lực, y tế, phòng chống dịch bệnh và nông nghiệp chưa có bước đột phá lớn. Vì vậy, để thực hiện tốt những nội dung đã đề cập trong bản ghi nhớ lần này cần có sự chủ động thúc đẩy, tăng cường các mối quan hệ hợp tác song phương. Từ đó làm cơ sở để các tỉnh, thành phố cùng nhau phối hợp xây dựng chương trình hợp tác, kế hoạch triển khai cụ thể trên từng lĩnh vực trọng điểm theo định hướng chung của chương trình hợp tác hai hành lang kinh tế Việt - Trung. Chính phủ hai nước và các Bộ, ngành Trung ương quan tâm tạo điều kiện đầu tư phát triển hạ tầng giao thông vận tải tuyến hành lang nói chung và hệ thống đường giao thông, cơ sở hạ tầng đến các tỉnh thành viên trong chương trình hợp tác. * Đồng chí Nguyễn Hữu Vạn, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai: “Tích cực phát triển kinh tế cửa khẩu” Năm 2009 mặc dù chịu ảnh hưởng rất lớn của suy giảm kinh tế toàn cầu nhưng được sự quan tâm tạo điều kiện của các bộ, ngành trung ương, nhất là việc Bộ Công Thương thành lập bộ phận cấp chứng nhận xuất xứ hàng hoá (C/O) tại Lào Cai đã tạo thuận lợi cho hàng hoá xuất khẩu qua Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai. Tỉnh đã tích cực hợp tác với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) triển khai thực hiện nhanh việc xây dựng và hoàn thành cầu đường bộ biên giới sông Hồng Việt - Trung. Các cơ quan quản lý cửa khẩu hai bên chủ động phối hợp tốt với nhau tạo điều kiện thông quan hàng hoá, thủ tục cho người, phương tiện qua lại. Với rất nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn nên hoạt động tại Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai vẫn được duy trì tốt. Ước tính giá trị kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2009 đạt khoảng 430 triệu USD (năm 2008 là 438,6 triệu USD). Hiện tại hạ tầng giao thông nối Lào Cai với tỉnh Vân Nam khá thuận lợi nên chúng tôi rất tin tưởng và hy vọng vào kết quả của thời gian tới. * Phó Chủ tịch tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), Cố Triều Hy:“Tích cực hoàn thiện khung phát triển khu vực 5 tỉnh, thành phố” 5 năm qua, kết quả hợp tác của các tỉnh, thành phố trong hành lang kinh tế đã đạt được những kết quả nổi bật. Và chúng tôi cảm thấy hài lòng về việc này. Để tiếp tục thúc đẩy hợp tác tỉnh Vân Nam với 4 tỉnh, thành phố của Việt Nam phát triển tôi xin đưa ra 6 kiến nghị nhằm tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong tình hình mới. Một là, xây dựng và kiện toàn cơ chế hợp tác. Hai là, tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng. Ba là, thúc đẩy thuận lợi hoá trong đầu tư mậu dịch. Bốn là, nâng cao mức độ hợp tác ngành sản xuất. Năm là, đi sâu thúc đẩy hợp tác ngành nghề xã hội. Sáu là, đẩy nhanh hoàn thiện các biện pháp bảo đảm hợp tác hình thành môi trường chính sách phát triển hài hoà. Việc tăng cường hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố trong hành lang kinh tế Việt - Trung là phù hợp với lợi ích cơ bản và nguyện vọng chung của nhân dân hai nước. * Đồng chí Nhữ Thị Hồng Liên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh: “Đẩy nhanh tiến độ triển khai các nội dung đã thống nhất” Thời gian qua, 5 tỉnh và thành phố trong hành lang kinh tế Việt - Trung đã chủ động, tích cực tìm đến với nhau, từng bước mở ra con đường hợp tác toàn diện, thúc đẩy quá trình phát triển của mỗi địa phương. Tuy nhiên, kết quả đạt được mới chỉ là bước đầu, còn hạn chế và chưa tương xứng với tiềm năng vốn có của mình. Do vậy, cần tập trung thảo luận các lĩnh vực quan trọng như thương mại, du lịch và đầu tư, giao thông và một số lĩnh vực khác... Đối với lĩnh vực thương mại, du lịch và đầu tư cần tích cực triển khai các nội dung đã được trao đổi thống nhất giữa các bên như việc đề xuất với Chính phủ hai nước cho phép áp dụng hình thức “một trạm”, quy hoạch và xây dựng các trung tâm dịch vụ tổng hợp trên dọc tuyến hành lang trên... Về giao thông, cần tăng cường hợp tác vận tải và thương mại thông qua hệ thống giao thông đến các trung tâm kinh tế văn hoá của tỉnh Quảng Ninh - điểm trung chuyển thương mại từ Vân Nam ra biển Đông. Đặc biệt các bên cần tích cực hơn trong việc triển khai xây dựng Trung tâm văn hoá - ngôn ngữ, liên kết đào tạo lưu học sinh... Các bên cũng cần duy trì thường xuyên chế độ trao đổi định kỳ, đột xuất, kịp thời giải quyết những vấn đề có liên quan đến công tác bảo vệ an ninh trật tự, phối hợp đầu tranh chống tội phạm, quản lý kiểm soát xuất nhập cảnh...
toàn diện Việt - Trung”