Để thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp, năm 2012 HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết về hỗ trợ lãi suất đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh sản phẩm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh. Theo đó, UBND tỉnh đã có Quyết định 2009/QĐ-UBND quy định các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, hợp tác xã được hỗ trợ về lãi suất khi vay vốn từ các ngân hàng phục vụ cho mục đích phát triển sản xuất kinh doanh trên lĩnh vực nông nghiệp. Sau hơn 1 năm triển khai thực hiện các trường hợp được hỗ trợ về lãi suất quá ít.
Quẩn quanh chuyện “con gà quả trứng”
Với chỉ tiêu kế hoạch giao, các địa phương phải bố trí khoảng 10% trong tổng nguồn kinh phí hỗ trợ xây dựng nông thôn mới cho hỗ trợ lãi suất tín dụng, trong năm 2013 các địa phương đã cân đối, bố trí 30 tỷ đồng để hỗ trợ lãi suất tín dụng đầu tư phát triển sản xuất. Từ đầu năm đến nay đã có 132 hồ sơ xin hỗ trợ lãi suất vay vốn phát triển sản xuất; tính đến hết ngày 31-8 đã có 33 hồ sơ được phê duyệt hỗ trợ với mức hỗ trợ là 871,04 triệu đồng; còn 99 hồ sơ đang thẩm định. Không thể phủ nhận kết quả rất rõ nét của việc thông qua chính sách tín dụng đã khuyến khích người dân, tổ chức mạnh dạn vay vốn đầu tư phát triển sản xuất, góp phần giải quyết việc làm, tạo sự ổn định xã hội vùng nông thôn của tỉnh, góp phần sớm hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới các địa phương.
Đồng chí Trương Công Ngàn, Trưởng Ban Xây dựng Nông thôn mới tỉnh cho biết: Kết quả đạt được là vậy, tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đã xuất hiện một số bất cập. Đó là một số lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn nhưng lại không có danh mục của chính sách như hoạt động dịch vụ sản xuất nông nghiệp, sản xuất cung ứng giống vật nuôi, cây trồng, đánh bắt thuỷ sản xa bờ, các lĩnh vực đầu tư sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp trong khu vực nông thôn có sử dụng lao động. Trong khi đó, đây đều là những lĩnh vực mà cần được khuyến khích phát triển ở khu vực nông nghiệp, nông thôn, những lĩnh vực này sẽ là động lực thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh ở khu vực này. Thêm nữa khi xây dựng chính sách đã chưa có sự tính toán đầy đủ về các yếu tố khách quan có thể tác động đến quá trình thực hiện. Ví dụ như chính sách quy định phải được cấp giấy chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap thì mới được hỗ trợ lãi suất vốn vay đầu tư, rồi giấy chứng nhận trang trại, trong khi cái họ cần là có vốn thì mới có thể thực hiện được các yêu cầu. Vì câu chuyện “con gà quả trứng” chưa được giải quyết nên số được hỗ trợ lãi suất vốn vay đạt thấp.
Điều chỉnh theo hướng nào?
Để giải được những bất cập này, theo đề xuất của Ban Xây dựng Nông thôn mới tỉnh cần mở rộng các đối tượng có nhu cầu vay vốn trong khu vực nông nghiệp, nông thôn có vai trò thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp; sửa đổi các tiêu chí đối với các lĩnh vực được hỗ trợ lãi suất đảm bảo phù hợp với thực tiễn ở cơ sở.
Theo đó để mở rộng các cơ sở sản xuất theo hướng VietGAP nhưng chưa được cấp chứng nhận VietGAP mà được cấp chứng nhận công nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm do Sở NN&PTNT cấp hoặc UBND cấp huyện, xã cấp theo thẩm quyền thì sẽ được hỗ trợ lãi suất vốn vay. Hoặc những đối tượng sản xuất hàng hoá tập trung nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận trang trại, tiệm cận với các quy định về kinh tế trang trại thì cũng sẽ được hỗ trợ lãi suất vốn vay. Hay hai đối tượng sẽ được bổ sung vào hỗ trợ lãi suất vốn vay là sản xuất giống cây trồng, vật nuôi và đầu tư vào các khu ứng dụng công nghệ cao phục vụ sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp.
Đặc biệt quan tâm là việc bổ sung đầu tư hoạt động đánh bắt hải sản vùng biển xa bờ đối với các phương tiện khai thác có công suất từ 90CV trở lên, bởi thực tế hiện nay cơ cấu nghề đánh bắt thuỷ sản của tỉnh đang bị mất cân đối nghiêm trọng, chỉ có 170 tàu đánh bắt xa bờ/10.000 tàu cá của tỉnh. Việc bổ sung đối tượng này vào hỗ trợ lãi suất vốn vay chính là nhằm thúc đẩy nghề đánh bắt thuỷ sản xa bờ, thay đổi cơ cấu đánh bắt, kết hợp việc đánh bắt thuỷ sản với bảo vệ chủ quyền an ninh trên biển, thực hiện chiến lược biển Việt Nam.
Đối với những bất cập trong quá trình thực hiện chính sách mà các địa phương đã phản ánh về thời gian làm hồ sơ đề nghị hỗ trợ lãi suất quá dài đã gây khó khăn cho công tác thẩm định, vì có thể dự án đã triển khai xong nay được đề nghị sửa đổi theo hướng quy định thời gian tối đa kể từ ngày phát sinh dư nợ vay ngân hàng phải làm đề nghị hưởng chính sách, không được để quá 2 tháng. Và cũng để phân rõ trách nhiệm, tránh sự lòng vòng, lúng túng trong quá trình triển khai đã bổ sung thêm quy định về nội dung thẩm định đối với cấp huyện, xã. Theo đó, cấp xã nơi có dự án triển khai có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, ký xác nhận địa điểm dự án đầu tư, phương án sản xuất kinh doanh của tổ chức, cá nhân thực hiện tại địa bàn, phòng chuyên môn cấp huyện tiếp nhận hồ sơ cấp xã chuyển lên thẩm định, với thời gian ấn định thực hiện ở cấp xã là 3 ngày, cấp huyện 5 ngày.
Với sự minh bạch về thời gian, quy trình tiếp nhận, xử lý chắc chắn sẽ giải quyết được những khúc mắc về trách nhiệm, quyền hạn, tạo sự công khai, minh bạch trong thực hiện các chính sách hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Tin rằng với sự điều chỉnh hợp lý nguồn vốn đầu tư cho khu vực nông nghiệp nông thôn sẽ được khơi thông và ngày càng phát huy hiệu quả.
Ngọc Lan