Trong phim Việt Nam, trên màn ảnh lớn lẫn nhỏ, nhiều gương mặt trẻ trung đã bị đóng đinh với một dạng vai - hoặc "tốt như thiên thần" hoặc "xấu như ác quỷ". Vì sự lặp đi lặp lại nhàm chán này, những tác phẩm ra đời không những chẳng đem lại được chút cảm nhận mới mẻ nào cho khán giả mà còn khiến chính các "khổ chủ" cũng cảm thấy nản lòng.
Những vai diễn bị "nhân bản"
Nhìn thấy nữ diễn viên Kim Oanh, khán giả sẽ liên tưởng ngay tới Mây (Sóng ở đáy sông), Tuyết (Những ngọn nến trong đêm), Thuỷ (Người yêu tôi là Hoa hậu)... Đôi mắt sắc lẻm, giọng nói chanh chua, Oanh luôn được các đạo diễn "đo ni đóng giày" cho dạng vai "đào lệch". Cứ nhìn thấy cô, không đanh đá, sành sỏi thì cũng mưu mô, lừa lọc; không làm kẻ "chọc gậy bánh xe" thì cũng chất chứa cả núi tỵ hiềm, đố kỵ; không ca ve thì cũng ăn chơi, hư hỏng.
Đẹp trai, phong thái lãng tử nhưng Công Dũng chưa có cơ hội làm người tốt trên phim bao giờ. Những chàng trai giấu sự xảo quyệt, toan tính thực dụng sau cái vẻ bề ngoài bóng mượt, quyến rũ luôn là nhân vật ruột của anh. Chưa xem phim đã biết nhân vật của Dũng là đối tượng cần dè chừng. Chớp mắt cùng số phận - phim mới nhất Dũng tham gia cũng không đi ra ngoài quy luật ấy.
Kiều Thanh - cô Trà cave rất ấn tượng trong Phía trước là bầu trời cũng vậy. Một nhà báo, trong bài viết về Kiều Thanh đã tổng kết những vai diễn mà cô từng góp mặt bằng toàn những chữ "L": Lẳng lơ lạnh lùng, liều và lỳ - chung quy lại đều là những nhân vật "độc", đầy cá tính và gây ấn tượng mạnh. Đuôi mắt dài, gương mặt đẹp theo kiểu góc cạnh, phom người rất chuẩn, Thanh luôn được các đạo diễn tin cậy mời thể hiện vai những cô gái ăn chơi sành điệu, biết tận dụng sắc đẹp trời cho hoặc có đời sống nội tâm luôn chịu sự giằng xé.
Gương mặt thánh thiện, trong veo của Vi Cầm đã được đóng khung cho dạng vai người tốt. Cô gái mù trong Chuyện phố phường là nhân vật thành công nhất mà cô từng có, tính cho tới thời điểm này. Dường như Cầm không cần diễn xuất, cô đã mang nguyên hình ảnh ngoài đời vào phim, bởi gương mặt dịu dàng trong sáng của cô quá thích hợp để thể hiện khí chất tinh khiết của cô gái mù lòa có tâm hồn thánh thiện. Cô vào vai Hà một cách đằm thắm, tĩnh lặng và giản dị. Trong Hà vẫn thấp thoáng hình bóng Na của Hoa cỏ may, khi Vi Cầm hãy còn là một cô sinh viên Nhạc viện Hà Nội vừa bước qua tuổi thiếu nữ và chưa một lần đứng trước máy quay...
Là gương mặt nổi trội của Lasta, cứ mỗi lần xuất hiện trong phim là Như Phúc lại khiến khán giả thấy thoáng chút rùng mình. Xinh đẹp, trẻ trung nhưng trước ống kính máy quay, nếu cô không gian manh, xảo quyệt thì cũng "bà chằn", không ăn chơi sa đoạ thì cũng... chửa hoang. Như Phúc phải làm... người phản diện triền miên...
Kim Hiền ra mắt rất ấn tượng với Thùy trong Dốc tình. Ương bướng, bốc đồng, hồn nhiên, cô như cơn gió trong trẻo thổi vào những bộ phim hướng tới đối tượng khán giả trẻ. Nhưng tới Út Ráng của Hương phù sa, Phương của Mùi ngò gai, lại tiếp tục là cô em của một bà chị dịu dàng, cũng yêu thầm nhớ trộm một người, cũng ngang bướng kiểu trẻ con thì khán giả bắt đầu thấy oải. Tới cô bé nhí nhảnh trong Ngũ quái Sài Gòn thì lời khen "dễ thương quá" đã ngầm mang hàm ý chê bai.
Mười phim có sự xuất hiện của Nguyệt Ánh, từ Dốc tình tới Mầm sống, thì cả mười đều là những cô gái buồn bã, tâm tư trĩu nặng u sầu. Với đôi mắt ướt rượt, Ánh luôn là thiếu nữ ngoan ngoãn với chuyện tình duyên gặp bao trắc trở. Chỉ coi điện ảnh như nghề tay ngang, nhưng mười phim vẫn một kiểu nhân vật mang hương vị xứ Hàn ấy cũng khiến cô thấy buồn lòng.
Lỗi tại ai?
Lỗi đầu tiên là ở chính diễn viên, phân nửa các diễn viên trẻ hiện nay đều là những gương mặt nghiệp dư. Họ đến với phim trường vì tình yêu với điện ảnh, vì muốn được thử sức, vì muốn khám phá bản thân... Số đông trong đó không hề được đào tạo bài bản về diễn xuất. Thậm chí, nếu đã qua một khoá đào tạo ngắn hạn, ở góc độ nào đó, thời gian cũng chỉ đủ để cưỡi ngựa xem hoa.
Hành trang kỹ năng diễn xuất còn mỏng, họ chỉ có thể thử sức trong những vai diễn gần nhất với tính cách, con người, thậm chí cả hình dáng bên ngoài của mình ngoài đời.
Lỗi thứ hai đương nhiên thuộc về những ông vua phim trường - các đạo diễn. Dễ dãi, luôn chọn phương cách thực hiện an toàn, sẽ nhàn hạ hơn cho chính ông đạo diễn lẫn cả đoàn làm phim nếu chọn một gương mặt "quen việc", thay vì "đánh liều" chấm một gương mặt mới toe để thử nghiệm trong một mô típ trái ngược 180 độ. Diễn viên đề nghị làm mới bản thân ư? Hãy đợi đấy!
Có đạo diễn rất "đắt sô" với dòng phim truyền hình phía Nam đã từng than thở rằng: "Thời buổi này, diễn viên trẻ ôm mộng thành sao thì nhiều, các ngôi sao showbiz đổ bộ sang điện ảnh cũng lắm nhưng người có thực tài như lá mùa thu. Yêu cầu của nhà sản xuất về một sản phẩm hoàn hảo để đủ sức cạnh tranh trên thị trường, trong phong trào nhà nhà làm phim như hiện nay là quá cao. Thế là trong cuộc chiến không cân sức với áp lực lợi nhuận, tốc độ làm phim, với cố gắng quy tụ càng nhiều người đẹp, người nổi tiếng càng tốt, nhiều đạo diễn đã tạo ra những diễn viên - với cả một series nhân vật như "rập khuôn bánh khảo" là chuyện dễ hiểu.
Lỗi cuối cùng thuộc về chính cách cảm thụ khá cứng nhắc của chúng ta, với tư cách những khán giả. Bản thân người xem cũng khó tiếp nhận sự thay đổi đột ngột trong những hình mẫu nhân vật đã gắn chặt với những gương mặt quen thuộc.
Và có phải bởi cả ba nguyên nhân ấy, những nhân vật "rập khuôn bánh khảo" vẫn tiếp tục ra đời. Để rồi khán giả lại tiếp tục phàn nàn, sao mà phim Việt luôn thiếu đi sự hấp dẫn đến thế?
