"Đưa mọi vấn đề lên báo, phê phán, mổ xẻ là cách làm đã áp dụng nhiều lần và chúng tôi cho là thất bại. Vì những cuốn sách nào bị thu hồi, bị tịch thu, cấm lưu hành, thậm chí tiêu hủy thì thị trường lại "dấm dúi" bán rất nhiều và in lậu gia tăng", ông Nguyễn Kiểm, Cục trưởng Cục Xuất Bản nói.
Không phải đợi báo chí đưa tin mới biết
Sự xuất hiện tràn lan của các xuất bản phẩm, truyện tranh được cho là phi giáo dục, có tác động tiêu cực đến người đọc mà cụ thể là trẻ em trên thị trường, có ý kiến cho rằng trách nhiệm chính thuộc về Cục Xuất Bản. Với tư cách là Cục trưởng Cục Xuất bản, ông sẽ nói gì?
- Trước hết phải nói rằng các xuất bản phẩm mà cụ thể là truyện tranh cho trẻ em bị lên án của NXB Thanh Hóa là những xuất bản phẩm không nộp lưu chiểu nên Cục Xuất bản không biết việc này.
Chúng tôi đã có văn bản từ ngày 27/6/2008, gửi NXB Thanh Hóa nói rõ: "Cục Xuất bản được phản ánh của các cơ quan rằng NXB Thanh Hóa xuất bản 2 tập truyện tranh "Video Girl - Chuyện phim em gái" và "Change 123 - Tam nữ hiệp" có nội dung không lành mạnh. Về việc này Cục Xuất bản yêu cầu NXB Thanh Hóa nộp lưu chiểu theo quy định của pháp luật, báo cáo giải trình quy trình xuất bản và nội dung hai bộ truyện tranh về Cục Xuất bản".
Chúng tôi đã có văn bản về việc giải trình việc xuất bản 2 bộ truyện tranh từ ngày 27/6 chứ không phải đợi đến lúc báo chí đưa tin mới biết. Mọi người cứ tưởng báo chí là cơ quan phát hiện ra vụ việc này mà thực tế không phải như vậy.
Sau khi có văn bản yêu cầu NXB Thanh Hóa giải trình về những bộ truyện có vấn đề trên cách đây 3 tháng, các NSX vi phạm đã có động thái sửa sai nào không? có thu hồi các xuất bản phẩm chưa nộp lưu chiểu không?
- Ngày 7/7/2008, NSX Thanh Hóa đã gửi báo cáo giải trình về nội dung 2 tập truyện này. Trong văn bản giải trình nêu rõ: "Trong quá trình biên tập, biên tập viên đã sửa chữa kỹ những hình ảnh và nội dung của hai bộ truyện. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức in, phía Hiệu sách Hồng Nhung đã không thực hiện đúng như bản thảo đã phê duyệt, để xảy ra những sai sót về hình ảnh và một số đoạn lời thoại của hai bộ truyện trên có những chi tiết không phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi. Sau khi sách được in xong, Hiệu sách Hồng Nhung đã nộp sách lưu chiểu. Ngày 15/6/2008, qua kiểm tra nội dung và hình thức hai bộ truyện trên, NXB đã đề nghị Hiệu sách Hồng Nhung dừng phát hành đồng thời NXB Thanh Hóa đã ra quyết định thu hồi hai bộ truyện trên, đến nay việc thu hồi đang được tiến hành".
Tiếc rằng, quyết định của NXB Thanh Hóa đã không được thực thi một cách nghiêm túc. Chúng tôi có cả hồ sơ cụ thể.
Bộ truyện tranh nhiều ý nghĩa giáo dục như Đô-rê-mon từng gắn liền với nhiều thế hệ độc giả VN.
Nhưng trong vụ việc này, ngoài NXB Thanh Hóa, còn nhiều nhà NXB khác sai phạm trong việc tham gia xuất bản một số bộ truyện tranh phản giáo dục ra thị trường trong đó có NXB Văn hóa thông tin. Họ đã có văn bản giải trình với Cục xuất bản chưa, thưa ông?
- NXB Văn hóa thông tin là NXB có nộp lưu chiểu song đến nay chưa có văn bản giải trình. Bộ Thông tin Truyền thông đã có ngay quyết định đình chỉ phát hành các xuất bản phẩm có nội dung ảnh hưởng tiêu cực đến tính giáo dục, thẩm mỹ của lứa tuổi thanh thiếu niên trong đó có truyện tranh "Video Girl - Chuyện phim em gái" và "Change 123 - Tam nữ hiệp", còn những ấn phẩm khác của NXB Thanh Hóa ở mức độ vi phạm nhẹ hơn sẽ tiến hành xử phạt hành chính.
Từ 22/9, các NXB sẽ không được xác nhận đăng ký truyện tranh mới
| Điều 13: Nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan chủ quản nhà xuất bản trong Luật Xuất Bản nêu rõ: Cơ quan chủ quản nhà xuất bản là cơ quan, tổ chức đứng tên xin phép thành lập nhà xuất bản, phải chịu trách nhiệm về những vi phạm pháp luật của NXB trong hoạt động xuất bản theo nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Trong Điều 14 về Tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền hạn của giám đốc, tổng biên tập của NXB cũng đã ghi rõ: Giám đốc NXB chịu trách nhiệm trước cơ quan chủ quản và trước pháp luật về xuất bản phẩm và mọi hoạt động của NXB. |
Cục Xuất Bản thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản. Do vậy, có thể hiểu Cục Xuất Bản cũng phải chịu một phần trách nhiệm khi để cho quá nhiều bộ truyện tranh phản giáo dục lọt lưới ra thị trường?
- Đương nhiên rồi. Nhưng trách nhiệm lớn hay nhỏ còn tùy thuộc vào quy định của pháp luật. Nếu cơ quan quản lý Nhà nước mà nói tôi không chịu trách nhiệm gì là không được. Chịu trách nhiệm nhưng có đến mức quá nặng như một số báo hiện nay đang nói hay không?
Khi xuất bản phẩm đã ra đến thị trường rồi thì Cục Xuất Bản chỉ có quyền hạn đến mức ra văn bản đình chỉ phát hành. Còn việc thực thi là của cơ quan quản lý thị trường, công an, bảo vệ văn hóa và bản thân NXB, công ty phát hành sách. Cục Xuất bản không phải là cơ quan đi thu giữ các XBP trôi nổi trên thị trường.
Bộ TT-TT vừa có văn bản yêu cầu Cục Xuất bản tạm dừng việc xác nhận đăng ký kế hoạch xuất bản của các NXB đối với các đề tài truyện tranh dịch của nước ngoài để thẩm định lại bản thảo. Cụ thể, Cục Xuất bản có những biện pháp trước mắt gì để ngăn chặn những cuốn truyện tranh có vấn đề đã đang và sắp tung ra thị trường?
- Ngày 26/9, Cục Xuất bản đã phát hành văn bản thông báo rằng kể từ ngày 22/9/2008, các NXB sẽ không được xác nhận đăng ký truyện tranh mới. Những kế hoạch đăng ký xuất bản từ ngày 22/9 trở về sau sẽ tạm dừng và yêu cầu các NXB phải xuất trình được bản quyền, nói rõ được đối tượng sử dụng và biên tập kỹ nội dung thì chúng tôi mới xác nhận. Cục Xuất bản không có quyền yêu cầu các NXB mang bản thảo lên cho mình xem vì điều đó đã được ghi rất rõ trong Luật. Thêm nữa, Cục Xuất bản cũng không có đủ người để làm việc đó.
Chúng tôi sẽ yêu cầu các NXB phải nói rõ truyện tranh dành cho đối tượng trong độ tuổi nào. Tôi rất mong các bậc phụ huynh, người lớn, thầy cô giáo nếu có điều kiện hãy hướng dẫn trực tiếp và quản lý việc đọc của các em, xây dựng thói quen cho các em khi lựa sách phải chọn những cuốn sách phù hợp với lứa tuổi của mình. Các bậc cha mẹ cần kiểm soát tủ sách của các con, không để các em tự ý mua hoặc mượn những xuất bản phẩm không dành cho lứa tuổi của mình. Cục Xuất bản cũng sẽ ra một văn bản yêu cầu giám đốc các công ty phát hành sách phải chỉ đạo nhân viên của mình kiên quyết không được bán những truyện của người lớn cho trẻ em.
Giải quyết tận gốc bằng biện pháp đình chỉ phát hành
Những hình ảnh được cho là không phù hợp với độc giả nhỏ tuổi xuất hiện ngày càng nhiều trong truyện tranh "lọt sổ".
Theo ông, việc xử phạt các XBP không nộp lưu chiểu mà đã phát hành chỉ bằng biện pháp hành chính liệu có đủ sức răn đe với các NXB làm trái với nhiệm vụ của mình cũng như vi phạm Luật xuất bản? Cụ thể mức phạt cao nhất là bao nhiêu thưa ông?
- Mức xử phạt hành chính cao nhất hiện nay là 30 triệu đồng và có quy định chặt chẽ cho từng mức vi phạm. Nhưng tôi cho việc đình chỉ phát hành mới là biện pháp giải quyết tận gốc. Và chúng tôi cũng đã thực hiện điều này.
Việc đình chỉ phát hành các xuất bản phẩm có nội dung ảnh hưởng tiêu cực đến tính giáo dục là hành động cần thiết nhưng trước khối lượng lớn những cuốn truyện tranh phản giáo dục đã được bán, việc ngăn chặn hoàn toàn những ấn phẩm thiếu thẩm mỹ đến với người đọc được xem như nhiệm vụ bất khả thi?
- Tôi nghĩ với số lượng lên đến vài nghìn cuốn vẫn có thể kiểm soát được. Nhưng việc cần làm trước hết là đề cao vai trò của gia đình. Nhà nước làm hết trách nhiệm của mình ở khía cạnh luật pháp nhưng một khi những cuốn truyện đó đã vào đến giá sách của các em thì cần đến các bậc cha mẹ dành thời gian để kiểm soát việc đọc của các em. Còn chúng tôi thì chỉ làm được đến mức đình chỉ phát hành trên phạm vi toàn xã hội.
Ngoài truyện tranh, còn rất nhiều cuốn sách khác có nội dung không tốt nhưng Cục Xuất bản không áp dụng hình thức, hơi có vấn đề gì đó là đưa lên báo chí, ra quyết định đình chỉ thu hồi mà yêu cầu NXB tự thu hồi và chúng tôi đóng vai trò kiểm soát, không cho tái bản. Đưa mọi vấn đề lên báo, phê phán, mổ xẻ là cách làm đã áp dụng nhiều lần và chúng tôi cho là thất bại. Vì những cuốn sách nào bị thu hồi, bị tịch thu, cấm lưu hành, thậm chí tiêu hủy thì thị trường lại "dấm giúi" bán rất nhiều và in lậu gia tăng. Cuối cùng, trên thực tế không ngăn cản được. Nên lần này chúng tôi chọn cách lặng lẽ xử lý.
Điều đáng quan tâm lúc này là những bộ truyện tranh dịch của nước ngoài đã được cấp phép nhưng chưa có mặt trên thị trường sẽ được kiểm soát như thế nào để tránh hiện tượng: giải quyết hậu quả cũ chưa xong đã phải quay sang đối phó với thách thức mới?
- Điều này đã thể hiện rõ trong văn bản chỉ đạo của Bộ TT-TT ngày 22/9 là ngừng xác nhận đăng ký kế hoạch các truyện tranh mới, các NBX phải trình đăng ký bản quyền, tức là phải chứng minh rằng mình "mua bán đứng đắn tử tế" hay không. Và khi đã "mua bán đứng đắn tử tế" tức là phải chi một số lượng tiền nhất định, khi đó họ sẽ phải cân nhắc liệu bộ truyện tranh này khi phát hành có bị đình chỉ hay thu hồi hay không. Ý nghĩa của bản quyền không phải chỉ để chứng minh quyền được in của mình mà còn có ý nghĩa: nếu đã bỏ tiền ra mua bản quyền thì phải biết lựa chọn.
