Điện và bài toán cho tương lai

Cùng với tình trạng chung của cả nước, Quảng Ninh cũng phải chịu tình trạng thiếu điện trầm trọng, thường xuyên bị cắt điện luân phiên, ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất, kinh doanh, hoạt động của các cơ quan, đơn vị và sinh hoạt của nhân dân.

Mặc dù đến nay, tình trạng này đã được khắc phục nhưng đây vẫn là bài toán cần giải ngay.

Kể từ khi tạm ngừng việc tiết giảm và cắt điện luân phiên, hoạt động sản xuất ở hầu hết các doanh nghiệp trên địa bàn đã ổn định trở lại.
Trong ảnh: Sản xuất thiết bị mỏ tại Công ty Cơ khí Đông Hà (Cẩm Phả).

Thiếu điện - điều không ai muốn

Bắt nhịp với tốc độ phát triển kinh tế - xã hội, tốc độ phụ tải điện trên địa bàn tỉnh tăng nhiều so với bình quân chung của cả nước trong đó phụ tải cho công nghiệp chiếm 63%. Đầu năm 2010, hoạt động mở rộng của một số ngành sản xuất xi măng, nhiệt điện, sản xuất vật liệu xây dựng, chế biến thuỷ sản, công nghiệp cơ khí chế tạo máy và nhiều doanh nghiệp sản xuất đã khiến cho lượng điện tiêu thụ ở Quảng Ninh tăng đột biến. Bình quân mỗi ngày sử dụng 6 triệu KWh điện, các ngày nắng nóng mức tiêu thụ điện có thể lên đến 6,5 triệu KWh/ngày. Trong khi đó, nguồn điện của Điện lực Việt Nam cấp cho Quảng Ninh thì có hạn với chỉ tiêu phân bổ khoảng 5,2-5,6 triệu KWh/ngày nên đã có thời gian dài đẩy hoạt động kinh doanh điện trên địa bàn rơi vào tình trạng mất cân đối giữa cung và cầu. Cùng với nhiều yếu tố khách quan khác, sản lượng điện cung cấp cho sản xuất và tiêu dùng trên địa bàn tỉnh 6 tháng qua thiếu trầm trọng ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất, kinh doanh, hoạt động của các cơ quan, đơn vị và sinh hoạt của nhân dân. Điển hình là các doanh nghiệp thuộc ngành Than. Trong 3 tháng trở lại đây, mặc dù ngành Điện đã có nhiều ưu tiên hơn đối với các khách hàng tiêu thụ loại 1, tuy nhiên lượng điện cung cấp hàng ngày cũng mới chỉ đáp ứng 80% nhu cầu các đơn vị này cần để duy trì sản xuất. Thực tế đó đã làm cho các doanh nghiệp sản xuất than gặp không ít khó khăn trong việc hoàn thành kế hoạch vào thời điểm nước rút. Ông Lãnh Văn Lực, Trưởng phòng Cơ điện Vận tải, Công ty CP Than Mông Dương - TKV cho biết: “Theo tính toán, trung bình trong 1 giờ, Công ty CP Than Mông Dương - TKV cần sử dụng 62.000 KW điện để phục vụ sản xuất. Tuy nhiên, từ đầu tháng 7 trở về trước, Công ty liên tục phải sử dụng máy phát điện chạy dầu Diezel để bù đắp 20% lượng điện năng thiếu hụt duy trì sản xuất. Một giờ chạy máy phát điện bằng dầu Diezel, tiêu tốn gấp 3 lần so với sử dụng điện lưới quốc gia. Chỉ tính riêng trong tháng 5 và 6, Công ty đã tăng chi phí sản xuất lên gần 2 tỷ đồng”.

Đối với người dân, việc cắt điện luân phiên với tần suất dày như thời gian vừa qua cũng khiến nhiều người ái ngại. Ông Nguyễn Văn Hải, 60 tuổi ở phường Trần Phú (TP Móng Cái) bộc bạch: “Mặc dù đã biết trước ngày cắt điện nhưng dưới cái nắng như thiêu như đốt này thì việc cắt điện từ 6 giờ sáng đến 22 giờ đêm quả là khó khăn lớn đối với sức chịu đựng của con người. Những hôm mất điện, buổi tối có việc cũng không dám đi bởi đường sá tối đen như mực, xe cộ chạy đầy đường mà tín hiệu giao thông không có, đành ở nhà cho an toàn”. Em Trương Văn Nam, sinh viên trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh nói: “Cắt điện một ngày, sinh viên ký túc xá khổ không kể hết, đặc biệt là những bạn nữ. Cắt điện đồng nghĩa với thiếu nước nên các bạn nữ phải xách từng xô nước lên tầng 3, 4 để dùng hoặc phải ra ngoài tá túc nhà bạn bè”.

Trao đổi với chúng tôi, ông Hoàng Văn Độ, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Quảng Ninh cho rằng: “Thiệt hại của doanh nghiệp và những tác động thiếu tích cực đến đời sống dân sinh do việc cắt điện luân phiên, trong thời gian qua có trách nhiệm một phần thuộc về ngành Điện. Tuy nhiên, ngành Điện và khách hàng đều không ai mong muốn. Nguyên nhân thiếu điện là do tình trạng khô hạn nghiêm trọng thời gian qua trên cả nước. Hầu hết các hồ chứa của các nhà máy thuỷ điện không đạt mức nước dâng theo yêu cầu, nên tổng sản lượng điện năng thiếu hụt đến gần 1 tỷ KWh. Để giải hạn cho các nhà máy thuỷ điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã tăng cường mua điện từ Trung Quốc (14,5 triệu KWh/ngày) nhưng do nhu cầu phụ tải quá cao nên vẫn không thể đáp ứng nổi. Điện lực đã cố gắng đáp ứng nhu cầu điện năng để sản xuất, kinh doanh, tuy nhiên tình trạng thiếu điện dẫn đến phải cắt luôn phiên vẫn diễn ra. Hiện nay nguồn điện đang dần đi vào quỹ đạo ổn định”.

Cần một lời giải cho tương lai

Mặc dù đến thời điểm hiện tại, việc cung cấp điện tạm thời đã ổn định thế nhưng để đáp ứng sự phát triển nhanh chóng của các phụ tải và dành thế chủ động trong việc điều hoà năng lượng khi có sự cố, bài toán an ninh năng lượng cho Quảng Ninh vẫn chưa được tính đến.

Thực tế cho thấy, hiện nay và cả trong giai đoạn theo quy hoạch chung xây dựng đến 2025, Quảng Ninh vẫn chưa tính đến triển khai xây dựng nguồn điện dự phòng riêng cho mình. Mà có chăng chỉ là định hướng phát triển các Nhà máy nhiệt điện trên địa bàn với việc cung ứng nguồn điện chung cho cả nước. Điều đó, đang dẫn đến một mâu thuẫn giữa tỉnh có nhiều nhà máy nhiệt điện hoạt động nhưng vẫn xảy ra tình trạng thiếu điện trầm trọng. Đặc biệt khi sự gia tăng về số lượng phụ tải và đòi hỏi cao về sự ổn định điện để đáp ứng cho hoạt động công nghiệp, công nghệ cao thì hệ thống nguồn đáp ứng cho nhu cầu này chưa có lời kết. Việc Quảng Ninh tiếp tục lệ thuộc hoàn toàn vào nguồn điện chung của quốc gia vẫn mang tính mặc định.

Với việc phát triển hệ thống thuỷ điện nhỏ và vừa, đến thời điểm hiện tại trên địa bàn tỉnh có 5 công trình thuỷ điện đó là Công trình thuỷ điện Khe Soong, Hợp Thành (Tiên Yên); Vô Ngại, Mạ Chạp (Bình Liêu) và công trình thuỷ điện Trúc Bài Sơn ở xã Quảng Long (Hải Hà). Có công trình đã hoàn thành và bắt đầu cho sản phẩm điện năng nhưng cũng có dự án triển khai chưa thật hiệu quả do có sự quan ngại về vấn đề môi trường và tiềm năng nước cung cấp cho hoạt động của thuỷ điện. Dù tính hiệu quả và hợp lý của các công trình thuỷ điện trên địa bàn tỉnh đang còn nhiều bàn cãi nhưng nó sẽ là vấn đề thời sự, nếu Quảng Ninh quan tâm và coi đó là nguồn điện dự phòng phục vụ sự phát triển chung của tỉnh và khu vực.