Mới đây, PV Báo Quảng Ninh nhận được điện thoại của một số cán bộ hưu trí ở phường Hồng Hải (TP Hạ Long) phản ánh việc “đổi mới” cách trả lương hưu của ngành Bảo hiểm xã hội (BHXH) gây phiền hà cho đối tượng được chi trả. Tìm hiểu thực tế, chúng tôi thấy đúng là như thế. Vậy nguyên nhân do đâu?
Sáng 5-7, ở Nhà văn hoá phường Hồng Hải, trong tiết trời oi bức, hàng trăm người phải chen chúc nhau để được lĩnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội. Bác Vũ Ngọc Bình (tổ 5, khu 10) cho biết, hôm trước (4-7) bác cũng đã đến lĩnh, nhưng do đông người, lại xếp sổ hưu nhầm bàn, nên đến cuối giờ chiều qua vẫn chưa lĩnh được, sáng nay lại phải đến. Trước đây người ta bố trí 8 bàn, mỗi bàn đảm nhận việc chi trả cho một, hai khu nên người đến mỗi bàn thưa, có thể hỏi trực tiếp những điều mình muốn tìm hiểu. Lần này, không thấy người của BHXH thành phố đến chi trả, mà do người của phường thực hiện, người ta lại chỉ bố trí có 2 bàn mà số người đến lĩnh lên đến hàng trăm người, nên xảy ra cảnh chen chúc. Thực ra không chen vào không được, bởi không đứng ở gần đó để lắng tai nghe đến khi người ta gọi, thì mình không biết mà vào để ký nhận, lĩnh tiền được. Bác Đỗ Đăng Đường (ở số nhà 3, tổ 1, khu 5) trong khi chờ đợi, tâm sự với chúng tôi rằng: “Việc chi trả như thế này là không tôn trọng những người nghỉ hưu. Ai lại để những người cao tuổi phải chen chúc trong nóng bức như vậy. Nguyên nhân sự chậm trễ là do số bàn, số người thực hiện chi trả ít hơn trước nhiều, trong khi đó cán bộ chi trả nhìn qua cũng biết là không có nghiệp vụ, chưa quen việc”. Tìm hiểu ở các địa phương khác mới triển khai bàn giao việc chi trả lương hưu từ ngành BHXH sang cho bên đại diện chi trả, chúng tôi được biết tình trạng cũng tương tự. Làm việc với chính quyền phường Hồng Hải, ông Vũ Phi Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường cho biết, cả phường có gần 3.000 đối tượng hưu trí, tổng số tiền chi trả lương hằng tháng khoảng 6 tỷ đồng. Trước đây, BHXH thành phố trực tiếp chi trả. Từ ngày 1-7, thực hiện sự chỉ đạo của UBND TP Hạ Long về việc cử cán bộ làm đại diện chi trả lương hưu, UBND phường đã giới thiệu một cán bộ (là bí thư đoàn phường) ký hợp đồng với BHXH thành phố để đảm nhận việc chi trả trên địa bàn phường. Do số đối tượng hưu trí đông, cán bộ làm đại diện không có chuyên môn, nghiệp vụ, lại không được tập huấn nên việc chi trả diễn ra rất chậm trễ, ùn tắc, gây bức xúc cho các bác đến lĩnh chế độ hưu trí. Trước tình trạng trên, trong ngày chi trả thứ 2, UBND phường đã phải cử 2 cán bộ đến tăng cường nhưng cũng không đáp ứng được yêu cầu. Lẽ ra, BHXH TP Hạ Long phải tập huấn cụ thể cho các đối tượng được ký hợp đồng làm đại diện chi trả theo hướng dẫn của BHXH cấp trên trước khi triển khai. Làm việc với BHXH TP Hạ Long, bà Đặng Kim Thoa, Phó Giám đốc cơ quan này cho biết: Toàn thành phố hiện có 30.162 đối tượng nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng. Trước 1-7-2011, BHXH thành phố chi trả trực tiếp tại 9 phường; 11 phường còn lại do các đại diện mà BHXH thành phố ký hợp đồng, thực hiện chi trả. Theo sự chỉ đạo của BHXH Việt Nam tại văn bản số 1056/BHXH-BC ngày 21-3-2011, của BHXH tỉnh tại văn bản số 314/BHXH-KHTC ngày 7-4-2011, BHXH thành phố không được trực tiếp chi trả nữa. Cụ thể, các văn bản trên nêu rõ: Từ ngày 1-7, tổ chức chi trả các chế độ BHXH hàng tháng theo 2 hình thức: Uỷ quyền cho đại diện chi trả (đối với chi trả bằng tiền mặt), uỷ quyền cho ngân hàng cung ứng dịch vụ chi qua tài khoản thẻ ATM cho người hưởng có yêu cầu. BHXH các huyện, thị xã, thành phố không thực hiện chi trả trực tiếp nữa mà phải ký hợp đồng quản lý người hưởng và chi trả chế độ BHXH hằng tháng với UBND cấp xã để cử người làm đại diện chi trả. Trường hợp không ký được hợp đồng trực tiếp với UBND cấp xã thì ký hợp đồng trực tiếp với người làm đại diện chi trả do UBND cấp xã giới thiệu, có sự chứng kiến của UBND cấp xã. Bà Đặng Kim Thoa cho biết thêm, toàn thành phố hiện mới chỉ có 30 người ở phường Trần Hưng Đạo đăng ký nhận lương hưu qua thẻ, dù BHXH thành phố luôn khuyến khích các đối tượng nhận chế độ qua hình thức này. Ngoài nội dung nêu trên, các văn bản này cũng yêu cầu phải tổ chức tập huấn cho đại diện chi trả và thông báo cho người hưởng chế độ hằng tháng về địa điểm, thời gian chi trả để đảm bảo cho việc lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH của các đối tượng được thuận lợi, kịp thời. Tuy nhiên, BHXH TP Hạ Long có lẽ do chủ quan nên chưa coi trọng việc tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ cho các đối tượng làm đại diện chi trả. Về phía chính quyền các phường và đại diện chi trả cũng chưa lường hết được những khó khăn nên bố trí rất ít bàn, ít người để thực hiện công việc này. Bản thân những người làm đại diện chi trả không có nghiệp vụ, chưa có kinh nghiệm nên lại càng rối, càng nhiều sức ép khi có quá nhiều người tập trung đến lĩnh tiền. Theo chúng tôi, ngay sau đây, BHXH thành phố phải tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ cho các đại diện chi trả. Các phường cũng cần tăng cường trách nhiệm trong việc này, thông báo rộng rãi để các đối tượng hưu trí biết ngày giờ và địa điểm để họ đến lĩnh chế độ. Cùng với đó, cần bố trí cán bộ có năng lực, trách nhiệm cao để làm đại diện và tăng cường cán bộ nếu cần thiết để tạo thuận lợi cho các đối tượng hưu trí đến lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH.
Nếu không đứng gần nơi lĩnh tiền, mọi người sẽ không biết khi nào đến lượt mình được ký nhận, lĩnh lương hưu. (Ảnh chụp ở Nhà văn hoá phường Hồng Hải trong ngày chi trả lương, ngày 5-7-2011).
