Theo thống kê của cơ quan chuyên môn, hiện nay trên địa bàn tỉnh có trên 500 di tích lịch sử – văn hoá. Cả 14 huyện, thị, thành phố đều có các di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh; trong đó Đông Triều và Yên Hưng là 2 huyện có số di tích nhiều nhất. Đây là một thuận lợi rất to lớn cho công tác giáo dục truyền thống và phát triển du lịch văn hoá...
Vấn đề là phải xác định rõ các loại hình, những công trình, sản phẩm văn hoá độc đáo, mang đậm bản sắc văn hoá vùng, gây ấn tượng sâu sắc với du khách để định hướng phát triển phù hợp. Đồng thời, phải tổ chức tuyên truyền, tu bổ, tôn tạo cơ sở hạ tầng, nơi lưu trú ăn nghỉ và đặc biệt là nguồn nhân lực v.v.. cho công tác này.
Đã hơn 30 năm nay, hoạt động du lịch văn hoá ở Quảng Ninh chủ yếu mới chỉ là dẫn khách tham quan vịnh Hạ Long, Yên Tử, đền Cửa Ông, khu thương mại Móng Cái v.v.. Vấn đề đặt ra là làm sao để tạo ra sự hấp dẫn đối với du khách khi đến các điểm tham quan này?
Nhận thức rõ tầm quan trọng của văn hoá là “nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực, mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội”, ngày 14-12-2006, Uỷ ban Nhân dân tỉnh đã quyết định thành lập “Ban Quản lý các Di tích trọng điểm” trực thuộc Uỷ ban Nhân dân tỉnh. Ban có trách nhiệm nghiên cứu, quản lý, tôn tạo, phát huy giá trị các di tích: Cụm Di tích chiến thắng Bạch Đằng (Yên Hưng); khu Di tích lịch sử văn hoá và danh thắng Yên Tử (Uông Bí); Di tích lịch sử Thương cảng Vân Đồn (huyện Vân Đồn); cụm Di tích lịch sử Đền An Sinh, miếu và lăng mộ các vua Trần (Đông Triều). Mặc dù “sinh sau”, nhưng đội ngũ cán bộ, công chức của Ban đã có “thâm niên” đối với sự nghiệp văn hoá, bảo tàng, quản lý các di tích của tỉnh, được đào tạo cơ bản, có kiến thức toàn diện về lịch sử, văn hoá, di tích và đặc biệt là rất tâm huyết với nghề, chắc chắn trong tương lai không xa, công tác quản lý, trùng tu, tôn tạo phát huy giá trị của các di tích sẽ có bước phát triển mới.
Từ tiềm năng, loại hình và các hoạt động văn hoá đa dạng, phong phú như đã nói ở trên, để cho du lịch văn hoá có sự chuyển biến mạnh mẽ, tạo ra động lực phát triển kinh tế – xã hội theo chúng tôi, trong thời gian tới, nên quan tâm tới một số vấn đề cụ thể như sau:
Trước hết, cần có sự phối hợp đồng bộ, hoạt động có hiệu quả của các ban, ngành, địa phương trong toàn tỉnh, đặc biệt ngành Văn hoá, Du lịch, Ban Quản lý các di tích trọng điểm, Ban quản lý vịnh Hạ Long, Tài chính, Kế hoạch v.v.. dưới sự chỉ đạo thống nhất của Uỷ ban Nhân dân tỉnh để phát triển du lịch đúng hướng, bền vững, mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội cao. Thứ hai là phải nhanh chóng hoàn chỉnh quy hoạch du lịch văn hoá của tỉnh từ nay đến năm 2020; nghiên cứu, lựa chọn, xác định các loại hình hoạt động văn hoá, đưa vào nội dung du lịch văn hoá, kết hợp với đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng phương thức du lịch văn học trong thời gian tới. Thứ ba, phải tăng cường đầu tư kinh phí để nghiên cứu, trùng tu, tôn tạo hệ thống các di tích trọng điểm theo đúng Luật Di sản và pháp luật hiện hành; bởi các di tích này không chỉ riêng của tỉnh mà còn mang tầm cỡ quốc gia. Mặt khác phải đẩy mạnh quảng bá, tuyên truyền bằng nhiều hình thức khác nhau cho du lịch Quảng Ninh nói chung, du lịch văn hoá nói riêng phát triển.
Cùng với các công việc trên, phải chú ý đẩy mạnh công tác xã hội hoá việc tôn tạo, trùng tu các di tích và danh thắng; tăng cường đào tạo cán bộ, đặc biệt là cán bộ có chuyên môn sâu, đội ngũ hướng dẫn viên năng động, có kiến thức toàn diện, có năng khiếu hướng dẫn, giỏi ngoại ngữ để tạo ra sức hút mạnh mẽ đối với du khách khi đến với Quảng Ninh. Trên cơ sở đó tạo mọi điều kiện cho các đơn vị, cá nhân, tổ chức hoạt động du lịch văn hoá dưới sự quản lý thống nhất của nhà nước, đẩy mạnh việc xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh để thu hút khách du lịch đến Quảng Ninh trước mắt cũng như lâu dài...
