Để xoá đói, giảm nghèo mang tính bền vững

Năm 2007, huyện Bình Liêu có 351 hộ thoát nghèo, giảm 6,19% so với năm 2006 và vượt kế hoạch tỉnh giao 101 hộ… Tuy nhiên, số hộ nghèo phát sinh mới lại khá nhiều. Vì thế làm gì để thoát nghèo bền vững vẫn luôn là trăn trở của huyện...

Tuy có những tác động mạnh mẽ để làm giảm nhanh số hộ nghèo, nhưng Bình Liêu vẫn vướng phải những khó khăn thường gặp ở các huyện miền núi. Đó là việc tái nghèo và phát sinh thêm số hộ nghèo mới ở những xã có tỷ lệ hộ nghèo cao: Húc Động, Tình Húc, Lục Hồn. Nguyên nhân số hộ nghèo mới phát sinh là do tách hộ. Phần nhiều các hộ đều trong tình trạng thiếu đất, thiếu kinh nghiệm sản xuất và có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự trợ giúp của chính quyền, địa phương.

Húc Động có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất huyện, được coi là “trung tâm sản xuất miến dong” của Bình Liêu. Toàn xã có vài chục hộ làm nghề với quy mô lớn, nhỏ khác nhau, cùng hàng trăm hộ trồng cây dong riềng để làm nguyên liệu cung cấp cho các cơ sở chế biến miến dong. Bên cạnh đó, nhiều hộ phát triển một số mô hình nuôi thỏ, nuôi dê. Những cố gắng này đã giúp Húc Động giảm được 31 hộ nghèo trong năm 2007, chủ yếu tập trung ở khu vực trung tâm xã, còn những thôn, bản xa vẫn có 5 hộ tái nghèo và 26 hộ phát sinh nghèo mới, nâng số hộ nghèo toàn xã lên 225 hộ, chiếm 47,5%. Đồng chí Ninh Văn Phó, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: “Cây dong riềng tuy là hướng mới để bà con thoát nghèo, cải thiện cuộc sống, nhưng thời gian trồng thường kéo dài, mỗi năm chỉ có thể thu một vụ. Bà con cũng chưa thật mặn mà với loại cây này, nên diện tích trồng manh mún. Một số mô hình phát triển kinh tế khác thì chỉ mang tính tự phát, sản phẩm không có đầu ra. Bên cạnh đó, diện tích đất canh tác ít và cằn cỗi, khả năng tiếp thu tiến bộ khoa học kỹ thuật của bà con còn hạn chế là những khó khăn trong công tác xoá đói, giảm nghèo của xã”. Tìm hiểu thêm ở Húc Động và một số xã khác, chúng tôi còn thấy, nhiều hộ dân ở Bình Liêu vẫn chưa thoát khỏi tư tưởng ỷ lại, trông chờ vào sự hỗ trợ của chính quyền, địa phương. Bà con thường xuyên chia, tách hộ mới, nhưng lại không khai hoang mở rộng diện tích đất trồng cấy hoặc tiếp thu khoa học kỹ thuật để áp dụng vào sản xuất. Đây là một trong những nguyên nhân khiến cho một số mô hình phát triển kinh tế do huyện đưa vào không mang lại hiệu quả. Trong khi đó cán bộ kỹ thuật của huyện, của xã chưa thật sâu sát, tận tình hướng dẫn bà con. Nguồn vốn và khả năng hỗ trợ của huyện cho người dân thực hiện các mô hình cũng rất hạn chế. Theo phản ảnh của một số hộ dân ở Húc Động, mô hình nuôi thỏ, lợn nái được huyện đưa vào đầu năm 2007. Húc Động có 6 hộ nhận nuôi 6 bộ (1 bộ gồm 3 con thỏ cái và 1 con thỏ đực) nhưng do quá trình vận chuyển đường xa, khí hậu khắc nghiệt, lại không được tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, nên chỉ còn 2 bộ ở 2 hộ với tốc độ sinh sản chậm (các hộ chỉ được nhận một bộ tài liệu phô tô sau khi đã nhận con giống). Ban đầu xã có 136 hộ đăng ký nuôi lợn nái nhưng nguồn vốn hỗ trợ của huyện chỉ đáp ứng được cho 60 hộ. Không riêng gì ở Húc Động, tình hình triển khai các mô hình chăn nuôi này trên toàn huyện cũng không mấy khả quan. Năm 2007 Phòng Kinh tế huyện, tiếp nhận và giao cho các hộ 372 con thỏ giống (tương đương 93 bộ), nhưng hiện toàn huyện chỉ còn 201 con. Nguyên nhân là do thỏ không thích nghi được với việc thay đổi thời tiết trong quá trình vận chuyển; chuồng trại của các hộ không đúng quy trình; nhiều hộ nuôi ở nơi không thoáng mát, chuồng ẩm ướt; thậm chí, một số hộ còn nhốt chung chuồng với  gà hoặc chăn thả tự do; chế độ ăn uống không phù hợp… Bên cạnh đó nhiều hộ chăn nuôi ở Bình Liêu còn rất lúng túng trong việc tìm đầu ra cho sản phẩm.

Hiện Bình Liêu đã tìm được thế mạnh cho mình qua việc khẳng định thương hiệu miến dong. Huyện đã vận động bà con trồng dong riềng và đưa thêm một số mô hình chăn nuôi phát triển kinh tế để bà con áp dụng, nhưng hiệu quả chưa được như mong muốn. Để việc xoá đói, giảm nghèo mang tính bền vững, trước hết cần nâng cao nhận thức cho bà con, đồng thời tăng cường hướng dẫn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật cho người dân.