Tôi nhớ khi còn nhỏ đã say mê câu chuyện về loài vật của Tô Hoài. Chú chuột bạch dễ thương, đôi gi đá chăm chỉ, chàng gà chọi ngờ nghệch si tình...
Từ khi thành người lớn, chú Dế Mèn cũng xa dần, nhưng chắc vẫn còn đâu đó trong tâm tưởng. Vì vậy tôi đã ngạc nhiên vui mừng biết bao khi bất ngờ gặp lại chú dế anh hùng ấy ở... Stockholm, thủ đô Thụy Điển, một nước nằm xa tít tận trên nóc địa cầu!
Tại Nhà xuất bản Tranan, số 11850 đường Wollmar Yxkullsgatan, tôi đã gặp hình ảnh người bạn thời tuổi thơ của mình trên bìa cuốn sách màu lục. Chú Dế Mèn của Tô Hoài từ đồng quê VN, tháng 9-2006 đã vượt biên giới để đến với các em bé Thụy Điển!
Có hai người phụ nữ đã đưa Dế Mèn đến đây. Một người là Anna Gustafsson Cheng, nữ biên tập viên chuyên về sách thiếu nhi ở Stockholm. Cách đây hai năm Anna kết hôn với Cheng, một người Trung Quốc, cô đã dịch Dế Mèn phiêu lưu ký vì cô thích câu chuyện này và trước hết vì cảm tình sâu đậm mà cô dành cho văn học châu Á.
Người thứ hai là Mimmi Bergstrom, có tên thời con gái là Nguyễn Diệu Hương. Học xong Đại học Kinh tế ở Hà Nội, Mimmi kết hôn với kỹ sư Bergstrom người Thụy Điển rồi theo chồng sang Stockholm đã 17 năm nay.
Hiện nay Mimmi là trợ lý giám đốc của Liên đoàn NIR. Dịch cuốn sách này, với Mimmi, là thể hiện một thôi thúc nội tâm muốn nối liền tuổi thơ của chính mình với tuổi thơ của hai đứa con: Beatrice và Philip. Mimmi bảo: “Năm nào tôi cũng đưa hai cháu về thăm mộ ông bà để cháu đừng quên quê ngoại. Với cuốn sách này, tôi hi vọng hai cháu sẽ gần gũi thật nhiều với tâm hồn VN”.
Không riêng gì Beatrice và Philip, nhiều trẻ em ở Thụy Điển đang chia sẻ những buồn vui trong Dế Mèn phiêu lưu ký. Ông Styrbjorn Gustafsson, giám đốc NXB Tranan, cho biết trong ba tháng đã bán được hơn 500 “dế mèn”.
Tại Thụy Điển, sách thiếu nhi được quan tâm đầu tư rất nhiều, trong cuộc cạnh tranh với hàng ngàn đầu sách ra đời mỗi tháng, đó là một con số rất đáng lạc quan. Mặc dù tên Thụy Điển của cuốn sách là En Syrsas Memoarer, ông Gustafsson vẫn thường nhắc đến nó một cách trìu mến là Chú dế (the cricket), như thể cuốn sách là một sinh vật bé nhỏ dễ thương đang sống trong những gian hàng của ông tại trụ sở NXB và tại ba hội chợ sách được liên tục tổ chức ở Gothenburg và Stockholm trong ba tháng vừa qua.
Dế Mèn sau khi diệt bọn gian ác, đã cùng Dế Trũi đi khắp các xứ sở để kết bạn với muôn loài anh em trên thế giới. Một ý tưởng dường như nảy sinh từ nhu cầu hội nhập của con người hiện đại, vậy mà đã ra đời từ một cuốn sách được viết cách đây nửa thế kỷ. Và hành trình của chú Dế Mèn chắc chắn không chỉ dừng lại nơi đây, chú sẽ còn phiêu lưu đến nhiều đất nước nữa với thông điệp hòa bình và tình thương của mình.
