Thành phố Móng Cái sẽ là đô thị biên giới loại II, hiện đại; là trung tâm kinh tế, thương mại; là đô thị xanh, thân thiện với môi trường. Đây là mục tiêu mà Thủ tướng Chính phủ đã xác định trong Quyết định số 99/2009/QĐ-TTg (ngày 29-7-2009) khi phê duyệt Đề án phát triển thành phố cửa khẩu quốc tế Móng Cái đến 2020.
Để đảm bảo vệ sinh môi trường, mỹ quan đô thị, đáp ứng yêu cầu vận chuyển hàng hóa của các doanh nghiệp (DN), đặc biệt là để đáp ứng yêu cầu phát triển về lâu dài của thành phố, việc di chuyển các cảng thủy nội địa phía bờ tây sông Ka Long (đoạn từ chân cầu Hòa Bình đến ngã ba sông Ka Long) sang khu vực khác là rất cần thiết. Thời gian qua, thành phố đã họp bàn để thống nhất với các DN liên quan về phương án di chuyển các cảng này. Ngày 20-8-2009, UBND tỉnh ra Quyết định số 2520/QĐ-UBND phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỉ lệ 1/2000 bến cảng thủy nội địa từ thôn Cầu Voi đến thôn Bắc (xã Vạn Ninh) làm cơ sở cho thành phố và các DN kinh doanh cảng ở đây thực hiện di chuyển từ vị trí cũ đến địa điểm quy hoạch mới.
Khu cảng thuỷ nội địa phía bờ sông Ka Long mỗi khi sông Ka Long cạn nước sẽ dẫn đến cảnh ách tắc như thế này.
Theo quy hoạch được phê duyệt, khu cảng mới có diện tích khoảng 47 ha, phạm vi nằm trong đê Thoi Phi, (từ thôn Cầu Voi đến thôn Bắc, xã Vạn Ninh). Địa điểm quy hoạch bến cảng thủy nội địa mới này ở vị trí cuối dòng sông Ka Long; phía Bắc khu cảng mới đang có các dự án cảng thủy nội địa của các Công ty: CP Hoàng Phúc, Quang Phát, TNHH Thành Đạt, TNHH Thành Nga, Khu cảng Thọ Xuân… hoạt động. Theo UBND TP Móng Cái thì vị trí này thuận lợi để tàu bè ra vào an toàn; phù hợp với yêu cầu phát triển của thành phố hiện nay cũng như trong tương lai. Theo quy hoạch được duyệt thì khu cảng mới này là cảng thủy nội địa, phục vụ nhu cầu vận chuyển hàng hóa là vật liệu xây dựng và các mặt hàng tổng hợp để phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu, hoạt động tiêu dùng của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn thành phố. Dự kiến khu cảng này sẽ có 9 cụm cảng, công suất bến đạt 2 triệu tấn mỗi năm, chiều dài mặt bến là 2025m, chiều rộng là 200m (tính từ mặt đê Thoi Phi vào phía trong). Toàn bộ khu cảng sẽ có nhiều cảng nhỏ, mỗi cảng gồm có các khu chức năng như: Khu bến cập tàu, khu bãi và kho chứa hàng, khu điều hành.
Lộ trình di chuyển 9 cảng (trong đó có 8 cảng đã xây dựng và đang hoạt động) ở bờ tây sông Ka Long về vị trí quy hoạch mới là: Từ nay đến 2011 bàn giao mặt bằng cảng mới cho các DN và tổ chức đền bù, GPMB khu cảng cũ; từ 2011-2012, thành phố sẽ phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng để DN san nền mặt cảng; từ 2012-2014, tiến hành xây kè cảng và các công trình hạ tầng trên cảng; đến 2015, hoàn thiện toàn bộ hệ thống cảng và đưa cụm cảng mới vào hoạt động.
Việc di chuyển cảng theo mục đích nêu trên là không có gì phải bàn cãi. Ông Vũ Thế Kỳ, ở phường Hòa Lạc cho rằng di chuyển cảng khỏi bờ tây sông Ka Long có 4 cái được: Được môi trường, thuận lợi cho doanh nghiệp, hiệu quả kinh tế hơn và có ý nghĩa lịch sử văn hóa. Cũng đồng tình với việc di chuyển cảng, nhưng cả hai đại biểu HĐND thành phố là bà Vũ Thị Hạnh, Giám đốc Công ty CP TMDV Móng Cái và Đoàn Bích Trà, Trưởng Chi cục Thuế Móng Cái đều cho rằng cần thiết phải xem xét đền bù cho các DN khi giải phóng mặt bằng khu cảng cũ, bởi vì các doanh nghiệp đã đầu tư nhiều tiền của vào đây rồi.
Đồng chí Nguyễn Mạnh Hà, Chủ tịch UBND TP Móng Cái cho biết quan điểm của chính quyền thành phố là không đền bù mà sẽ hỗ trợ một phần để các DN di chuyển cảng, đồng thời đề xuất với tỉnh tạo cơ chế để các DN không bị thiệt. Theo đồng chí Chủ tịch UBND thành phố thì nên đề xuất để các DN được miễn tiền thuê đất ở vị trí quy hoạch cảng mới; miễn tiền thuê đất khi nhận vị trí đất tại khu cảng cũ để khai thác, kinh doanh. Cùng với đó, chính quyền sẽ bỏ ngân sách đầu tư hạ tầng khu cảng mới.
Việc tạo cơ chế như nêu trên có lẽ phù hợp hơn, vì ngân sách không phải bỏ ra một khoản rất lớn để đền bù cho các DN trong quá trình di chuyển cảng. Nhưng được biết, đây không phải là lần đầu Móng Cái xây dựng và triển khai đề án này. Để việc di chuyển thành công, thành phố cần bàn bạc kỹ với các DN, tạo được sự thống nhất cao thì chủ trương này mới thành hiện thực.
