Sáng 5-6, ông Bùi Cách Tuyến (ảnh) - phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường - đã trao đổi với báo chí bên lề hội thảo "Bảo vệ môi trường phát triển bền vững - trách nhiệm của doanh nghiệp và cộng đồng". Ông cho biết:
- Cuối năm 2006 thanh tra Bộ Tài nguyên - môi trường đã có báo cáo thanh tra về việc gây ô nhiễm trên sông Thị Vải và kiến nghị các địa phương phối hợp khắc phục. Theo ghi nhận của chúng tôi, một số doanh nghiệp là thủ phạm gây ô nhiễm đã có cải thiện về xử lý nước thải nhưng còn rất chậm so với yêu cầu. Vấn đề này không riêng gì các địa phương mà ngay cả bộ, cả Chính phủ cũng rất sốt ruột và tôi nghĩ chính quyền địa phương cần nỗ lực hơn nữa trong công tác khắc phục. Riêng Tổng cục Môi trường sẽ có khảo sát, đánh giá lại mức độ ô nhiễm của con sông này để xem môi trường ở đây được cải thiện tới đâu.
* Kết quả thanh tra ở các địa phương cho thấy nhiều doanh nghiệp không tuân thủ các qui định về xử lý nước thải, không ít doanh nghiệp bị xử lý nhiều lần nhưng không khắc phục. Nguyên nhân do đâu, thưa ông?
- Việc doanh nghiệp vi phạm nhiều lần rõ ràng là do ý thức chấp hành pháp luật về môi trường của doanh nghiệp chưa cao. Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng biện pháp xử lý của các cơ quan quản lý chưa đủ mạnh. Cụ thể là mức xử phạt vi phạm về lĩnh vực môi trường hiện nay còn quá thấp so với chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra để đầu tư cho hệ thống xử lý nước thải. Do đó, khi phải chọn giữa đầu tư công nghệ xử lý và nộp phạt vi phạm, nhiều doanh nghiệp sẵn sàng chọn phương án thứ hai là nộp phạt.
* Nhưng cũng có một thực tế nữa là công tác kiểm tra, thanh tra vi phạm trong lĩnh vực môi trường của các địa phương quá chậm và còn nhiều du di, cả nể. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?
- Quản lý nhà nước về môi trường là một vấn đề hết sức phức tạp, có những cái thuộc về "di sản" do các giai đoạn lịch sử trước đó để lại. Vì thế việc kêu gọi người dân và các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật về môi trường không thể là chuyện một sáng một chiều. Công tác xử phạt cũng như thế, không phải là phép thần thông.
* Vậy Bộ Tài nguyên - môi trường mà cụ thể là Tổng cục Môi trường có biện pháp nào đủ mạnh hoặc kiến nghị gì với Chính phủ để hóa giải thực trạng ông vừa nêu?
- Chúng tôi xác định muốn giải quyết tốt vấn đề môi trường cần có một bài toán tổng hợp với sự tham gia của nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều địa phương. Ví dụ, việc kiểm tra phát hiện vi phạm đòi hỏi địa phương chủ động và quyết liệt. Trong khi đó, muốn nâng cao mức xử phạt để đủ sức răn đe buộc doanh nghiệp phải đầu tư hệ thống xử lý nước thải thì lại thuộc Chính phủ và Quốc hội. Đối với Bộ Tài nguyên - môi trường, chúng tôi đã xây dựng qui chế tổ chức hoạt động của Tổng cục Môi trường trình Chính phủ phê duyệt. Theo đó sẽ thành lập hẳn một trung tâm tiếp nhận và xử lý thông tin nóng về vi phạm, ô nhiễm do người dân hoặc các địa phương báo về. Nhưng giải pháp căn cơ nhất là tăng cường tuyên truyền, giáo dục hướng tới mục đích giúp người dân nâng cao ý thức, thay đổi hành vi để bảo vệ môi trường.
* Ông đánh giá thế nào về công tác phối hợp giữa thanh tra Bộ Tài nguyên - môi trường với Cục Cảnh sát môi trường hiện nay?
- Hiện thanh tra bộ và Cục Cảnh sát môi trường vẫn thường xuyên phối hợp trong các công tác chuyên môn và mỗi lực lượng có đặc thù. Chẳng hạn, cảnh sát môi trường có chức năng kiểm tra đột xuất bất cứ đơn vị nào có dấu hiệu vi phạm nên có thể xử lý nhanh, mạnh từng vụ việc. Trong khi thanh tra bộ hoạt động phải theo chương trình, muốn thanh tra đơn vị nào thì phải có kế hoạch, phải báo trước nên có trường hợp khi thanh tra xuất hiện thì vi phạm đã được phi tang, khỏa lấp.
