Nhiều tuyên bố nhưng rất ít tuyên bố thành sự thật. Những phát ngôn gây sốc. Thiếu sòng phẳng với khán giả qua các bộ phim dài lằng nhằng "câu giờ". Phim đoạt giải nhà nghề không được khán giả ủng hộ. Dự nhiều liên hoan phim "vừa vừa" và những giải thưởng bé bé xinh xinh. Phác thảo toàn cảnh "chân dung" điện ảnh - truyền hình Việt năm 2006. Liệu năm 2007 có gì mới?
Mờ nhạt, không dấu ấn...
Cũng không phải là quá lời khi cho rằng, điện ảnh và truyền hình Việt năm 2006 vẫn trong tình trạng "mờ mờ nhân ảnh như người đi đêm".
Phim giờ vàng với những sản phẩm đủ thứ "bệnh" đã được báo chí "kê đơn" tận tình mà nhà sản xuất vẫn thờ ơ không chịu tìm thuốc chữa: Bệnh kịch bản sơ sài, chi tiết sai, quay phim nhanh nhanh cho xong việc, diễn viên thoại thu tiếng trực tiếp nên cứ ngường ngượng, bệnh "câu giờ", "kịch hóa phim truyền hình". Riêng bệnh "kịch hóa" này xem ra càng lúc càng trầm trọng vào cuối năm, khi mà cả hai phim chiếu trên Đài truyền hình TP.HCM vào cuối năm cũ, đầu năm mới đều mặn mà với việc mời (gần như) toàn bộ diễn viên đều là diễn viên kịch.
Một phim (Cái bóng bên chồng) được xem là sitcom (hài tình huống) nhưng hài đâu chẳng thấy, chỉ thấy những chi tiết khá dị hợm. Một phim (Mùi ngò gai) do người Hàn chấp bút viết kịch bản, trong đó học sinh đầu cấp trung học cơ sở đã yêu đương đến phát ngán với màn đánh ghen gắp lửa bỏ tay người. Bệnh câu giờ cuối năm càng nặng nề với bộ phim được báo chí khá mặn mà ban đầu (Tuyết nhiệt đới) bởi sự "đuối dần" của đạo diễn qua việc xài lại những "mảng miếng" cũ. Hai bộ phim nói về nghề báo trong một năm là Đèn vàng và Nghề báo ít nhiều làm khán giả quan tâm đến... nghề này.
Bức tranh phim truyền hình năm qua thoang thoáng đọng lại đôi ba bức xúc trong Chạy án, một chút trân trọng nỗ lực của đạo diễn trong Dưới cờ đại nghĩa, chút suy nghĩ về nông thôn trong Hương đất. Nhưng, tên phim là Chạy án mà chẳng thấy cái án nào được chạy, chỉ thoáng cuối phim có cảnh ông luật sư nói ba câu bốn chuyện về chạy án. Điểm sáng trong năm ít nhiều thuộc về Hương phù sa, Kính vạn hoa, dù rằng hương phù sa của đồng bằng sông Cửu Long lại pha... nước hoa Chanel số 5 khi các em gái miền Tây thời đại mặc váy ngắn cưỡi vỏ lãi bay vèo trên sông làm bao anh trai quê ngơ ngẩn và Kính vạn hoa phần 2 đã ít nhiều rơi rụng nét duyên. Còn Hướng nghiệp 2 bị bệnh của những bộ phim nối dài: đuối dần.
"Sóng" mua format về "mông má" ra phim cũng có dịp vỗ trên truyền hình với Bà mẹ nhí - sitcom và tiếng cười chêm nhiều lúc quá đáng, một Nhật ký Vàng Anh bị tuổi teen "phê" là quá già và quá cổ điển. Có lẽ, muốn biến của người thành của mình, các nhà làm phim cần nỗ lực nhiều hơn nữa. Năm 2006 khép lại trong sự "bó toàn thân" của khán giả với phim giờ vàng của một hãng phim tư nhân. Công nghệ hiện đại, thu nhập diễn viên xứng đáng với công sức bỏ ra, quy trình quản lý tốt... sao chất lượng phim cứ thấp? Câu hỏi đó vẫn chưa được trả lời và khán giả cứ mãi bị tra tấn bằng những bộ phim không ra phim, kịch không ra kịch.
Nói vậy, nhưng dù sao truyền hình cũng có chút khởi sắc với nhiều hoa đua nở và khán giả còn lựa chọn. Còn điện ảnh Việt năm qua vẫn buồn tẻ như xưa dù đôi lúc, dòng sông phẳng lặng cũng có chút xao động. Đầu năm là cú "nổ" của những nhà làm phim tư nhân khi cho rằng doanh thu của một bộ phim chiếu Tết là hơn 10 tỉ đồng. Chẳng cần theo chân ông chủ hãng phim đến cơ quan thuế làm chi, chỉ cần đếm số rạp, số ghế, số vé và số ngày chiếu là hiểu... sự thật thế nào. Đến giữa năm, cú PR ngoạn mục liên quan đến Võ lâm truyền kỳ làm tốn khối bút mực. Có người nói một đơn vị "tọa sơn quan hổ đấu" giành lợi về thương hiệu, có người bảo cả ba cùng được lợi. Đang ầm ĩ thế tự nhiên một bên tham chiến buông súng đầu hàng.
Cảnh trong phim Sài Gòn nhật thực
Ba phim của đạo diễn Việt kiều trong năm cũng gây ít nhiều dư luận. Johnny Trí Nguyễn, Dustin Nguyễn rời Hollywood về Việt Nam đóng phim và làm phim Sài Gòn nhật thực, Dòng máu anh hùng. Lưu Huỳnh về nước làm Áo lụa Hà Đông. Những bộ phim có kinh phí được công bố là trên dưới sáu chữ số USD làm khối đạo diễn trong nước ghen tỵ. Nhưng Tết này không phim nào ra rạp.
Số phận của những bộ phim được xem là giá trị và có tính nghệ thuật cao khi ra rạp vẫn tiếp tục gặp vận đen. Khán giả vẫn ngoảnh mặt quay lưng. Chuyện của Pao - 4 Cánh diều vàng, dự quá nhiều liên hoan phim, Sống trong sợ hãi - 5 Cánh diều vàng, giành giải Tài năng mới tại Liên hoan phim Thượng Hải cũng chỉ thu về vài chục triệu đồng. Bộ phim cho tuổi học trò 9X ra rạp thất bại thê thảm, dù rằng các phim Việt Nam đã được báo giới hết lòng ưu ái với hàng loạt bài viết.
Bức tranh điện ảnh 2006 vẫn mờ nhạt như lúc nào.
Ai vẽ màu vui khi xuân về?
Năm 2007, bức tranh điện ảnh - truyền hình Việt liệu có thay đổi? Việc nâng cao tỷ lệ phim Việt trên truyền hình chắc chắn có tác động đến số lượng phim. Cuối năm, Hãng phim Gia đình Việt đã lên tiếng "Tôi có mặt" với Mùi ngò gai. Bộ phim dài 100 tập mới chiếu 15 tập nên rất khó để đánh giá toàn diện. Sắp tới, hãng phim này sẽ tiếp tục khuấy động truyền hình với dự án Vườn ảo thuật có thể ghi vào Guinness: 500 tập phim.
Hãng phim Chánh Phương vừa tung "chiêu độc" đăng ký chiếu phim hành động và kinh dị lúc 23h. Truyền hình cáp TP.HCM (HTVC) cũng tham gia "đại hội anh hào" với Ký túc xá vừa khởi quay. Tin "hành lang" cho biết Công ty Cát Tiên Sa cũng vào cuộc với một kịch bản về miền Tây. HK phim và MT Picture sẽ "song kiếm hợp bích" để làm một bộ phim về nghề đang rất "hot": nghề MC, do một đạo diễn nữ viết kịch bản kiêm chỉ đạo diễn xuất. Khu vực miền Bắc bắt đầu khởi động khi một số công ty đang ngấp nghé dòm ngó sản xuất phim truyền hình.
Điện ảnh hy vọng có đột phá khi Dòng máu anh hùng, Sài Gòn nhật thực và Áo lụa Hà Đông sẽ ra rạp vào thời điểm sau Tết. Chỉ cần một trong ba phim này thành công trong việc kéo khán giả đến rạp thì thế độc mùa của phim Việt sẽ bị phá. Hy vọng đang dồn lên Dòng máu anh hùng. Một đạo diễn phía Bắc cho biết khi chiếu duyệt, Dòng máu anh hùng đã được khen là "làm phim hành động được như thế là quá tốt".
Năm mới sẽ khởi đầu với bộ ba Trai nhảy, Chuông reo là bắn và Võ lâm truyền kỳ. Trong bộ ba này, ưu thế khán giả (có vẻ như) đang thuộc về Võ lâm truyền kỳ với đạo diễn trẻ Lê Bảo Trung, người càng làm phim càng lên tay, trong khi đó hiệu ứng từ game online đang thu hút hàng triệu game thủ. Trai nhảy đã hơi nguội và Chuông reo là bắn thì đề tài không còn thời sự nữa.
Cảnh trong phim Dòng máu anh hùng
Các hãng phim nhà nước sẽ phải tự mình giải quyết câu hỏi tồn tại hay không tồn tại. Vấn đề này sẽ sớm có lời giải khi chúng ta không thể cứ mãi dùng tiền của của nhân dân để hà hơi tiếp sức cho các hãng phim đang thoi thóp. Cũng cần phải nhắc một điều là có không ít người có biên chế, nhận lương hãng phim nhà nước nhưng lại đi làm phim cho tư nhân hàng tháng trời. Sự lãng phí đó, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?
Năm 2007 đang đòi hỏi có câu trả lời thích đáng. Làn sóng xã hội hóa đã khẳng định sức mạnh không thể cưỡng lại. Vấn đề đấu thầu kịch bản sẽ và phải được đặt đúng tầm của nó và đi vào thực chất. Đã đến lúc không thể làm những bộ phim hàng tỉ đồng xong rồi cất kho. 2007 cũng sẽ là năm triển khai Luật điện ảnh. Nhưng hiệu quả của luật đến đâu và tác động như thế nào đến đời sống điện ảnh vẫn còn chờ đợi câu trả lời từ thực tế.
