Theo số liệu thống kê của ngành LĐTBXH, hiện đội ngũ công nhân lao động ở Quảng Ninh chiếm gần 30% dân số (hơn 200.000 người). Hàng năm, lực lượng này góp phần tạo ra khoảng 90% giá trị tổng sản phẩm xã hội toàn tỉnh. Mặc dù vậy, cuộc sống của đa số công nhân lao động vẫn còn nhiều khó khăn, các điều kiện thiết yếu phục vụ đời sống thiếu thốn nhiều….
Công nhân Công ty TNHH Vina New Tarp (Khu CN Cái Lân) làm việc trong điều kiện không có bảo hộ lao động
Mặc dù thu nhập của công nhân Quảng Ninh tương đối cao nhưng so với mức tiêu dùng, mặt bằng giá cả trên địa bàn thì chưa đáng kể, cũng chỉ đủ trang trải những chi phí cơ bản. Vẫn còn một bộ phận công nhân thu nhập thấp, đời sống hết sức khó khăn. Theo một khảo sát, có đến 4,5% số công nhân thu nhập dưới 500 ngàn đồng/người/tháng; 7,7% số gia đình công nhân có thu nhập bình quân/người là 250 ngàn đồng/tháng. Hiện nay công nhân của một số doanh nghiệp trong lĩnh vực nuôi trồng thuỷ sản, du lịch, may mặc... đang có khó khăn do thiếu việc làm, do doanh nghiệp thua lỗ. Công nghiệp phát triển tập trung ở một số đô thị lớn như Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí… nên công nhân trong các doanh nghiệp chủ yếu từ các tỉnh khác, các địa phương khác. Trong khi đó, hầu hết các doanh nghiệp đều không có chỗ ở cho công nhân. Theo thống kê chưa đầy đủ, cả tỉnh có hơn 11 ngàn công nhân phải đi thuê nhà; 198 gia đình công nhân phải ở nhà tạm và hơn 1.300 gia đình ở nhà tập thể chưa thanh lý. Riêng ngành Than có hơn 4.300 công nhân đang phải thuê nhà ở. Có những doanh nghiệp như Công ty Giày Everbest, Công ty giày Sao Vàng có hơn 50% số công nhân phải thuê nhà ở… Đến thăm một số khu nhà trọ của công nhân ở Cẩm Phả, Uông Bí, Hạ Long, chúng tôi thấy cuộc sống của những công nhân xa nhà hết sức vất vả. Hầu hết các phòng trọ chỉ rộng hơn 10m2, nhưng có đến 4-5 người ở chung để tiết kiệm tiền. Ngoài giường để ngủ, chỗ để treo quần áo và bếp để nấu cơm, không còn tiện nghi gì khác. Thậm chí, nhiều phòng còn không có giường, công nhân phải ngủ trên nền nhà. Cuộc sống vất vả là vậy nhưng công nhân trong các khu nhà trọ còn phải đối mặt với tình trạng trộm cắp, tai nạn nghề nghiệp... Anh Lưu Văn Dũng, công nhân Công ty giày Everbest, kể: “Hàng tháng, chúng tôi vẫn phải đóng tiền an ninh, nhưng vẫn mất trộm liên tục. Quần áo phơi không cẩn thận là mất, có khi đi làm ca đêm về thấy phòng mình bị phá khoá, thứ gì có giá vài chục ngàn là mất sạch. Quan hệ, đi lại cũng phải cẩn thận nếu không muốn bị thanh niên địa phương bắt nạt...” Phải làm ngày, làm đêm, ăn uống kham khổ, nên nhiều người không đủ sức khoẻ để làm việc và tai nạn là điều rất dễ xảy ra. Đã thế, nhiều doanh nghiệp còn không thực hiện đầy đủ các chính sách lao động cho công nhân như: Trả tiền thêm giờ, bảo hiểm xã hội, hợp đồng lao động v.v.
Những năm gần đây, tốc độ phát triển công nghiệp của Quảng Ninh không ngừng tăng, lực lượng công nhân trên địa bàn cũng gia tăng theo. Một số doanh nghiệp đã có sự quan tâm, chăm lo cho đời sống của người lao động. Như Công ty cổ phần Viglacera xây dựng nhà tập thể, nhà ăn… cho công nhân và trường mầm non để chăm sóc con cái của công nhân, giúp công nhân yên tâm làm việc. Tuy nhiên, rất ít doanh nghiệp làm được điều đó. Để giúp người công nhân yên tâm làm việc, góp phần tạo ra của cải xã hội, thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế của tỉnh, cần phải có các chính sách hỗ trợ, nâng cao đời sống cho công nhân lao động, đặc biệt là phải đưa các dịch vụ phục vụ đời sống công nhân trở thành một tiêu chí khi xây dựng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp.