Trước năm 1993, mặc dù là trung tâm hành chính - kinh tế - văn hóa - xã hội của một tỉnh lớn ở vùng Đông bắc song diện mạo của TP Hạ Long còn nhiều điều chưa tương xứng. Ngoài khu vực Bãi Cháy tập trung một số khách sạn, nhà nghỉ có vẻ đông đúc thì các phường nội thị khác vẫn thưa thớt, nhiều khu dân cư xen lẫn giữa những vùng đồi, núi hoang vu.
TP Hạ Long đang ngày càng phát triển với vị thế là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của tỉnh. ảnh: Đỗ Giang Điều này không có gì ngạc nhiên bởi thành phố phát triển trên nền tảng thị xã Hồng Gai cũ chủ yếu là hoạt động công nghiệp khai thác mỏ vốn đã nhiều bề bộn. Sau năm 1993, khi trở thành thành phố, Hạ Long vừa chủ trương chú trọng phát triển sản xuất kinh doanh vừa tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, nâng cấp và chỉnh trang đô thị. Với quyết sách đúng đắn, táo bạo của Đảng bộ, cùng với chủ trương hợp lòng dân, biết phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân, Hạ Long đã và đang thực hiện tiến trình đô thị hóa thành công trên cả mặt quy mô và chất lượng. Một trong những thành quả to lớn nhất ở TP Hạ Long 15 năm qua là công tác quy hoạch và chỉnh trang đô thị, khai thác nguồn lực trong dân một cách hiệu quả để phát triển cơ sở hạ tầng, mở rộng không gian đô thị. Điều này đã làm thay đổi bộ mặt thành phố, thu hút các nhà đầu tư, tác động tích cực đến quá trình phát triển KT-XH, góp phần nâng cao đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của nhân dân. Với chủ trương sắp xếp, tạo lập lại không gian đô thị văn minh, hiện đại, công tác chỉnh trang đô thị đã mang đến sự thay đổi một cách căn bản cho diện mạo thành phố. Trong 15 năm, hàng trăm tỷ đồng được đầu tư cho việc cao tầng hóa hệ thống trường học trên địa bàn Các tuyến phố, các khu dân cư thay đổi đến bất ngờ. Bằng vốn ngân sách và huy động theo hình thức BOT, thành phố đã thay thế hàng loạt các chợ tạm bằng các chợ, trung tâm thương mại cao tầng, hiện đại. Nhiều khu nhà tạm bợ của ngư dân ven biển được xóa sạch trong một thời gian ngắn, thay vào đó là những ngôi nhà cao tầng khang trang, bề thế. Những bãi bồi hoang hóa ven biển Cột 5, cột 8, Yết Kiêu… được thay bằng những khu đô thị mới với những khu biệt thự, những khu nhà hiện đại, lộng lẫy. Đồng hành với sự phát triển chung này là khả năng tiếp cận với các dịch vụ đô thị cơ bản như điện, nước sạch, vệ sinh môi trường của dân cư ngày càng được nâng lên. Đồng thời, để đảm bảo mục tiêu phát triển thành phố du lịch, Hạ Long đặc biệt quan tâm đến vấn đề môi trường. Chỉ cách đây chưa đầy chục năm, bụi than vẫn còn hiện diện ở hầu hết các ngõ ngách của thành phố. Thậm chí, các tuyến đường chính của thành phố cũng bụi ngang với khai trường các mỏ. Sỡ dĩ như vậy là do các tuyến đường này phải “cõng” thêm cả nhiệm vụ vận chuyển than. Tuy nhiên, đến nay, toàn bộ hoạt động vận chuyển, bốc rót than đã được di chuyển ra khỏi khu vực trung tâm thành phố; cảng bốc rót than chuyên dùng trở thành Cảng Khách quốc tế Hòn Gai; hoạt động chuyển tải, bốc rót than trên Vịnh Hạ Long không còn. Điều này thể thiện tầm nhìn cũng như trách nhiệm và quyết tâm của tỉnh và ngành than trong việc bảo vệ môi trường, đồng lòng cùng thành phố trong công tác chỉnh trang đô thị. Bên cạnh đó, thành phố cũng dành những nguồn lực to lớn từ nguồn vốn hỗ trợ của các nước, từ ngân sách và vốn huy động của các doanh nghiệp để thực hiện các dự án bảo vệ môi trường; thực hiện các dự án hoàn nguyên môi trường do hoạt động khai thác than gây ra; xử lý ô nhiễm môi trường của các cơ sở sản xuất trên địa bàn… Nhờ vậy, môi trường thành phố được cải thiện rất cơ bản, xóa đi hình ảnh bụi bặm, lam lũ của thị xã vùng than xưa kia. Những khu nhà cao tầng với kiến trúc hiện đại đang mọc lên ngày càng nhiều ở TP Hạ Long.ảnh: Thuỳ Linh Những năm gần đây, công tác chỉnh trang đô thị lại càng được TP Hạ Long quan tâm. Không chỉ thực hiện các chủ trương lớn như quy hoạch, phát triển các khu đô thị mới… mà thành phố còn tăng cường quản lý chặt chẽ độ thông thoáng của lòng đường, vỉa hè, quy định rõ phạm vi đỗ, dừng, dựng các loại xe… Đồng thời, hoàn chỉnh các cột treo băng-zôn và hệ thống pa-nô tuyên truyền, gắn vít giá treo cờ cho các cơ quan và hộ dân, tạo cảnh quan thông thoáng, giúp cho giao thông thuận tiện và nâng cao ý thức văn hoá cho người dân. Bên cạnh đó, thành phố cũng thực hiện trang trí đèn màu ở trung tâm, lắp đèn chiếu sáng ở khu dân cư, đường tiểu mạch, hoàn thành đường điện chiếu sáng công cộng trên tất cả các tuyến phố… Không chỉ thế, để việc chỉnh trang đô thị có hiệu quả, thành phố đã triển khai mạnh mẽ xã hội hoá xây dựng hạ tầng như: Đầu tư xây dựng đường giao thông trong các khu dân cư, xây dựng nhà văn hoá khu phố, sân vui chơi cho thiếu niên… Tất cả những việc làm này đã hình thành một Hạ Long với không gian đô thị mới, khoáng đạt, thoáng đãng hơn, với những khu vực quy hoạch rõ ràng, có những điểm nhấn cho du lịch, văn hóa. Có thế nói 15 năm, khoảng thời gian không dài đối với lịch sử, nhưng Hạ Long đã có một bước tiến nhanh trên con đường xây dựng một diện mạo đô thị hiện đại, văn minh, xứng tầm với vị trí thủ phủ của tỉnh Quảng Ninh, xứng tầm với vai trò thành phố du lịch, thành phố bên Vịnh Hạ Long xinh đẹp.
