Để kinh tế phát triển bền vững, thân thiện với môi trường

Cùng với sự chuyển mình mạnh mẽ của đất nước, trong năm qua kinh tế của Quảng Ninh cũng đã đạt được những kết quả đáng kể. Tổng mức đầu tư toàn xã hội đạt gần 16 nghìn tỷ đồng, đứng thứ 7 về tổng thu ngân sách Nhà nước...  Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế mạnh mẽ đó đã và đang đặt ra những thách thức về công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hoá-hiện đại hoá.

Hiện nay, ở các khu vực đô thị và trung tâm du lịch như Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Móng Cái đã có chuyển biến tích cực trong việc giữ gìn cảnh quan môi trường, năng lực thu gom rác thải tại các khu vực này đạt khoảng 70-80%. Bên cạnh đó, tỉnh quan tâm đầu tư hàng chục tỷ đồng cho công tác vệ sinh môi trường đô thị như: Xây dựng, cải tạo hệ thống thoát nước đô thị, đầu tư mua xe thu gom rác, xe phun nước chống bụi, trồng cây xanh, nạo vét cống rãnh. Tại các khu công nghiệp đã thực hiện những giải pháp đồng bộ trong quá trình sản xuất để ngăn chặn giảm thiểu tác động ô nhiễm môi trường, nhất là do khai thác than gây nên. Cùng với đó, tỉnh đã chỉ đạo công tác bảo vệ môi trường (BVMT) đối với các dự án lớn đang triển khai thực hiện như: Dự án xây dựng cầu Bãi Cháy, dự án nước sạch và vệ sinh môi trường TP Hạ Long và TX Cẩm Phả, dự án Cảng Cái Lân, xây dựng hệ thống xử lý nước thải khu công nghiệp Cái Lân... Công tác BVMT nông thôn đã có chuyển biến tích cực nhất là vấn đề nước sạch và vệ sinh môi trường. Hiện nay hầu hết các địa phương đã tập trung chỉ đạo đẩy mạnh chương trình cấp nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn tập trung ở khu vực Hà Nam (Yên Hưng), Uông Bí, Cẩm Phả và Đông Triều. Cùng với đó ở khu vực nông thôn đã triển khai rộng rãi công nghệ BIOGAS, công nghệ EM nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tạo chất đốt phục vụ đời sống. Thực hiện Quyết định 64/2003/QĐ-TTg ngày 22-4-2003 của Thủ tướng Chính phủ về “Kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng”,  đến nay 7/7 cơ sở thuộc diện gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng đều thực hiện đúng các giải pháp theo lộ trình mà UBND tỉnh đã quyết định. Công tác thẩm định và phê chuẩn báo cáo đánh giá tác động môi trường (TĐMT) được tiến hành thường xuyên đáp ứng yêu cầu công tác quản lý Nhà nước về môi trường. Trong 5 năm qua (2001-2006) đã có 510 dự án các loại được phê duyệt và đăng ký tiêu chuẩn môi trường.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng và đạt được những kết quả nhất định trong công tác quản lý tài nguyên và môi trường, song vấn đề ô nhiễm môi trường ở một số nơi vẫn gây bức xúc đối với người dân. Hiện nay do tốc độ tăng trưởng kinh tế và đô thị hoá nhanh trong khi hệ thống cơ sở hạ tầng thu gom và xử lý chất thải còn nhiều bất cập là tác nhân gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nếu không được kiểm soát chặt chẽ. ở một số khu vực tài nguyên đất, tài nguyên nước và môi trường đang bị suy thoái. Những năm qua sản lượng khai thác than tăng nhanh, trong đó than lộ thiên chiếm khoảng 70%, nếu không có giải pháp hữu hiệu để khôi phục môi trường thì nguy cơ ô nhiễm suy thoái môi trường là điều không tránh khỏi. Hiện thực trạng khai thác khoáng sản theo thiết kế mỏ đã lập từ những năm trước, nay không được cập nhật bổ sung kịp thời theo công suất khai thác, ranh giới khai trường. ở một số khu vực dân cư như Hà Phong, Cao Xanh, Hà Khánh, Vàng Danh... hiện tượng các xe tải trọng lớn chở đất, đá, than thường xuyên qua lại đã gây ô nhiễm nghiêm trọng đến môi trường sống của người dân. Một số dự án phát triển sản xuất, đầu tư cơ sở hạ tầng không thực hiện đúng các quy định về bảo vệ môi trường đã gây hiện tượng bồi lắng các cửa sông ven biển.

Giải pháp phát triển bền vững

Để kinh tế Quảng Ninh phát triển với quy mô, tốc độ ngày càng lớn, biến những lợi thế thành nguồn lực mạnh mẽ thì những giải pháp lớn trong công tác bảo vệ môi trường cần được thực hiện. Đó là công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng tài nguyên cần đi trước một bước theo quan điểm phát triển bền vững ở mỗi cấp, mỗi ngành với mục tiêu tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, ngăn ngừa ô nhiễm, suy thoái môi trường tạo nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế-xã hội. Cùng với đó sẽ thực hiện rà soát điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đai trên cơ sở quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, các quy hoạch khai thác và sử dụng tài nguyên khoáng sản, tài nguyên nước theo hướng phát triển bền vững. Lập quy hoạch tổng thể về bảo vệ môi trường đối với các khu vực trọng điểm nhằm bảo vệ môi trường sinh thái các khu di tích lịch sử văn hoá như: Yên Tử, Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, các thành phố, thị xã và các khu dân cư tập trung. Đồng thời áp dụng các biện pháp bắt buộc khi lựa chọn công nghệ cho các dây chuyền sản xuất, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường. Theo đó, khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư những dự án ứng dụng công nghệ cao sử dụng tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng sạch (như tái sử dụng nước thải mỏ và đất đá thải trong khai thác than của Công ty CP Than Cọc Sáu chuẩn bị áp dụng). Trong 5 năm tới cần đẩy nhanh tiến độ thi công hoàn thành các tuyến đường bao biển Lán Bè-Cột 8, Bến Phà-Cầu Bang, khu đô thị Vân Đồn, khu đô thị Vũng Đục. Triển khai khôi phục và bảo vệ rừng ngập mặn nhằm bảo vệ các tuyến đê Hà Nam, các tuyến đê biển ở Đầm Hà, Hải Hà và Móng Cái. Cần có chính sách và biện pháp khoanh vùng và bảo vệ tốt rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, góp phần giảm nhẹ thiên tai như lũ lụt.

Thực hiện giải pháp ký quỹ môi trường nhằm nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường đối với các chủ dự án. Đồng thời tăng cường việc tuyên truyền phổ biến các văn bản pháp luật về quản lý tài nguyên môi trường cho nhân dân nhằm nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm về quản lý đất đai và bảo vệ môi trường.