Trong những ngày này, cả thành phố Hà Nội đang triệt để thực hiện nhiều biện pháp tiết kiệm điện, nhằm đối phó với nguy cơ hạn hán, "khan" điện nghiêm trọng. Nhưng tiết kiệm điện thế nào cho hợp lý là mối quan tâm của nhiều người dân, việc cắt điện sinh hoạt thường xuyên, cũng như cắt giảm hệ thống chiếu sáng công cộng đang trực tiếp ảnh hưởng đến nhiều mặt khác của đời sống xã hội hiện nay.
Năm nay, theo dự báo sẽ xảy ra hạn hán nghiêm trọng, làm ảnh hưởng lớn đến việc sản xuất điện của các nhà máy thuỷ điện, làm giảm sản lượng điện, gây thiếu hụt cục bộ tại một số khu vực trên cả nước, trong đó có thủ đô Hà Nội. Mỗi ngày, thành phố Hà Nội đang dùng vượt quá định mức sử dụng điện cho phép tới 800.000 Kwh. Thế là, thực hiện tiết kiệm trong sử dụng điện, một điệp khúc quen thuộc năm nào cũng vậy, lại được ngành điện nhắc đi nhắc lại.
Để hoàn thành mục tiêu năm nay phải tiết kiệm được 82 triệu Kwh điện, một nửa số bóng đèn chiếu sáng tại các tuyến phố, quảng trường, công viên... trong thành phố sẽ không hoạt động. Và như một lẽ đương nhiên, đối tượng chính của việc tiết kiệm 82 triệu Kwh đó, còn nhằm vào những người dân đang sử dụng điện sinh hoạt. Các khu phố thay nhau bị cắt điện luân phiên, cả vào giờ cao điểm và thấp điểm.
Tiết kiệm điện là cần thiết. Nhưng sự hợp lý lại chưa có trong các biện pháp tiết kiệm hiện này. Một phần bộ mặt của thành phố đang phát triển nhanh chóng, lại thường xuyên chìm trong bóng tối vì thiếu điện. Mất điện, nhiều người dân đổ ra đường, nhưng khi đèn đường cũng đã bị tắt bớt, ai cũng thấy rõ những nguy cơ về mất an ninh trật tự. Rồi cả chuyện an toàn giao thông, sẽ thế nào khi nhiều đèn tín hiệu giao thông tạm ngừng hoạt động?
Sự thiếu hợp lý trong việc cắt giảm hệ thống chiếu sáng công cộng còn được thể hiện ở con số: Cả hệ thống này chỉ tiêu hao khoảng 3% sản lượng điện của thành phố. Con số này có thế giảm hơn nữa, đơn giản chỉ bằng cách thay bóng đèn chiếu sáng bằng các thiết bị tiết kiệm điện.
Tiến sĩ Nguyễn Văn Khải, một nhà vật lý đã tự lắp bóng đèn 20W đủ để làm sáng khu ngõ nhà mình, thay cho chiếc bóng 225W ở đây đã bị cắt điện. Toàn bộ hệ thống chiếu sáng trong nhà cũng vậy, với các thiết bị tiết kiệm điện năng, chi phí tiền điện mỗi tháng của gia đình không vượt quá 70.000 đồng.
Theo các phân tích chuyên môn, thì điện năng tiêu hao nhiều nhất ở những khu vực sản xuất, còn sự lãng phí điện lớn nhất đang xảy ra tại các cơ quan, công sở. Dù lợi ích của những thiết bị tiết kiệm điện năng từ lâu đã được thừa nhận, nhưng có điều lạ là cho đến nay, gần như chưa có một công trình xây dựng lớn nào ngay từ đầu có thiết kế sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện.
Và để thực hiện tiết kiệm, các đoàn kiểm tra của ngành điện vẫn cứ phải vất vả đến nhắc nhở từng cơ quan, công sở có biểu hiện lãng phí. Rồi khi biện pháp này không hiệu quả, thì điện sinh hoạt của người dân lại bị cắt. Cho dù ở giữa thủ đô, đã vào thế kỷ 21, người ta vẫn cứ phải sống chung với chuyện mất điện... Hỏi thế có nên chăng?
