Tôi, có thể nói rằng là một người ngoại đạo của ngành Than. Nhưng bằng một duyên cớ vô tình bây giờ lại gắn bó với ngành Than, được sống với người thợ mỏ cần cù, chịu thương chịu khó, rắn rỏi nhưng cũng rất vui tươi, yêu đời.
Viết ca ngợi về người thợ mỏ trong lao động sản xuất đã có rất nhiều người viết, cá nhân tôi tự nghĩ rằng mình phải đi theo một hướng khác như tìm hiểu về đời sống tinh thần của họ như thế nào. Có thể nói rằng nói về phong trào VHTT của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam thì nhiều ngành phải tâm phục khẩu phục, bằng chứng là tại rất nhiều hoạt động của Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương), tỉnh Quảng Ninh và một số địa phương khác cứ có doanh nghiệp than tham gia là đều đạt thành tích cao.
Chính vì lý do đó thôi thúc tôi phải có một chuyến đi mục sở thị tại cơ sở xem thế nào. Rất may mắn cho tôi, đang bí không biết nên đến đơn vị nào thì được anh Nguyễn Minh Hải, Phó phòng Thi đua Công ty Than Hòn Gai - TKV thông tin, đơn vị đang chuẩn bị tổ chức Hội diễn văn nghệ quần chúng. Nói về phong trào VHVN của Công ty Than Hòn Gai thì không thể kể hết được những thành tích mà đơn vị đã đạt được, Công ty luôn được TKV và tỉnh Quảng Ninh đánh giá là đơn vị duy trì và phát triển phong trào rất tốt, thường xuyên nhận nhiệm vụ phục vụ các sự kiện lớn, đồng bào vùng sâu, vùng xa nơi biên giới, hải đảo. Để minh chứng cho những gì mình cung cấp, anh Hải nói rằng buổi tối mời chị ra Cung VHLĐ Việt - Nhật để chứng kiến Hội diễn VNQC Công ty, có rất nhiều cái để viết đấy. Tôi thong dong ra Cung VHLĐ Việt - Nhật đi xem “thợ mỏ hát” trong niềm hứng khởi, háo hức. Cảm nhận đầu tiên của tôi là không khí của Hội diễn, nườm nượp người xe đổ về, họ là công nhân, người nhà, đồng nghiệp của diễn viên đến để cổ vũ cho mọi người, trên tay họ là những bó hoa tươi thắm đầy sắc màu. Đúng 7 giờ chương trình khai mạc được bắt đầu, sau phần lễ ngắn gọn nhưng rất trang trọng do 2 MC nội bộ chính là anh Hải và nghệ sĩ vùng mỏ Lệ Quyên điều hành là đến chương trình được mong đợi nhất đó là phần biểu diễn của 6 đoàn tham gia Hội diễn. Được chứng kiến từng đoàn biểu diễn, tôi hết đi đến từ bất ngờ này đến bất ngờ khác, bất ngờ ở chỗ thợ mỏ Than Hòn Gai hát quá hay, múa giỏi, dàn dựng công phu, chuyên nghiệp. Mỗi chương trình đều mang một sắc thái riêng: Xí nghiệp Than Cao Thắng với chủ đề Than và Biển đậm nét với những màn trống hội, hát múa uyển chuyển, duyên dáng, màu sắc rực rỡ; Xí nghiệp Chế biến và Tiêu thụ thì gọn gàng, trẻ trung; Xí nghiệp Than Thành Công thì đầy chất thợ mỏ, khoẻ khoắn; Xí nghiệp Than 917 thì mộc mạc, giản dị; Liên quân Văn phòng Công ty và Công ty CP Dịch vụ và Thương mại Than Hòn Gai với những nhân viên phòng ban gây nhiều bất ngờ cho khán giả về tổng thể kết cấu chương trình, đặc biệt là tiết mục múa độc lập; Xí nghiệp Than Giáp Khẩu vẫn giữ được truyền thống là đơn vị mạnh của Công ty với sự tinh xảo trong dàn dựng, tạo được nhiều điểm nhấn của chương trình với những màn múa hát, hip hop minh hoạ thực sự gây hứng thú cho người xem.
Nói đến chương trình của các đoàn không thể không nói đến các hạt nhân, những người làm nên thành công của từng tiết mục: bên cạnh những hạt nhân đã khẳng định trong những năm qua như Sao Mai (giải Nhất Tiếng hát Truyền hình Quảng Ninh 1998), Phương Điệp (giải Nhì Tiếng hát Truyền hình Quảng Ninh 2001), Lệ Quyên (đã tham gia giải Sao Mai toàn quốc), Trọng Hiền thì những gương mặt mới như Quang Việt, Minh Tuấn, Lê Minh, Hải Hà... cũng đã từng bước khẳng định được mình, xứng đáng là lớp kế cận cho thế hệ đi trước. Trong lúc chờ đơn vị sau chuẩn bị biểu diễn, tôi thử đi một vòng ra ngoài xem không khí bên ngoài ra sao. Toàn bộ hội trường hơn 700 chỗ ngồi của Cung VHLĐ Việt - Nhật không còn chỗ trống, các hành lang, lối đi cũng đều đã chật cứng người. Ra bên ngoài không khí hội diễn nóng không kém gì bên trong khi rất đông người không thể chen được vào hội trường đành đứng ngoài nghe diễn viên hát. Tôi thử trao đổi với một số người bên ngoài về cảm nhận của họ như bác Lan (bán nước), anh Hoàng (thợ lò Cao Thắng), bác Mạnh (tổ trông xe phường Hồng Gai) đều có chung một nhận xét là Hội diễn của Công ty Than Hòn Gai năm nào cũng rất đông, chất lượng tốt, có những năm vé xe không đủ đáp ứng nhu cầu người gửi. Sau này tôi có đem thắc mắc hỏi anh Hải là tại sao Công ty luôn tổ chức vào buổi tối, anh nói rằng rất đơn giản thôi vì tổ chức Hội diễn văn nghệ là để phục vụ công nhân, nâng cao đời sống văn hoá tinh thần. Nếu làm ban ngày họ không được xem rất thiệt thòi, chính vì vậy tổ chức buổi tối dù có vất vả về khâu tổ chức, thời gian nhưng công nhân họ được chứng kiến, hưởng thụ, với người làm tổ chức là mình thấy vui rồi. Một điều làm tôi cũng rất bất ngờ khi thấy hội diễn của một đơn vị mà Đài PTTH Quảng Ninh bố trí xe màu đến ghi hình phát sóng. Trao đổi với anh Tùng Bắc (Ban Văn nghệ Đài PTTH Quảng Ninh) được biết không phải năm nay, mà 5 năm trở lại đây hội diễn của Công ty Than Hòn Gai đều được ghi hình phát sóng, đơn giản là bởi vì chất lượng hội diễn rất cao đủ điều kiện để đưa lên sóng tuyên truyền. Hội diễn cũng đến lúc bế mạc, đối với tôi giải của các đơn vị không quan trọng, mà quan trọng nhất là thợ mỏ Hòn Gai được hưởng thụ văn hoá do chính những người công nhân, đồng nghiệp của mình biểu diễn.
