Để “mắt sáng, lòng trong, bút sắc”...

Chủ đề của cuộc nói chuyện mà nhà báo Hữu Thọ được Hội Nhà báo Quảng Ninh “đặt hàng” trước là: “Nhà báo với cuộc vận động Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Và ngay từ đầu, ông đã nhấn mạnh, việc nghiên cứu và học tập tư tưởng, đạo đức của Bác, cho dù chỉ giới hạn trong lĩnh vực báo chí, cũng đã là công việc rất lớn, cần rất nhiều cuộc hội thảo... Nhưng với từng người cụ thể, điều quan trọng là cảm thụ của mình về vấn đề này như thế nào; từ đó tự mình tìm hiểu, nhận thức và rút ra ý kiến của riêng mình. Với ông cũng vậy, những gì ông nói “có thể có cái đúng, cũng có thể có cái sai”, nhưng đó là những trải nghiệm của bản thân qua thực tế, nhất là thực tế làm báo. Cách đặt vấn đề ấy khiến cho người nghe không cảm thấy đây là một buổi lên lớp chính trị, mà thực sự là cuộc trò chuyện tâm tình của một nhà báo lão thành với các đồng nghiệp... Chính vì thế, những thông tin liên quan đến cuộc đời làm báo, đến tư tưởng, đạo đức của Hồ Chủ tịch đối với công tác báo chí, hay cả những vấn đề mang tính lý luận về báo chí v.v... đều được ông đề cập theo sự cảm thụ của mình, dưới góc nhìn của chính mình! Ông bảo, nghề báo có một nét đặc thù mà các nghề khác không có, là được ghi danh tên mình ngay trong tác phẩm do mình sáng tạo. Từ một mẩu tin “bằng bao diêm” cho đến các phóng sự, ký sự v.v... dài, nhiều kỳ, thì tên nhà báo bao giờ cũng được đặt trang trọng ở dưới (hoặc ở trên) bài viết. Đây là một “vinh dự” nhưng cũng là một “thử thách” đối với nhà báo trước sự phán xét về tài năng, trách nhiệm, về lương tâm, đạo đức của nhà báo. ''Anh không ''trốn'' được sự åphán xét đó, mà chỉ có một cách duy nhất là phải tự trau dồi, hoàn thiện mình để có những bài viết tốt...''. Từ góc nhìn đó, ông đề cập đến vai trò của báo chí đối với xã hội thông qua việc phân tích quan điểm, thái độ, cách sử dụng báo chí như một phương tiện trong quá trình chỉ đạo cách mạng của Hồ Chủ tịch. Theo ông, cuộc đời làm báo của Bác cần được nghiên cứu, tổng kết một cách đầy đủ và sâu sắc, toàn diện hơn nữa. Bởi Bác là lãnh tụ đặc biệt quan tâm đến việc truyền bá tư tưởng cách mạng thông qua báo chí. Trong cuộc đời, Người chỉ duy nhất một lần dự Đại hội Quốc tế Cộng sản thì đó là lần tham dự với tư cách nhà báo! Đặc biệt hơn, khi đã là một vị Chủ tịch Nước, Người cũng chỉ 3 lần phát biểu chỉ đạo về công tác báo chí; trong khi đó, rất nhiều những vấn đề lớn của đất nước được Người đề cập không phải thông qua những văn bản mang tính pháp luật mà là qua những bài báo, với những bút danh khác nhau. Tác phẩm ''Sửa đổi lối làm việc'', một cuốn sách ''gối đầu giường'' của các cán bộ, đảng viên từ trước đến nay chính là tập hợp những bài báo của Người trên Báo Sự thật; hoặc việc tổ chức Tết trồng cây, mà ngày nay đã trở thành một mỹ tục của dân tộc ta, được phát động không phải từ một chỉ thị hay một sắc lệnh của vị Chủ tịch Nước mà là từ một bài báo của Người ký danh là TL v.v... ''- Báo chí tạo ra dư luận; dư luận tạo ra sức mạnh'' - Đây là thế mạnh của báo chí mà sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở những người làm báo phải biết phát huy nó vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng. Và nói như thế cũng có nghĩa là báo chí không phải là một “quyền lực thứ 4'' một cách độc lập (bên cạnh quyền lập pháp, tư pháp và hành pháp) như nhiều người ngộ nhận. Nó là một thế lực nhằm làm tăng lên hay làm tổn hại đi quyền lực của Đảng, nếu nó đi đúng hay đi ngược lại đường lối, chủ trương của Đảng! Chính vì thế, người làm báo cần phải rèn luyện cho mình có ''mắt sáng, lòng trong, bút sắc''... thì mới phát huy được sức mạnh của báo chí...