Quyết định 99/2009/ QĐ-TTg (ngày 29-7-2009) của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Đề án phát triển thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái đến năm 2020 đã xác định cụ thể các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, cơ chế chính sách.
Quyết định cũng đề ra danh mục các dự án sẽ ưu tiên đầu tư cho Móng Cái đến năm 2015 và 2020. Cụ thể, từ 2009 đến 2015, thành phố được ưu tiên đầu tư 14 công trình gồm: Cầu Bắc Luân 2 và đường dẫn; cảng Vạn Gia công suất từ 3-5 triệu tấn/năm; nâng cấp QL18A kéo dài đến Trà Cổ - Mũi Ngọc đạt tiêu chuẩn cấp 3 đồng bằng, đường ven sông biên giới Móng Cái, hạ tầng khu dân cư ven sông biên giới, đường du lịch ven biển Trà Cổ - Bình Ngọc, khu mậu dịch tự do (200ha), xử lý nước thải khu nội thành, nhà máy xử lý rác thải thành phố, hạ tầng khu du lịch cao cấp đảo Vĩnh Thực - Vĩnh Trung, trường đào tạo nghề và đào tạo ngoại ngữ tiếng Trung, bệnh viện quốc tế Móng Cái, tượng đài Bác Hồ, cụm thông tin cổ động biên giới tại mũi Sa Vĩ. Giai đoạn 2015-2020, thành phố được ưu tiên đầu tư 12 công trình, gồm: Đường cao tốc Hạ Long - Móng Cái, đường và cầu ra đảo Vĩnh Thực, đường sắt Hạ Long - Móng Cái, nâng cấp bến bãi và cửa khẩu Bắc Luân, điểm thông quan Lục Phủ, cải tạo sông Ka Long, mở rộng đường ra cảng Núi Đỏ, trung tâm hội chợ triển lãm, kè bao biển Mũi Ngọc, đường vành đai 3 nối cầu Bắc Luân 2, sân vận động và khu thể thao liên hợp, nhà hát. Đây là các dự án đầu tư lớn để phát triển TP Móng Cái trong những năm tới.
Một góc TP Móng Cái hôm nay.
Để cụ thể hoá quyết định của Thủ tướng Chính phủ, ngày 28-6-2010, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đã ban hành Nghị quyết số 11 “Về xây dựng và phát triển TP Móng Cái đến năm 2020”. Trong đó nhấn mạnh, tỉnh sẽ bố trí vốn xây dựng cơ bản hằng năm cho Móng Cái tăng gấp 2 lần so với định mức và ổn định trong vòng 5 năm (2011-2015). Từ sự chỉ đạo của tỉnh, Móng Cái xác định sẽ triển khai đầu tư các dự án có trọng tâm, trọng điểm trên cơ sở những chủ trương, định hướng lớn của Trung ương và tỉnh đối với sự phát triển của thành phố; tập trung lập dự án và đề nghị Trung ương sớm đầu tư 26 dự án trong danh mục theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Thực hiện chủ trương trên, thời gian qua, Móng Cái đã được tỉnh quan tâm ưu tiên đầu tư xây dựng cơ bản nhiều hơn. Đến thời điểm này của năm ngân sách 2010, tỉnh đã bố trí vốn xây dựng cơ bản cho Móng Cái tăng gấp 2 lần so với cùng kỳ. Vì thế, đã có nhiều công trình được triển khai, hoàn thành, đưa vào sử dụng và phát huy tốt hiệu quả. Đối với 26 dự án đầu tư theo danh mục trong giai đoạn 2009-2020 theo quyết định của Thủ tướng, đến nay thành phố và các ngành chức năng của tỉnh đã triển khai được 11 dự án, trong đó có 2 dự án đã được triển khai thi công, 3 dự án đã được tỉnh phê duyệt, 6 dự án đang triển khai bước lập hồ sơ.
Tuy đã có chủ trương, chính sách đầu tư, nhưng trong thực tế triển khai các dự án trên cho TP Móng Cái, vẫn còn có những khó khăn, vướng mắc. Kinh phí để triển khai 26 dự án là rất lớn, theo ước tính của thành phố cần số tiền khoảng 40 ngàn tỷ đồng. Trong khi phần lớn các dự án nêu trên chưa được xác định rõ nguồn đầu tư từ đâu. Nếu Móng Cái còn được hưởng nguồn vốn cấp trở lại từ số thu hải quan trên địa bàn như trước đây (50%) thì không có gì khó khăn. Nhưng từ khi Luật Ngân sách có hiệu lực, nguồn điều tiết trên không còn nữa. Vì thế, để triển khai 26 dự án đầu tư trong danh mục của Quyết định 99 là cả một vấn đề lớn. Đến nay, còn 15/26 dự án tỉnh chưa giao cụ thể cho đơn vị nào thực hiện nên các dự án này chưa được triển khai. Trong khi đó, các dự án theo danh mục đầu tư này đều là những dự án công trình lớn, đòi hỏi phải có quá trình chuẩn bị sớm, kỹ càng cả về nguồn đầu tư, mặt bằng triển khai, quy hoạch và thiết kế công trình; có công trình cần phải thống nhất, phối hợp cả với nước bạn mới thực hiện được.
Để cụ thể hoá quyết định của Thủ tướng Chính phủ, đặc biệt là triển khai các dự án đầu tư kèm theo, TP Móng Cái cần chủ động phối hợp với các ngành chức năng tham mưu cho cấp thẩm quyền xem xét để có văn bản xác định rõ từng nguồn vốn từ các cấp ngân sách đầu tư cho từng dự án cụ thể theo từng giai đoạn; phân cấp cho địa phương được chủ động điều chỉnh thứ tự đầu tư các dự án để đáp ứng tốt yêu cầu phát triển. Cùng với việc chủ động tham mưu triển khai các dự án nêu trên, thành phố cần tích cực đề xuất để cụ thể hoá các cơ chế, chính sách ưu đãi đã được đề cập trong quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Quyết định 99 nêu rõ: “Thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái được áp dụng các cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi cao nhất mà Nhà nước ban hành về đầu tư nước ngoài, đầu tư trong nước, đầu tư cho khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế cửa khẩu”. Mặt khác, thành phố phải tăng cường tuyên truyền, quảng bá để thu hút các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư các công trình theo danh mục ưu tiên và các công trình khác nhằm phát triển thành phố theo đúng lộ trình mà Thủ tướng Chính phủ đã quyết định. Thời gian tới đây, Móng Cái cần làm tốt công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch để việc triển khai các dự án đảm bảo đồng bộ. Trước mắt là cần triển khai ngay việc lập bản đồ quy hoạch quản lý xây dựng đối với những khu vực đã có định hướng mở rộng đô thị trên cơ sở Quy hoạch chung TP Móng Cái đến năm 2025 đã được phê duyệt. Sau bước này, Móng Cái cần khẩn trương cắm mốc chỉ giới quy hoạch, từng bước giải phóng mặt bằng và quản lý chặt chẽ quy hoạch, xây dựng theo quy hoạch được duyệt. Trong công tác quản lý dự án, thành phố cần đặc biệt coi trọng việc lựa chọn các nhà thầu, tư vấn có đủ năng lực để sớm hoàn thành việc lập, triển khai thi công các dự án được ưu tiên đầu tư.
