Để nuôi dưỡng những năng khiếu trẻ đòi hỏi sự quan tâm cụ thể, có hiệu quả

- Nhiều lĩnh vực VHNT của Quảng Ninh hiện nay rất thiếu vắng lực lượng kế cận trẻ. Theo anh, điều đó là do đâu?

+ Con số tác giả trẻ trong tổng số trên 500 hội viên đúng là rất ít. Một điều an ủi là các bộ môn nòng cốt đều có nhân tố. Văn như Đặng Thị Thuý ở Móng Cái, Thanh Nga, Vũ Thị Hạnh, Huệ Ninh ở Hạ Long, Lý Thanh Nguyện ở Vân Đồn, Uông Triều ở Đông Triều v.v... Họ đã được giới thiệu về truyện ngắn trên báo Văn nghệ Hạ Long, một số ra được sách. Thơ có Lê Thị Ninh ở Đông Triều, Nguyễn Thị Nguyệt ở Hoành Bồ, Tằng A Tài ở Hạ Long. Mỹ thuật có Nguyễn Thị Thiền được kết nạp hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam năm 2008, rồi Vũ Văn Phong, Đào Thế Am là dân làng tranh Yên Hưng, Lê Minh Đức, Phạm Hùng Cường từng được giấy khen của Hội Mỹ thuật Việt Nam. Âm nhạc có Vũ Việt Hồng, Tuấn Đạt được giải nhất, nhì của Liên đoàn Lao động Việt Nam. Nhiếp ảnh có Đỗ Khánh Giang. Múa có Hoàng May Quý, Lê Nhật Trường... Nói chung, lứa tác giả trung, cao tuổi vẫn chiếm đa số.

Ngay cả số lượng tác giả được kết nạp hội viên trẻ cũng hiếm hoi. Bất cập ở chỗ, những tác giả chưa có thành tựu thì không được kết nạp, khi được kết nạp thì sự đóng góp lại hạn chế, họ qua giai đoạn cống hiến sung sức nhất rồi. Điều này nhìn thấy rõ nhất ở lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật, khi có thành tựu, đa phần họ đã ngoài 40 tuổi rồi. Những năm gần đây, sự quan tâm tới sáng tác cũng bị hành chính, máy móc hoá, ví như phải là hội viên mới được mời tham gia các hoạt động. Ngay Ban Sáng tác trẻ cũng mới chỉ là hình thức thôi, không cho nó cơ chế để hoạt động nên hoạt động không hiệu quả. Nay thì trưởng ban cũng chuyển công tác đi rồi nên gần như bỏ đấy...

- Vậy còn hiện tượng một số tác giả trẻ dường như không mấy mặn mà với hoạt động VHNT của tỉnh mà chú trọng phát triển sự nghiệp riêng của mình, ở những trung tâm lớn như Hà Nội chẳng hạn?

+ Điều đó cũng là do môi trường hoạt động VHNT ở tỉnh chưa nhiều sức hấp dẫn. Một số họ cũng có nhu cầu vào Hội nhưng không nhận được sự quan tâm cứ đợi có thành tựu, có giải mới xem xét. Với thời gian đó, không có sự tác động, họ sẽ chùn, sẽ bỏ. Đa số còn duy trì được hoạt động vì làm việc trong môi trường có gắn với nghệ thuật.

- Người ta cũng nói nhiều đến sự thiếu say mê của những tác giả trẻ hiện nay. Anh nghĩ gì về điều này?

+ Các tác giả trẻ say mê sáng tác VHNT không phải là không có. Nhưng quan trọng là để nuôi dưỡng những năng khiếu, đam mê ấy thì phải có sự quan tâm cụ thể, có hiệu quả. Nếu không, với cơ chế thị trường hiện nay, trước sức cám dỗ của đồng tiền, gánh nặng cơm áo rất dễ khiến họ bỏ đi làm việc khác.

Các nguồn tác giả trẻ của mình cũng nhiều lắm chứ. Như Cung văn hoá thiếu nhi, CLB văn học ở các trường, CLB thiếu nhi các địa phương, rồi báo Hạ Long cũng là một nguồn... Nhưng để gắn các hoạt động này vào với Hội thì còn thiếu sự chặt chẽ, một kế hoạch lâu dài và nguồn kinh phí ổn định. Thật ra, việc phát hiện năng khiếu trẻ là thuộc trách nhiệm các chi hội chuyên ngành VHNT từ tỉnh tới cơ sở nhưng thực tế tổ chức của các chi hội này còn lỏng lẻo, đôi khi trách nhiệm, nhiệm vụ chồng chéo, không có quy chế, kế hoạch nên chưa đưa ra được những kiến nghị, đề xuất với hội tỉnh, trong đó có vấn đề phát triển hội viên trẻ... Theo tôi, Hội cần có sự điều chỉnh về tổ chức đối với các chi hội này sao cho gọn và đạt hiệu quả.

- Hình như nhiều năm nay, tác giả trẻ cũng ít thấy có mặt trong những giải thưởng cao về VHNT của tỉnh. Theo anh, đó là vì tác phẩm của họ chưa xứng tầm hay vì một lý do nào khác?

+ Đặc biệt ở giải Văn nghệ Hạ Long thì rất hiếm thậm chí có thể nói là chưa có tác giả trẻ nào từng đoạt giải cả. Nói đi cũng phải nói lại, đây là giải có tính chuyên nghiệp với giá trị nghệ thuật cao nhất của tỉnh nên tác giả trẻ mà không có sự đột phá thì cũng khó vào giải. Bởi vậy, nên chăng Hội VHNT tỉnh có những giải khác để khích lệ tác giả trẻ với quy chế mở rộng cho những đối tượng chưa phải hội viên, kiểu như cuộc thi sáng tác văn học trẻ, trên Báo Hạ Long nhưng dành cho nhiều thể loại VHNT khác nhau chẳng hạn.

- Theo anh, muốn phát triển đội ngũ tác giả trẻ đòi hỏi điều kiện cần và đủ nào?

+ Với lực lượng kế cận ít ỏi như hiện nay đúng là đang đặt ra cho Hội thách thức trong tìm kiếm, phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo tác giả trẻ. Tôi nghĩ, trước hết là phải tăng cường tìm kiếm, phát hiện trên các diễn đàn và từ các nguồn khác. Sau đó có cơ chế để khuyến khích, động viên họ. Phải có xúc tác cho những tiềm năng ấy chứ đợi có thành tựu mới quan tâm thì nói làm gì. Các hoạt động sáng tác cũng nên mở rộng cho những người có năng khiếu, say mê tham gia, có nuôi được đam mê trong họ thì VHNT Quảng Ninh dần mới có tác giả trẻ được.