Các doanh nghiệp đã dành đến 2/3 thời gian buổi gặp gỡ với Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường Mai Ái Trực (ảnh) để kêu cứu, tố tội các quan địa chính ở địa phương. Thậm chí có doanh nghiệp đề nghị "phải cách chức ít nhất 20 quan tham để làm gương cho kẻ khác".
Trước khi bắt đầu buổi đối thoại, Bộ trưởng Mai Ái Trực nói thẳng: "Sẽ không có chuyện tự ái, chúng tôi cũng không sợ những lời góp ý gay gắt".
Công chức sao dám xử "đại gia"?
Chủ tịch Hiệp hội Công thương Việt Nam Vũ Duy Thái là người lên tiếng đầu tiên. "Tại sao Luật Đất đai có rồi, nhưng vẫn còn tới 80% các vụ khiếu nại, tố cáo liên quan đến đất đai? Tại sao dự án đầu tư của nước ngoài thì được Nhà nước "xắn tay" GPMB, quyết định cho thuê nhiều năm, trong khi các doanh nghiệp trong nước phải tự xoay sở, rất tốn kém thời gian? - ông Thái đặt hàng loạt câu hỏi.
Đà Nẵng là một trong những địa phương đi đầu về việc loại bỏ bớt các thủ tục nhà đất rườm rà.
Ông đồng thời đề nghị Bộ trưởng Mai Ái Trực phải đẩy nhanh tiến độ hoàn tất thủ tục thuê đất vốn vì hiện nay, muốn thuê đất phải qua 13 bước, mất trung bình 1 - 1,5 năm, như TP. Hà Nội là 2 năm.
Theo ông Vũ Ngọc Phương, TGĐ Tập đoàn VT thì hiện tượng xây nhà sai phép tràn lan hiện nay là do cách quy hoạch sử dụng đất của Bộ Tài nguyên Môi trường và Bộ Xây dựng làm theo "cái lối quy hoạch thời kỳ bao cấp của Liên Xô". Cho nên tỷ lệ xây dựng trên diện tích sử dụng đất chưa được 50%, và khoảng cách giữa các nhà cao tầng rất lớn.
"Tại sao họ phải xây dựng sai phép? Vì một m2 đất của họ là 15 lượng vàng, nhưng anh chỉ cho người ta xây dựng có 38% thì đương nhiên là có tiêu cực, là có hối lộ. Và nếu các anh cứ làm như thế này thì chúng ta sẽ không có đất để mà xây dựng. Tôi đề nghị tỷ lệ xây dựng trên diện tích đất trong chỉ giới đó phải từ 60% trở lên, và hệ số sử dụng đất ở đô thị phải từ 7 - 10% trở lên.
Chính sự khống chế tỷ lệ xây dựng 38 - 45% của ta đã khiến doanh nghiệp chúng tôi phải bỏ tiền để chạy. Tôi xin nói ngay không phải mấy trăm nghìn USD, mà là hàng triệu USD" - ông Phương nói thẳng.
Chủ tịch Hiệp hội Công thương VN Vũ Duy Thái.
"Đề nghị nêu đích danh người liên quan đến chuyện tiêu cực đó" - Bộ trưởng Mai Ái Trực vặn ngược.
"Đó là luật bất thành văn rồi. Chuyện này nhiều đồng chí bên an ninh đến gặp tôi. Tôi bảo "đố anh bắt được". Lương của các anh chỉ có 700 - 800.000 đồn/tháng, làm sao bắt được cái anh có hàng trăm tỷ? Chúng tôi không ngại tốn kém nhưng làm phải đúng luật. Hiện nay có dự án chúng tôi bỏ vào đó cỡ 5 triệu USD nhưng rồi vẫn nằm đó, chưa lấy được giấy phép xây dựng" - ông Phương cho biết.
Quan xã hành doanh nghiệp không còn chỗ "chui"
Tại buổi đối thoại, phần lớn các doanh nghiệp đều có chung bức xúc trước sự nhũng nhiễu, tiêu cực của đội ngũ cán bộ, quan chức địa phương trong thực thi chính sách đất đai.
"Bộ trưởng có cách nào giúp doanh nghiệp và người dân cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không? Các quan huyện, quan tỉnh hành dân quá nhiều, hành đến mức độ không còn chỗ nào mà chui nữa" - ông Nguyễn Văn Vượng, GĐ một công ty tư nhân tỉnh Hà Tây, đồng thời là Đại biểu HĐND tỉnh này thiết tha "cầu cứu" Bộ trưởng Mai Ái Trực.
Cũng theo doanh nghiệp này, Luật KNTC thì lại không được vượt cấp. Thí dụ quan huyện trả lời không được thì lên quan tỉnh, nhưng quan tỉnh không trả lời thì các doanh nghiệp không thể lên Bộ Tài nguyên Môi trường được.
Công ty đã hai lần đưa đơn vượt cấp lên Bộ Tài nguyên Môi trường, đến phòng tiếp dân, phòng tiếp dân lại trả ngược trở lại, yêu cầu tỉnh Hà Tây giải quyết.
"Hai năm nay không biết bao nhiêu lần tôi lên xuống khiếu nại hết cấp này đến cấp khác nhưng không ai thèm trả lời. Thậm chí, còn có sự báo cáo láo, báo cáo sai sự thật lên trên", ông Vượng bức xúc.
"Mong Bộ trưởng can thiệp cứu công ty chúng tôi. Chúng tôi đang đứng trước bờ vực phá sản chỉ vì thanh tra huyện Bình Gia chuẩn bị tháo dỡ trụ sở DN" - ông Trần Quang Trung, Giám đốc Công ty Vận tải Quang Trung, huyện Bình Gia, tỉnh Hải Dương, khẩn thiết.
Ông Trung hiện sở hữu mảnh đất hơn 3.000m2 có giá hàng chục tỷ đồng, vốn là đất hương hoả của dòng họ, bố mẹ để lại từ năm 1964, sau đó được chính quyền xã xác nhận là đất hợp pháp. Đến năm 2003, ông bắt đầu xây dựng công ty trên mảnh đất đó, đóng thuế đất đều đặn hàng năm từ khi được xác lập chủ quyền đất.
Gần đây, thanh tra huyện kết luận doanh nghiệp của ông lấn chiếm đất và ra quyết định dỡ bỏ thu hồi. Trước thực trạng trên, nhiều anh em trong doanh nghiệp bỏ việc, công ty kinh doanh đình trệ. "Tiền mất, công ty tan, tôi làm đơn gửi chính quyền huyện nhưng không được giải quyết" - ông Trung lo lắng.
Ông Nguyễn Văn Vượng: "Các quan huyện, quan tỉnh hành dân và doanh nghiệp đến nỗi không còn chỗ chui".
Theo Bộ trưởng Mai Ái Trực, nếu xét về lý thì xã không có quyền giao đất, cho thuê đất nên Bộ trưởng không thể can thiệp. Nhưng theo dự thảo Nghị định mới nhất giải quyết các tồn đọng về chính sách đất đai Bộ đang trình Thủ tướng, thì trường hợp như doanh nghiệp trên nếu đã đóng thuế sử dụng đất đầy đủ từ trước thì sẽ được hợp thức hoá.
Cách chức cán bộ nhũng nhiễu để làm gương
Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Nhỏ và vừa Hải Dương, ông Lê Đức Uý đưa ra dẫn chứng về những nhiêu khê, rắc rối mà doanh nghiệp vừa và nhỏ tỉnh này phải chịu khi lập dự án, xác định địa điểm thuê đất.
Theo quy trình thủ tục ở địa phương này, doanh nghiệp muốn lập dự án thuê đất phải gửi thủ tục lên xã, xã xong lên huyện, huyện xong lên tỉnh. Nếu ở khâu xã, huyện xuôi chèo mát mái thì tỉnh cũng "ok". Nhưng nếu xã, huyện ách lại thì coi như thủ tục đó bị ngâm, không thể lên đến tỉnh.
Theo ông Uý, để tránh tình trạng quan địa phương tuỳ tiện trong giải quyết thủ tục đất đai hiện nay, phải quy định rõ quy trình giải quyết thủ tục cấp đất, cho thuê đất trong Nghị định hoặc thông tư hướng dẫn.
"Cứ phải cách chức một số ông, ít nhất trong cả nước phải cách chức khoảng 20 quan chức thì mới đưa chuyện thực thi pháp luật đất đai vào đúng kỷ cương, khuôn khổ được. Không thể cứ nói suông phải hạn chế, đẩy lùi mãi như lâu nay. Nếu không có chế tài mạnh, bản thân Bộ trưởng hay Thủ tướng có quyết liệt đến mấy cũng chẳng giải quyết được gì" - ông Uý bức xúc đề nghị.
