Bệnh dị ứng nghe đã quá quen đến mức báo chí, văn học nghệ thuật phải mượn hai chữ dị ứng của y học cho tất cả những tâm trạng khó chịu, không ưa không hạp với bất cứ cái gì đó có trên đời này.
Định nghĩa thật đơn giản cho dễ hiểu thì dị ứng là một phản ứng quá mức của hệ thống miễn dịch với một tác nhân bất lợi cho riêng người đó gây nên những triệu chứng bệnh khác nhau.
Cơ thể con người cũng như mọi sinh vật khác được lập trình để phản ứng tự bảo vệ đối với những gì dị lạ với hoạt động bình thường của nó. Tiêu biểu nhất cho hiện tượng này khi ta bị một cái dằm đâm vào tay, cái dằm là vật lạ gây nhiễm khuẩn tác động bất lợi, cơ thể sẽ tự động có phản ứng viêm gây sưng, nóng, đỏ, đau, sốt và tạo ổ mủ (abces). Đấy là phản ứng đúng mức. Khi phản ứng tự vệ xảy ra quá mức (thuật ngữ y học gọi là quá mẫn) thì xuất hiện dị ứng do một loạt các hoạt động bất thường của một số loại bạch cầu, của các kháng thể tên gọi IgE gây nên nhiều triệu chứng, nhiều biểu hiện bất thường của cơ thể, nhẹ thì hắt hơi sổ mũi, ngứa ngáy khắp người, nặng có thể chết như shock phản vệ.
Mắt đỏ và ngứa do viêm kết mạc. Viêm xoang dị ứng. Sưng viêm niêm mạc chảy nước mũi. Hắt hơi, ho,co thắt phế quản, lên cơn hen. Tăng tiết dịch, ứ đọng dịch. Ù tai, điếc tạm thời. Da bị ngứa, phát ban, nổi mề đay, chàm. Đau bụng, đầy hơi, nôn mửa, tiêu chảy. Nặng và nguy cấp khi shock phản vệ có triệu chứng rét run, hốt hoảng, tụt huyết áp, trụy tim mạch.
Dị ứng vừa khó chẩn đoán vừa khó điều trị vì không có thuốc đặc trị cho nguyên nhân gây dị ứng. Bệnh trở thành một thứ cơ địa dị ứng. Vì vậy thái độ tốt nhất là phòng tránh bằng cách hiểu và tránh xa các tác nhân gây dị ứng.
* Dị ứng do thức ăn: Thuỷ hải sản, nhất là đồ biển, sữa tươi của bò, dê và sản phẩm từ sữa như pho-mat, các loại hạt họ đậu lạc, các loại gia vị, phụ gia chất màu thực phẩm. Còn nhiều nữa không thể kể hết. Cứ thấy ăn cái gì vào mà gây triệu chứng dị ứng thì chắc đó là dị nguyên để tránh không ăn.
* Dị ứng do tiếp xúc qua da: tất cả những gì tiếp xúc với da gây dị ứng đều chính là thủ phạm như hoá chất tẩy rửa trong công nghiệp cũng như gia dụng, các hoá chất dạng khí dung, dạng bay hơi, các hoá mỹ phẩm (cả hàng dởm lẫn hàng xịn đều có thể gây dị ứng), chất liệu may mặc, găng tay, giày, mũ có thành phần hoá chất tổng hợp. Có thể kể thêm dị ứng do tiếp xúc qua niêm mạc như lông súc vật, áo lông khăn lông, chăn lông hoặc len dạ tổng hợp, phấn hoa theo mùa hoa nở rộ. Các loại bụi lưu cữu trong nhà như bụi trên giá sách + bụi trong sách báo cũ, bụi trong những gian nhà kho, nhà lâu không người ở.
* Dị ứng do nọc côn trùng như ong, các loại bọ, các loại côn trùng đủ loại cánh cứng cánh mềm, chân đốt...
* Dị ứng do thuốc men bao gồm cả tây y lẫn đông y, đừng nghĩ đông y thảo dược thì lành; những sai sót khi thu hái, bảo quản, công thuốc, chế biến thuốc gây dị ứng còn tệ hơn dị ứng thuốc tây. Vì dù sao, thuốc tân dược đều có hướng dẫn kỹ ghi trên bao bì trong đó có ghi những tác dụng ngoài ý muốn có thể gây dị ứng giúp ta biết đường mà phòng tránh.
* Dị ứng thời tiết: đây là loại chẩn đoán gần đây thường gặp có thể do những dị thường về thời tiết, những biến đổi môi trường sống gây ra những bất thường của vi khí hậu như nóng lạnh hanh nồm đột ngột kèm thêm ô nhiễm bụi khói khí thải. Các nước công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tỉ lệ bệnh cao hơn hẳn các nước “nông thôn” của thế giới.
* Yếu tố di truyền, cơ địa như tuổi tác, như đời cha mẹ bị, con có người cũng bị... cũng được đề cập đến nhưng chưa có bằng chứng rõ ràng.
Dị ứng quả là bệnh rất khó chịu khi ai cũng có thể bị, còn rất nhiều người đã thành cơ địa dị ứng thì gần như mệt mỏi chán ngán vì nó. Các thầy thuốc trên thế giới đã cố gắng rất nhiều để đấu tranh với căn bệnh này. Đối với chúng ta, cách phòng bệnh hơn chữa bệnh luôn luôn đúng và hiệu quả. Vì vậy, giữ gìn một nếp sống lành mạnh, chăm luyện tập, tạo thói quen quan tâm đến sức khoẻ trên hết là bí quyết sống khoẻ, sống vui.