Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 24/10, các ĐBQH tập trung cho ý kiến tại phiên thảo luận tổ đối với các dự án: Luật Phát triển công nghiệp văn hóa; Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.
Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh, Tổ trưởng tổ thảo luận, đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ những vấn đề trọng tâm trong dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, Luật An toàn thực phẩm và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; bảo đảm các quy định vừa chặt chẽ về pháp lý, vừa phù hợp thực tiễn, có tính khả thi khi triển khai.
Đối với dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Quản Minh Cường nhấn mạnh cần thay đổi nhận thức, coi văn hóa không chỉ là lĩnh vực hoạt động tinh thần mà còn là một ngành kinh tế có khả năng tạo động lực tăng trưởng. Trong đó, cần làm rõ cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, đầu tư mạo hiểm bằng vốn nhà nước, chính sách hỗ trợ phát triển hạ tầng và không gian sáng tạo; đồng thời quy định cụ thể việc kiểm soát rủi ro, xác định trách nhiệm và xử lý tổn thất khách quan, tránh lợi dụng cơ chế để trục lợi, gây thất thoát nguồn lực công.
Từ thực tiễn phát triển của Quảng Ninh, đại biểu cho rằng công nghiệp văn hóa cần được nhìn nhận gắn với tổ chức sự kiện, biểu diễn nghệ thuật, du lịch, phát triển các sản phẩm văn hóa và dịch vụ đi kèm. Muốn lĩnh vực này phát triển, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp, khu vực tư nhân phát huy vai trò đầu tư, sáng tạo, khai thác hiệu quả các công trình, sản phẩm văn hóa; đồng thời tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế tài chính, chi phí tổ chức và thù lao nghệ thuật, bảo đảm phù hợp với đặc thù hoạt động văn hóa.
Về dự án Luật An toàn thực phẩm, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, cơ sở sản xuất, kinh doanh và đơn vị cung cấp suất ăn. Công tác quản lý cần được thực hiện xuyên suốt từ nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất, chế biến đến phân phối và tiêu dùng; kết hợp kiểm soát đầu vào với hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc và xử lý nghiêm vi phạm. Đại biểu cũng lưu ý cần nghiên cứu cơ chế tổ chức cung cấp suất ăn chuyên nghiệp, tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm tại trường học và trên tàu du lịch, góp phần bảo vệ sức khỏe người dân và du khách.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về đăng ký, bảo hộ, chuyển nhượng và khai thác quyền sở hữu trí tuệ; làm rõ trách nhiệm của các bên trong hợp đồng, cơ chế giám định và giải quyết tranh chấp. Từ thực tiễn các sản phẩm đặc trưng địa phương, đại biểu nhấn mạnh việc bảo vệ thương hiệu, nhãn hiệu cộng đồng và tài sản trí tuệ có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế. Đồng thời, cần chủ động nghiên cứu, vận dụng phù hợp các quy định và thông lệ pháp luật quốc tế, nâng cao năng lực bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.
Tham gia góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố, đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về chuyển giao chức năng quản lý nhà nước đối với quyền đối với giống cây trồng; thời hạn xử lý hồ sơ, quyền và trách nhiệm của các bên trong chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ; cơ chế bảo hộ giống cây trồng, giám định sở hữu trí tuệ và kinh phí giám định hàng hóa có dấu hiệu vi phạm.
Về chuyển giao trách nhiệm quản lý nhà nước đối với quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ, đại biểu đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp, đánh giá đầy đủ các điều kiện về nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất, dữ liệu và quy trình nghiệp vụ. Việc chuyển giao cần bảo đảm tính kế thừa, sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có, tránh phát sinh tổ chức bộ máy, biên chế và đầu tư trùng lặp, gây lãng phí ngân sách nhà nước.
Đối với thời hạn xử lý yêu cầu sửa đổi thông tin trên văn bằng bảo hộ, đại biểu đề nghị quy định rõ thời hạn xem xét, trách nhiệm thông báo kết quả và cơ chế xử lý hồ sơ không hợp lệ; đồng thời bảo đảm cơ sở dữ liệu về tình trạng pháp lý của văn bằng được cập nhật kịp thời, thống nhất, phục vụ tra cứu chính thức. Đại biểu cũng nhấn mạnh cần làm rõ quyền và trách nhiệm của các bên trong khoảng thời gian hợp đồng chuyển nhượng đã có hiệu lực nhưng chưa được cơ quan quản lý nhà nước ghi nhận, nhất là trường hợp phát sinh tranh chấp với bên thứ ba, nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bên nhận chuyển nhượng và tăng tính an toàn pháp lý cho các giao dịch tài sản trí tuệ.
Về bảo hộ giống cây trồng, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế thông báo trực tiếp hoặc thông báo điện tử cho chủ bằng bảo hộ giống cây trồng trước khi tự động đình chỉ hiệu lực do không nộp lệ phí duy trì. Nội dung thông báo cần nêu rõ thời điểm đình chỉ, lý do, nghĩa vụ tài chính, thời hạn và thủ tục phục hồi hiệu lực, qua đó bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của chủ bằng bảo hộ giống cây trồng và nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước.
Đối với hoạt động giám định sở hữu trí tuệ, đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong công tác hậu kiểm, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm; đồng thời làm rõ phạm vi chuyên môn, cơ chế kiểm soát chất lượng, trách nhiệm nghề nghiệp và quy trình giám định lại khi xuất hiện các kết luận khác nhau. Theo đại biểu, việc tạo thuận lợi cho xã hội hóa dịch vụ giám định cần đi đôi với cơ chế kiểm soát phù hợp, bởi kết luận giám định là một trong những nguồn chứng cứ quan trọng trong quá trình giải quyết tranh chấp và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Về kinh phí giám định đối với hàng hóa tạm giữ có dấu hiệu vi phạm, đại biểu cho rằng quy định chi phí theo thỏa thuận giữa người yêu cầu và tổ chức giám định chưa giải quyết được các trường hợp cơ quan quản lý nhà nước chủ động yêu cầu giám định nhưng không có cơ chế thỏa thuận hoặc nguồn kinh phí phù hợp. Do đó, cần bổ sung quy định hoặc hướng dẫn cụ thể về nguồn kinh phí, cơ chế tạm ứng, thanh toán và trách nhiệm hoàn trả chi phí sau khi vụ việc được giải quyết, bảo đảm các cơ quan chức năng có cơ sở thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, xử lý vi phạm mà không gặp vướng mắc về kinh phí.
Góp ý dự án Luật An toàn thực phẩm, đại biểu Chu Lương Trí, ĐBQH thành phố, đề nghị làm rõ cơ chế phân định giữa thuốc và thực phẩm chức năng; tăng cường kiểm soát căn cứ khoa học chứng minh công dụng sản phẩm, đồng thời bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng thực phẩm chức năng để quảng bá công dụng chữa bệnh.
Đại biểu cho rằng, thuốc và thực phẩm chức năng có quy trình quản lý khác nhau nhưng dễ gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Vì vậy, cần xác định rõ cơ quan có thẩm quyền, quy trình phân định đối với các sản phẩm có đặc tính giao thoa; đồng thời kiểm chứng tính khách quan, độ tin cậy của các bằng chứng khoa học, nhất là trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo có thể bị lợi dụng để tạo dữ liệu nghiên cứu giả mạo.
Đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 7 của dự thảo quy định cấm hành vi tư vấn, hướng dẫn hoặc tổ chức sử dụng thực phẩm như thuốc chữa bệnh khi không được phép, đặc biệt là hành vi khiến người bệnh từ bỏ các biện pháp điều trị cần thiết. Đồng thời, cần kiểm soát và xử lý nghiêm việc cố tình pha trộn dược chất, hợp chất hóa học tổng hợp không được phép vào thực phẩm chức năng nhằm né tránh quy trình quản lý đối với thuốc, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Góp ý dự án Luật Công nghiệp văn hóa, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, ĐBQH thành phố, cho rằng dự thảo chưa làm rõ mục tiêu, phạm vi điều chỉnh và còn nhiều nội dung có nguy cơ chồng lấn với các luật hiện hành. Đại biểu đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo trước khi xem xét ban hành.
Theo đại biểu, cốt lõi của luật cần hướng tới xây dựng cơ chế đặc thù để phát triển công nghiệp văn hóa, tạo điều kiện thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời bảo đảm các sản phẩm vừa có giá trị kinh tế, vừa mang giá trị văn hóa, tư tưởng và lan tỏa bản sắc dân tộc. Tuy nhiên, những cơ chế hỗ trợ đặc thù của Nhà nước chưa được thể hiện rõ trong dự thảo.
Đại biểu đề nghị cân nhắc việc ban hành luật ở thời điểm hiện nay; trước mắt, có thể rà soát, sửa đổi nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù đã được thông qua, trong đó có nội dung về công nghiệp văn hóa, để đánh giá việc triển khai và nhu cầu hoàn thiện chính sách. Trường hợp tiếp tục xây dựng luật, cần nghiên cứu thêm nhằm bảo đảm quy định rõ ràng, có tính khả thi và thực sự tạo giá trị trong thực tiễn.
