Chiều 24-11, Quốc hội họp phiên tại Hội trường, biểu quyết thông qua Luật tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi) và Nghị quyết thi hành Luật tổ chức Tòa án nhân dân (sửa đổi); thảo luận việc phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về chống tra tấn và các hình thức đối xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người; Việc phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về Quyền của người khuyết tật. Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh có đại biểu Thượng tọa Thích Thanh Quyết phát biểu ý kiến tham gia về việc phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về Quyền của người khuyết tật. Sau đây xin giới thiệu toàn văn bài phát biểu của đại biểu:
Tôi hoàn toàn nhất trí với việc phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về Quyền của người khuyết tật vì đây là điều ước quốc tế nhân văn về đầy nhân quyền. Tôi nhất trí với việc phê chuẩn Công ước mà không bảo lưu điều nào của Công ước và tuyên bố của Việt Nam khi phê chuẩn Công ước là: “Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tuyên bố tôn trọng và thúc đẩy thực hiện quyền và lợi ích hợp pháp của người khuyết tật trên tất cả các lĩnh vực”.
Tôi xin nhấn mạnh về chuẩn bị cho việc thực hiện công ước gồm 5 điểm sau:
(1) Về hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến người khuyết tật:
Việc đầu tiên cần thực hiện để đảm bảo cho việc thực thi Công ước về Quyền của người khuyết tật là thống nhất định nghĩa khái niệm “khuyết tật” và “người khuyết tật” trong toàn hệ thống pháp luật Việt Nam để phù hợp với khái niệm người khuyết tật quy định tại Điều 1 và Điều 2 của Công ước.
(2) Về tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thực hiện pháp luật, Công ước Quyền của người khuyết tật và các vấn đề liên quan.
Khi hệ thống VBQPPL được đảm bảo, các rào cản với người khuyết tật về vật chất và điều kiện trực quan sẽ dần được gỡ bỏ. Tuy nhiên, điều rất quan trọng là cần gỡ bỏ được sự kỳ thị của xã hội đối với người khuyết tật. Có như vậy người khuyết tật mới có thể được sống bình đẳng, thực hiện đầy đủ quyền con người và được sống một cách tự lực.
Do đó, việc tuyên truyền, phổ biến nội dung Công ước và các quy định pháp luật liên quan đến người khuyết tật tới các cơ quan, tổ chức, cộng đồng là rất quan trọng và phải được tiến hành thường xuyên, đồng bộ, kịp thời; không chỉ tuyên truyền, phổ biến về các quy định pháp luật mà cần làm toàn bộ xã hội nhận thức rõ: Khát vọng của người khuyết tật là được hòa nhập với môi trường sống và mọi người xung quanh. Chúng ta hỗ trợ, giúp đỡ người khuyết tật không phải theo cách nhìn từ thiện mà là đảm bảo thực hiện quyền con người. Từ đó, toàn xã hội tạo điều kiện để Người khuyết tật được thực hiện các quyền của mình, được hòa nhập với cuộc sống của cộng đồng.
Hiện nay xã hội đang lan tỏa rộng khắp các phong trào từ thiện, thiện nguyện, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, trong đó có người khuyết tật. Đó là những việc làm tốt đời, đẹp đạo, rất đáng được ca ngợi; thể hiện tính nhân văn, tinh thần tương thân tương ái của người Việt Nam chúng ta. Nhưng quan trọng hơn là chúng ta cần tạo ra môi trường và cơ hội thuận lợi để cho người khuyết tật tham gia bình đẳng vào học tập và làm việc, để họ lựa chọn được các công việc phù hợp để tự lo cho bản thân, giúp đỡ gia đình, phát triển trí tuệ, sáng tạo lao động, đóng góp hữu ích cho xã hội.
(3) Về đầu tư cho giáo dục đào tạo đối với người khuyết tật:
Tính hòa nhập hay loại trừ của mỗi người trong xã hội được xác định từ rất sớm. Nếu trẻ em khuyết tật không được giáo dục, học tập, đồng nghĩa với việc người khuyết tật khó có việc làm và cơ hội kết nối có ý nghĩa với xã hội về sau này. Do đó, để thực hiện quyền của người khuyết tật, chúng ta cần có một nền giáo dục có chất lượng và phù hợp để tất cả người học đều có cơ hội tham gia mà không phụ thuộc vào các đặc điểm thân thể của trẻ em.
Tại Điều 28, Luật Người khuyết tật cũng đã khẳng định: trong 3 phương thức giáo dục người khuyết tật (giáo dục hòa nhập, giáo dục bán hòa nhập và giáo dục chuyên biệt) thì giáo dục hòa nhập là phương thức chủ yếu nhất.
Do đó, cần sớm có các quy định cụ thể về giáo dục hòa nhập ở tất cả các cấp học; trang bị các kỹ năng, kiến thức cần thiết cho đội ngũ giáo viên các cấp học về phương pháp giáo dục này; tăng cường các chính sách ưu đãi đối với cán bộ, giáo viên, giảng viên tham gia giáo dục hoà nhập, giáo dục bán hoà nhập đối với người khuyết tật... Đồng thời, các mô hình giáo dục bán hòa nhập, giáo dục chuyên biệt người khuyết tật cũng cần được chăm lo đầu tư tốt hơn để khuyến khích những người khuyết tật thực sự có điều kiện học tập, phát triển, hòa nhập cộng đồng. Vấn đề đào tạo nghề cho người khuyết tật cũng cần được quan tâm và chú trọng đúng mức hơn.
(4) Tạo công việc và việc làm cho người khuyết tật:
Thực tế đã chứng minh, người khuyết tật nếu được tạo điều kiện thuận lợi, phù hợp, có thể lao động sáng tạo, làm ra những sản phẩm hữu ích cho xã hội, có công việc làm tự nuôi cho bản thân mình, giúp đỡ cho gia đình và đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Tại Khoản 2, Điều 33 Luật Người khuyết tật cũng đã quy định “Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân không được từ chối tuyển dụng người khuyết tật có đủ tiêu chuẩn tuyển dụng vào làm việc hoặc đặt ra tiêu chuẩn tuyển dụng trái quy định của pháp luật nhằm hạn chế cơ hội làm việc của người khuyết tật”.
Tuy nhiên hiện nay hầu hết các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đều có tâm lý không muốn tuyển dụng và tìm nhiều lý do để không tuyển dụng. Do đó, người khuyết tật gặp nhiều khó khăn trong tìm kiếm các cơ hội việc làm; dẫn đến những khó khăn trong cuộc sống của họ. Vì vậy, chúng ta cần có kế hoạch thúc đẩy và đảm bảo việc thực hiện đúng các quy định về không phân biệt đối xử trong tuyển dụng người khuyết tật vào làm việc tại các cơ sở lao động; bảo đảm có sự điều chỉnh hợp lý tại những nơi làm việc để tạo điều kiện cho người khuyết tật làm việc… Tôi đề nghị bổ sung nội dung này vào Kế hoạch Tổ chức thực hiện Công ước về Quyền của người khuyết tật.
(5) Ngoài ra, tôi nhất trí đề nghị cần đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện lộ trình cải tạo nhà chung cư, trụ sở làm việc, công trình công cộng theo quy định của Luật Người khuyết tật; nghiên cứu chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với người khuyết tật nặng, khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe cho họ...
Nguyễn Mai (Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Quảng Ninh)
