Ngày 2- 6, Quốc hội nghe Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy Ban tài chính, ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi); Tiếp đó Quốc hội thảo luận ở hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (sửa đổi).
Phát biểu thảo luận, đồng chí Đỗ Thị Hoàng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh nhận định: Luật Ngân sách nhà nước năm 2004 đã đi vào cuộc sống từ hơn 10 năm nay, đã tạo ra khuôn khổ pháp lý cho việc quản lý chặt chẽ, tiết kiệm, hiệu quả Ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện cũng gặp một số khó khăn, vướng mắc cần phải bổ sung, sửa đổi, như: Hệ thống Ngân sách nhà nước mang tính lồng ghép dẫn đến thẩm quyền giữa các cấp chồng chéo; Quy trình Ngân sách phức tạp; Phạm vi thu - chi cũng chưa thật rõ ràng; Các nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách còn nhiều điểm chưa thật phù hợp; Căn cứ xây dựng dự toán ngân sách nhà nước chưa đầy đủ, chưa gắn với kết quả nhiệm vụ đầu ra; Quy trình về trách nhiệm giải trình chưa cụ thể ... các văn bản hướng dẫn thi hành luật cũng còn những hạn chế ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý tài chính. Do đó, việc sửa đổi Luật ngân sách nhà nước là hết sức cần thiết, vừa khắc phục những tồn tại của Luật hiện hành, vừa đáp ứng yêu cầu đặt ra trong quá trình đổi mới về cơ chế quản lý, cải cách hành chính và hội nhập quốc tế hướng đến thực hiện nền tài chính vững mạnh, công khai, minh bạch, hiệu quả.
Tham gia về bội chi ngân sách địa phương, đại biểu đồng tình với những sửa đổi, bổ sung tại Khoản 5, Điều 7 về bội chi ngân sách địa phương là chỉ ngân sách địa phương cấp tỉnh được bội chi; bội chi ngân sách địa phương chỉ được sử dụng để đầu tư các dự án thuộc kế hoạch đầu tư công 5 năm đã được Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định... Đại biểu cũng đề nghị sửa đổi Khoản 6 của Điều 7 như sau: Ngoài 2 địa phương là Hà Nội và TPHCM là trung tâm Kinh tế - Chính trị lớn của đất nước cần được ưu tiên, đề nghị bổ sung mức dự nợ vay Ngân sách địa phương không quá 80% số thu ngân sách địa phương được hưởng theo phân cấp đối với các địa phương có tỉ lệ điều tiết về ngân sách Trung ương và thực hiện cơ cấu chi cho đầu tư phát triển trên 50% tổng chi ngân sách địa phương trong 2 năm liền kề. Vì hiện nay cả nước mới chỉ có 13 tỉnh thành tự cân đối ngân sách và chỉ những nơi thật sự nỗ lực tiết kiệm chi, giành nguồn lực đầu tư phát triển mới có tiềm lực để trả nợ khi đến hạn, đồng thời cơ chế này cũng tạo ra nguồn lực để phát triển các công trình động lực, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển vùng, cũng cần có những quan tâm khích lệ để thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội chung của đất nước.
Đại biểu đề nghị đổi mới cơ chế tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công, đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn lực xã hội phát triển dịch vụ công, vừa thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm đầu tư của nhà nước vừa giúp người dân được lựa chọn những dịch vụ phù hợp. Cụ thể đề nghị Quốc hội không nên quy định định mức chi cụ thể cho các lĩnh vực giáo dục - đào tạo, dạy nghề, khoa học công nghệ theo Điểm b, Khoản 4, Điều 18 về nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội mà nên phân cấp, giao quyền để hạn chế quy định trùng lặp, tăng quyền tự chủ, chủ động điều hành ngân sách địa phương trong điều kiện thực hiện nhiều giải pháp huy động các nguồn lực xã hội cho các dịch vụ công theo tinh thần Kết luận 63 của Ban chấp hành Trung ương. Trong thực tế ở Quảng Ninh ngoài đầu tư ngân sách cho lĩnh vực giáo dục đào tạo đã có 19 dự án chiếm 30% các dự án thực hiện đầu tư theo hình thức đối tác công tư, từ các nguồn lực xã hội và khi cơ chế công bằng giữa dịch vụ công lập và ngoài công lập thì xu hướng này cũng sẽ ngày càng tăng, thu hút nguồn lực khác; Có quy định cụ thể thực hiện nhất quán lộ trình giá hóa thị trường đối với những mặt hàng Nhà nước định giá, gắn với tăng cường kiểm soát, chi phí sản xuất hàng hóa, dịch vụ độc quyền, sản phẩm công ích, giảm dần sự trợ cấp qua giá, phí, đảm bảo cân đối cung cầu; Xây dựng định mức phân bổ chi thường xuyên theo thời kỳ ổn định, theo hướng phân bổ ngân sách theo kết quả đầu ra, mở rộng cơ chế đặt hàng trên cơ sở hình thức định mức kinh tế - kỹ thuật, tiêu chí, tiêu chuẩn của từng loại hình dịch vụ thay cho cơ chế cấp phát kinh phí; thực hiện cơ chế đầu thầu cung cấp dịch vụ công đi đôi với giao quyền tự chủ 100% tài chính thay cho phân bổ yếu tố đầu vào.
Về quản lý các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách tại Khoản 13 - Điều 8, đại biểu nêu hiện nay Quảng Ninh có 18 loại quỹ được lập theo đúng quy định của pháp luật nhưng trừ quỹ bảo vệ môi trường, nhìn chung quy mô của các quỹ đều nhỏ, nhất là các quỹ hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội được coi là công cụ đòn bẩy tài chính tham gia vào các thành phần then chốt để tạo động lực phát triển như khoa học kỹ thuật, xóa đói giảm nghèo cũng còn rất hạn chế. Cơ quan quản lý quỹ đa dạng, manh mún, dẫn đến tình trạng thiếu tập trung, đối tượng bị tác động chồng chéo, không hiệu quả. Do đó cần thiết phải bổ sung những chế tài kiểm soát về số lượng quỹ cần lập và cơ chế thanh tra, kiểm tra, quyết toán các loại quỹ. Cơ quan chủ trì theo dõi, báo cáo.
Về thưởng vượt thu: đại biểu đồng ý với việc giữ nguyên như quy định hiện hành, đối với việc thưởng vượt thu với các địa phương có nỗ lực chỉ đạo, chăm lo thu ngân sách, vượt thu các khoản thu phân chia giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Tuy nhiên đại biểu cũng đề nghị trong quy định của pháp luật cũng cần có quy định cơ chế thưởng vượt thu từ thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu cho các địa phương nhằm có thêm nguồn lực đầu tư xây dựng hạ tầng cơ sở, tạo môi trường đầu tư. Cùng với cơ chế thưởng có quy định các điều kiện về trách nhiệm, nghĩa vụ và cơ chế phạt nếu để xảy ra các tiêu cực ảnh hưởng đến việc thực hiện quy định của pháp luật về tài chính ngân sách và hoạt động xuất nhập khẩu.
Về công khai ngân sách nhà nước và giám sát của cộng đồng, đại biểu đồng tình với những sửa đổi, bổ sung tại Điều 15 theo hướng đã có tiếp thu chỉnh sửa về công khai dự toán, chấp hành quyết toán, kết quả kiểm toán ngân sách nhà nước của các cấp ngân sách, các đơn vị dự toán ngân sách, các tổ chức được ngân sách hỗ trợ, các chương trình, dự án đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng báo cáo dự toán ngân sách, chấp hành quyết toán ngân sách là những báo cáo chuyên ngành đòi hỏi phải có kiến thức sâu về tài chính mới có thể thực hiện giám sát cộng đồng được. Vì vậy cần có quy định, hướng dẫn những nội dung thực hiện công khai phù hợp với đối tượng giám sát cộng đồng về việc giám sát cộng đồng khả thi và hiệu quả; tôn trọng, khích lệ người dân tham gia giám sát.
Xuân Ninh (VP Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh)
