Quảng Ninh xác định mục tiêu đến năm 2020, Vịnh Hạ Long và TP Hạ Long sẽ không chỉ là một khu vực trung tâm về phát triển kinh tế mà còn là một đơn vị dẫn đầu về bảo vệ môi trường, về thực hiện chiến lược tăng trưởng xanh. Với mục tiêu đó, các cấp, ngành đang nỗ lực cho công tác bảo tồn, phát huy, nâng cao giá trị của Vịnh Hạ Long.
Nỗ lực bảo vệ môi trường
Để bảo tồn, phát huy giá trị của Vịnh Hạ Long, thời gian qua tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp bảo vệ môi trường. Cụ thể là việc di dời nhà bè, làng chài; tăng cường biện pháp cấm các hoạt động chuyển tải xi măng và các loại hàng hoá rời trên Vịnh; chỉ đạo, xử lý vấn đề chất thải, rác thải công nghiệp, nước thải chưa qua xử lý từ các phương tiện thuỷ thải ra môi trường Vịnh… Quy hoạch môi trường Vịnh Hạ Long đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đề ra mục tiêu Vịnh Hạ Long và TP Hạ Long là một khu vực trung tâm không chỉ về phát triển kinh tế mà còn là một đơn vị dẫn đầu về bảo vệ môi trường và thực hiện chiến lược tăng trưởng xanh, trở thành biểu tượng về một trung tâm tăng trưởng xanh cấp ASEAN vào năm 2030.
Để bảo tồn di sản, kỳ quan thiên nhiên thế giới, thời gian qua, các cấp, ngành của tỉnh đã cụ thể hoá Quy hoạch cũng như Chiến lược về bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long. Trưởng Phòng Quản lý môi trường - BQL Vịnh Hạ Long Lê Văn Tuấn, cho biết: Tuy việc thu gom rác thải trên Vịnh không thuộc chức năng của BQL Vịnh, song đơn vị đã rất nỗ lực trong công tác này. Dù lực lượng có hạn song đơn vị đã bố trí 50 cán bộ thường xuyên trực tiếp thực hiện nhiệm vụ thu gom rác thải trên Vịnh Hạ Long, đặc biệt là ở các điểm du lịch. Trung bình mỗi ngày, đơn vị thu gom trên 9 tấn rác chuyển lên bờ để xử lý. BQL Vịnh cũng tăng cường điều tra đánh giá nguồn xả thải và những nguy cơ gây ô nhiễm Vịnh, đồng thời phối hợp với Đại học Osaka - Nhật Bản triển khai dự án cơ sở JICA - pha 2 (giai đoạn 2013-2016) về “Thiết lập hệ thống thu gom, vận chuyển rác thải trên Vịnh Hạ Long về bờ xử lý, sử dụng nhiên liệu sinh học và xây dựng mô hình giáo dục môi trường, nâng cao nhận thức cộng đồng bảo vệ di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long”. Cùng với đó, đơn vị chủ động kế hoạch ứng phó với sự cố tràn dầu trên Vịnh, kế hoạch khảo sát, đánh giá hiện trạng hệ sinh thái rừng ngập mặn và bãi triều không có rừng ngập mặn khu vực Vịnh; tăng cường phối hợp tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cộng đồng tham gia bảo vệ môi trường, trong đó tập trung vào các đối tượng: Ngư dân, người tham gia các hoạt động kinh tế, xã hội trên và ven bờ Vịnh, khách du lịch… nên đã góp phần phát huy hiệu quả trong công tác bảo vệ môi trường.
Cần sự vào cuộc tích cực hơn
Tìm hiểu công tác bảo vệ môi trường trên Vịnh, chúng tôi đã cùng các thành viên Trung tâm 4 - BQL Vịnh Hạ Long đi thu gom rác thải trên Vịnh. Mùa này không phải là cao điểm nên lượng rác trôi nổi không nhiều. Tuy nhiên, theo các cán bộ của BQL Vịnh, lượng rác nhiều hay ít và trôi dạt vào khu vực nào phụ thuộc vào con nước. Rác thải có khi dạt từ Hải Phòng sang Vịnh Hạ Long. Dù lượng rác nhiều hay ít thì hàng ngày tàu của Trung tâm vẫn phải vận hành để đi thu gom trên Vịnh. Có một thực tế là thời gian qua đơn vị đã kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực thu gom rác trên Vịnh, tuy nhiên chi phí vận hành tàu khá lớn nên các doanh nghiệp không mấy mặn mà. Đồng chí Lê Văn Tuấn, Trưởng Phòng Quản lý môi trường BQL Vịnh cho biết: Để bảo vệ toàn vẹn giá trị vốn có của Vịnh khỏi sự xâm hại của con người và tự nhiên vẫn đang là những thách thức lớn. Bởi Vịnh Hạ Long trải rộng trên 1.000km2. Môi trường Vịnh là nơi diễn ra hoạt động của nhiều tổ chức, cá nhân với nhiều ngành kinh tế. Tốc độ đô thị hoá nhanh ven bờ Vịnh Hạ Long làm cho mật độ các khu dân cư tăng lên; các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ xuất hiện ngày càng nhiều.
Cũng theo đồng chí Trưởng Phòng Quản lý môi trường BQL Vịnh, Thông tư liên tịch của Bộ GTVT và Bộ TN&MT hướng dẫn cụ thể về công tác quản lý, bảo vệ môi trường hoạt động giao thông đường thuỷ nội địa cũng như các yêu cầu kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với tàu thuỷ lưu trú du lịch nghỉ đêm, nhà hàng nổi, khách sạn nổi… Thông tư này đã quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan trong quản lý và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, hiện nay các đơn vị thực hiện chưa hết trách nhiệm của mình. Việc thu gom rác thải vẫn chủ yếu do BQL Vịnh đảm nhận. Ngoài rác thải, môi trường Vịnh đang phải đối mặt với thách thức lớn về chất xả thải, bởi chưa có biện pháp hữu hiệu để xử lý nước thải theo quy định tiêu chuẩn môi trường. Thông qua kết quả quan trắc môi trường của BQL Vịnh cho thấy, ô nhiễm cục bộ vẫn xảy ra ở các vị trí cửa cống, cửa xả, chợ, cảng Nam Cầu Trắng, cảng Hà Khánh, bến tàu du lịch, khu vực có nhiều nhà hàng, khách sạn… Vấn đề đặt ra là phải có biện pháp nghiêm ngặt hơn nữa để chống ô nhiễm môi trường Vịnh. Đồng thời, có chiến lược, phương án tổng thể và huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, người dân trong việc bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long.
Nguyễn Huế
| Thượng tá Nguyễn Văn Dương, Trưởng Phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh: “Triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp và có quy hoạch, chiến lược lâu dài cho công tác bảo vệ môi trường” Nghị định 162/2013/CN-CP về xử phạt vi phạm hành chính trên các vùng biển, đảo và thềm lục địa nước ta, chưa quy định thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính cho lực lượng công an và cảnh sát môi trường; một số nghị định mới ban hành còn hạn chế thẩm quyền xử lý vi phạm của lực lượng công an, nên dẫn đến bất cập trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Khó khăn nữa là ý thức thực hiện của nhân dân chưa cao, công tác phối hợp giữa các lực lượng hạn chế, địa bàn ven bờ và vùng Vịnh rộng, trong khi lực lượng cảnh sát môi trường mỏng, phương tiện máy móc, thiết bị phục vụ công tác trên biển chưa được trang bị, đơn vị phải phụ thuộc nhiều vào các lực lượng khác… Theo tôi, tỉnh cần tiếp tục có quy hoạch, chiến lược lâu dài và chỉ đạo quyết liệt hơn nữa cho công tác bảo vệ môi trường biển, đảo với mục tiêu đạt được là hoàn thiện hành lang pháp lý; nâng cao hơn nữa ý thức của nhân dân; xác định rõ quyền và trách nhiệm của các cấp, ngành; xử lý nghiêm vi phạm và triệt để các nguồn ô nhiễm, huỷ hoại môi trường… Bác Phạm Thị Kim Huế, chủ khách sạn Kim Huế, khu Vườn Đào, phường Bãi Cháy (TP Hạ Long): “Tăng cường các chế tài xử phạt vi phạm về môi trường Vịnh Hạ Long” Với vai trò là Chủ nhiệm Câu lạc bộ Doanh nghiệp nữ phường Bãi Cháy (TP Hạ Long), tôi thường xuyên tuyên truyền, vận động các thành viên câu lạc bộ thực hiện tốt quy định sản xuất kinh doanh gắn với bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, tôi thấy rằng hiện nay nhiều chủ doanh nghiệp kinh doanh lĩnh vực du lịch chưa thực sự chú trọng đến công tác bảo vệ môi trường nên còn hiện tượng xả thải, xả rác bừa bãi làm ảnh hưởng đến môi trường Vịnh. Bên cạnh đó, tỉnh cũng chưa có những trạm thu gom, xử lý chất thải hữu hiệu và cũng chưa có những chế tài đủ mạnh để xử lý những vi phạm quy định về rác thải ra môi trường nên tính răn đe chưa cao. Theo tôi, để giữ gìn và phát huy giá trị của di sản Vịnh Hạ Long, tỉnh cần quyết liệt hơn nữa các giải pháp bảo vệ môi trường và tăng cường các chế tài xử lý những vi phạm quy định về môi trường. Bác Vũ Ngọc Nhiệm, tổ 4, khu 6, phường Hồng Hà (TP Hạ Long): “Tăng cường tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường Vịnh Hạ Long” Bên cạnh niềm tự hào về Vịnh Hạ Long, tôi cũng thấy lo ngại cho môi trường Vịnh trước nguy cơ bị ô nhiễm từ rác thải, chất thải của dân cư sống quanh khu vực Vịnh, cũng như các phương tiện tàu thuyền trên Vịnh. Tôi thấy Vịnh Hạ Long đang phải đối mặt với vấn đề rác thải và chất thải. Nhiều người dân rất tuỳ tiện trong việc xả rác xuống biển như ở đường bao biển Cột 5, Cột 8, vừa mất mỹ quan, vừa gây ô nhiễm môi trường. Để bảo vệ Vịnh Hạ Long, các cấp, ngành, đoàn thể cần tăng cường hơn nữa công tác thông tin, tuyên truyền để nâng cao ý thức, trách nhiệm của cộng đồng về bảo vệ môi trường nói chung và Vịnh Hạ Long nói riêng. Các tàu du lịch trên Vịnh cần có những khoang chứa chất thải đủ rộng để chứa chất thải trong quá trình vận hành, tránh tình trạng xả thải trực tiếp xuống môi trường Vịnh; cần xây dựng hệ thống cống rãnh, hệ thống xử lý chất thải, rác thải tại các chợ, bến cá, khu vực đông nhà hàng, khách sạn… Anh Nho Quang Dũng, cán bộ môi trường Trung tâm 4, BQL Vịnh Hạ Long: “Đầu tư, nâng cấp hệ thống thu gom, xử lý rác thải” Đội chúng tôi có 10 người thực hiện nhiệm vụ thu gom rác thải ven bờ Vịnh khu vực Bãi Cháy, Tuần Châu. Đây là những nơi có lượng rác trôi nổi nhiều hơn so với khu vực khác, nhất là vào mùa du lịch. Chúng tôi duy trì chạy tàu thường xuyên trên biển để thu gom rác. Lượng rác chúng tôi thu về sẽ chuyển đến nơi tập kết rác trên bờ để đưa đi xử lý. Quá trình thực hiện nhiệm vụ, tôi thấy thời gian gần đây chất lượng môi trường Vịnh Hạ Long tốt hơn do ý thức của cộng đồng được nâng lên. Theo tôi, tỉnh cần tăng cường đầu tư về điều kiện, phương tiện, máy móc để phân loại, xử lý rác. Cùng với đó, cần có một đơn vị đứng ra đảm nhiệm và làm “đầu tàu” để thực hiện quản lý, bảo vệ chất thải nói chung cũng như môi trường Vịnh Hạ Long nói riêng. Nguyễn Huế |