Sau 2 năm thực hiện Luật Bảo hiểm Y tế (BHYT), nhận thức của người dân cũng như các cấp, ngành đã có nhiều chuyển biến tích cực, tuy nhiên vẫn còn một số chính sách, chế độ chưa tới được với người dân, thậm chí cả với những người đang làm công tác BHYT.
Ngoài đối tượng tham gia BHYT bắt buộc, số đối tượng tự nguyện nhân dân vẫn còn hạn chế, nhiều người còn mơ hồ về chế độ, quyền lợi khi tham gia BHYT.
Bệnh nhân chạy thận tại Khoa Hồi sức cấp cứu và chống độc (Bệnh viện Đa khoa tỉnh QN).
Chúng tôi đã hỏi một số người dân, có biết gì về chính sách BHYT? Rất nhiều người đã trả lời không biết, không hiểu rõ! Trường hợp anh Nguyễn Văn Phùng, ở phường Hồng Gai (TP Hạ Long) là một ví dụ. Hai vợ chồng đều làm nghề tự do, anh lái xe tắc xi, chị bán hàng ở chợ và không tham gia BHYT. Anh Phùng cho biết, từ trước đến giờ chưa được ai nói cho biết về vấn đề tham gia BHYT, nên khi gia đình có người ốm đau, nhẹ thì đến phòng khám tư, nặng thì mới vào bệnh viện. Vừa qua anh bị ốm phải vào bệnh viện điều trị, chi phí cho một tuần nằm viện và thuốc men lên đến gần chục triệu đồng. Sau lần nằm viện được những người thầy thuốc nói anh mới biết mọi người dân đều được tham gia BHYT. Tâm sự với chúng tôi anh Phùng vẫn tiếc nuối, tôi cứ nghĩ thẻ BHYT chỉ dành cho cán bộ, công chức Nhà nước chứ nếu biết ai cũng có thể tham gia được thì đã mua cho cả nhà rồi.
Chị Hà Thị Chi, ở phường Hà Tu kể: Tôi cũng có nghe cán bộ khu phố phổ biến về việc tham gia BHYT tự nguyện nhân dân và đã tham gia được mấy năm, nhưng trong thời gian đó chưa một lần phải sử dụng đến thẻ BHYT. Nghĩ tiếc số tiền 450.000 đồng đóng bảo hiểm hàng năm mà không sử dụng đến thẻ nên năm vừa rồi tôi không tham gia nữa. Tôi nghĩ bao giờ ốm đau đi mua cũng chưa muộn. Ai ngờ, hôm vừa rồi tôi bị đau bụng, lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh khám, được bác sĩ thông báo chửa ngoài tử cung phải mổ, hỏi đến BHYT thì không có. Lúc đó chồng tôi mới tá hoả đi làm thẻ BHYT, nhưng theo quy định phải sau 30 ngày kể từ khi tham gia BHYT thì thẻ BHYT mới có hiệu lực. Vậy là tôi phải tự thanh toán toàn bộ tiền viện phí, thuốc men hết khá nhiều tiền.
Không chỉ chị Chi mà còn khá nhiều người không nhận thức được giá trị hay những quy định của BHYT, nên cứ nghĩ đơn giản là bản thân vẫn khoẻ mạnh không cần thiết phải tham gia BHYT, bao giờ ốm đau thì tham gia cũng được. Trái lại, nhiều người tuy có biết về BHYT, nhưng hiểu về chính sách, quyền lợi, dịch vụ y tế dành cho người tham gia BHYT lại khá lệch lạc. Họ cứ nghĩ BHYT chỉ dành cho những dịch vụ chất lượng thấp, còn những dịch vụ kỹ thuật cao bệnh nhân vẫn phải trả tiền. Trong khi đó nếu có thẻ BHYT, người bệnh sẽ được cơ quan BHYT chi trả với mức thấp nhất là 80% chi phí khám chữa bệnh (KCB). Tại Khoa Hồi sức cấp cứu và chống độc (HSCC&CĐ), Bệnh viện Đa khoa tỉnh luôn thường trực trên 100 bệnh nhân chạy thận nhân tạo. Tổng chi phí cho một lần chạy thận bình quân là 1 triệu đồng, một bệnh nhân nặng trong một tháng phải 12 lượt chạy thận, nếu không có thẻ BHYT thì chắc chắn bệnh nhân sẽ không kham nổi, nhiều bệnh nhân nghèo, không có thẻ BHYT đã đành phải về chờ chết.
Chị Lê Thị Chiều, Điều dưỡng trưởng, Khoa HSCC&CĐ cho biết: Không chỉ riêng bệnh nhân quan tâm đến BHYT mà chính các bác sĩ, điều dưỡng viên cũng vô cùng lo lắng khi tiếp nhận những bệnh nhân không có thẻ BHYT. Bởi nếu không có thẻ BHYT sẽ là một gánh nặng vô cùng lớn cho bệnh nhân và gia đình. Nhiều bệnh nhân mặc dù đã được BHYT chi 80% chi phí, chỉ còn 20% phải thanh toán, nhưng vẫn không có tiền để nộp. Rất nhiều lần các bác sĩ, y tá trong Khoa HSCC&CĐ đã đi vận động cán bộ, nhân viên trong Bệnh viện Đa khoa tỉnh và bệnh nhân có điều kiện hơn gom góp ủng hộ bệnh nhân nghèo.
Bên cạnh nguyên nhân do nhận thức của người dân còn hạn chế, một lý do không kém phần quan trọng khiến cho việc thực hiện BHYT toàn dân còn nhiều “gập ghềnh”, đó là bản thân những người làm công tác BHXH, BHYT cũng chưa nhiệt tình. Chính sách thanh toán BHYT còn nhiêu khê, máy móc cứng nhắc. Mặc dù Quảng Ninh là một trong những tỉnh có số người tham gia BHYT vào loại cao nhất toàn quốc, nhưng phần lớn người có thẻ tập trung vào loại hình BHYT bắt buộc (chủ yếu cán bộ, công chức, công nhân lao động trong các cơ quan Nhà nước); số người nghèo, cận nghèo, BHYT tự nguyện nhân dân tham gia không nhiều. Nguyên nhân là do công tác tuyên truyền, thực hiện của các cơ quan chức năng, của BHXH còn hạn chế. Nhiều người dân phản ánh họ không được biết về BHYT và việc mua BHYT tự nguyện tại một số phường, xã (nơi làm đại diện cho cơ quan BHXH trong việc tiếp nhận người đăng ký tham gia BHYT, BHXH) gặp khó khăn. Đơn cử tại phường Hồng Hà (TP Hạ Long), người dân phản ánh muốn mua BHYT tự nguyện rất khó, nhiều người đăng ký nộp tiền từ tháng 6 nhưng mãi đến tháng 8 mới được nhận thẻ. Ở những khu vực trung tâm đô thị người dân còn khó khăn để tiếp cận với chính sách BHYT như thế, thử hỏi các khu vực miền núi, nông thôn có bao nhiêu người được biết chính sách này? Chưa kể một số cơ chế, chính sách về thanh toán chi phí cho người có thẻ BHYT còn bất cập, có nhiều trường hợp bệnh nhân bị tai nạn giao thông phải chờ hàng năm mới được BHYT thanh toán. Đây là một trong những hạn chế rất lớn để đảm bảo được chính sách an sinh xã hội, bởi những người nghèo khi ốm đau bệnh tật không có thẻ BHYT sẽ trở thành gánh nặng cho cộng đồng.
Những hạn chế trong nhận thức về mục đích, ý nghĩa, tầm quan trọng của BHYT là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến cho việc thực hiện chính sách về BHYT chưa đạt được như mong muốn. Chính vì thế với mục đích nâng cao hơn nữa trách nhiệm của những người tổ chức thực hiện, tăng cường nhận thức của các tầng lớp nhân dân về chính sách BHYT, năm nay BHXH Việt Nam đã chọn chủ đề cho ngày BHYT là: “Nâng cao nhận thức về quyền lợi và trách nhiệm của người tham gia BHYT trong KCB, góp phần tiến tới BHYT toàn dân”. Hy vọng rằng với nhiều biện pháp triển khai đồng bộ, lộ trình tiến tới BHYT toàn dân vào năm 2015 sẽ đạt được như mong muốn.
| Ý kiến người trong cuộc Hàng năm Bệnh viện Đa khoa tỉnh tiếp nhận khá nhiều bệnh nhân không có thẻ BHYT vào điều trị. Phần lớn họ là những người lao động tự do, điều kiện sống khó khăn nên khi ốm đau bệnh tật, đặc biệt là khi bệnh nặng thì hầu như không có khả năng chi trả viện phí. Nhiều trường hợp bệnh nhân nghèo lại mắc trọng bệnh, các y, bác sĩ, nhân viên Bệnh viện phải tổ chức quyên góp để giúp họ tiền chi trả viện phí, thuốc men, ăn uống. Chúng tôi đã hỏi người bệnh vì sao không tham gia BHYT, nhiều người khi được hỏi đã trả lời không biết, chưa nghe về chính sách cũng như quyền lợi của người có thẻ BHYT như thế nào. Mỗi lần như vậy các bác sĩ lại phải kiêm thêm công việc tư vấn, hướng dẫn cho họ tham gia BHYT. Bản chất nhân văn của chính sách BHYT là tính cộng đồng, tính chia sẻ “mình vì mọi người, mọi người vì mình”, càng có nhiều người tham gia BHYT thì xã hội càng bớt đi sự bất hạnh. Chính vì thế, các cấp, các ngành cần phải tăng cường đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong cộng đồng về chính sách BHYT nhiều hơn nữa. Ông Nguyễn Văn Hoà, Đông Xá (Vân Đồn): Từ nay tôi có thể yên tâm nằm điều trị do đã tham gia BHYT Tôi là bệnh nhân đang điều trị tại Khoa ung bướu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh. Khi phát hiện ra mình bị ung thư phổi, lại không có thẻ BHYT, tôi đã vô cùng tuyệt vọng. Chi phí đi lại, thuốc men, xạ trị, rồi tiền nằm viện tính ra cũng vài chục triệu đồng, số tiền đó so với thu nhập của một người nông dân nghèo làm ruộng như tôi quả là quá sức. May mắn là sau lần nằm viện đầu tiên, tôi được các bác sĩ ở Khoa ung bướu hướng dẫn tham gia BHYT tự nguyện nhân dân. Như vậy từ nay tôi yên tâm nằm điều trị vì đã được Nhà nước chi trả cho 80% chi phí. Ông Nguyễn Huy Quang, Công ty CP Than Đèo Nai: Chính sách BHYT nên tăng thêm quyền lợi cho người bệnh Tôi bị bệnh thận, phải chạy thận nhân tạo đã 3 năm nay. Trung bình mỗi tháng tôi phải chạy thận 12 lần, chi phí cho một lần chạy mất từ 500.000 đến 800.000 đồng. Với đồng lương công nhân 2,5 triệu đồng/tháng, nếu không có BHYT thì chắc tôi phải bỏ cuộc về nhà chờ chết. Theo tôi chính sách BHYT nên tăng thêm quyền lợi cho người bệnh, vì mặc dù đã được thanh toán 80% chi phí nhưng với các bệnh nhân bị bệnh hiểm nghèo, mãn tính thì mức đồng chi trả 20% như hiện nay họ vẫn vô cùng khó khăn, khó có tiền để thanh toán viện phí chứ chưa nói đến việc bồi bổ cơ thể. Bà Nguyễn Thị Nhung, phường Hồng Gai (Hạ Long): Chúng tôi chưa được tuyên truyền, tư vấn đầy đủ Ở khu phố tôi còn rất nhiều người nội trợ, lao động tự do chưa tham gia BHYT, vì chúng tôi không hiểu thủ tục cũng như quyền lợi và ý nghĩa của BHYT như thế nào. Thi thoảng tổ dân phố cũng có tổ chức họp phổ biến một số hoạt động của phường, nhưng về vấn đề BHYT thì chưa thấy phổ biến. Hôm trước tôi có đến nhà một người họ hàng ở phường Trần Hưng Đạo, thấy cán bộ phụ nữ của phường đến tận gia đình tư vấn, giới thiệu, vận động người dân tham gia BHYT, khi có thẻ họ còn mang đến tận nhà rất chu đáo. Trong khi ở khu, phường tôi chị em làm nghề tự do chưa được ai tư vấn, vận động tham gia BHYT, tôi nghĩ nếu được tư vấn, phổ biến cặn kẽ chắc sẽ có rất nhiều người tham gia. |