Chưa thực sự ''lột xác" nhưng bức tranh VHNT tỉnh nhà năm qua cũng đã có nhiều chuyển biến mạnh hơn, với những nét chấm phá rõ nét hơn...
Năm qua, lĩnh vực văn hoá, văn nghệ dân gian đã làm được hai việc lớn. Đầu tiên là việc 4 nghệ nhân Quảng Ninh chính thức được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian. Đó là nghệ nhân hát ca trù Đặng Thị Tự ở Đầm Hà, nghệ nhân hát đúm Ngô Đăng Nhuận, Phạm Thị Thành ở Yên Hưng và nghệ nhân thêu Bàn Thị Ba (người Dao) ở Hoành Bồ. Họ là những pho tư liệu sống góp phần tích cực trong việc giữ gìn và truyền dạy vốn văn hoá cổ cho lớp trẻ hôm nay. Thứ hai là việc cuốn sách Ca dao Vùng mỏ, pho sử của giai cấp công nhân bằng văn học, ra mắt độc giả với 10.620 câu ca dao. Với giá trị hiện thực sâu sắc, thể hiện nét đặc trưng riêng của Quảng Ninh, tập Ca dao Vùng mỏ là một tài sản tinh thần quý, mang tính giáo dục cao về truyền thống và phẩm chất cho giai cấp công nhân Việt Nam.
Triển lãm ảnh Hạ Long - Đá và Nước vĩnh cửu cho người xem những cảm nhận khác biệt về Hạ Long, là một điểm nhấn trong hoạt động VHNT năm qua.
Tĩnh lặng hơn là mảng văn học hiện đại, thì các tác giả Quảng Ninh, dù còn ở tỉnh hay đã chuyển công tác đi xa, vẫn gặt hái được nhiều giải thưởng quan trọng. Đó là nhà văn Võ Khắc Nghiêm đoạt giải A với tiểu thuyết Huyết thống, Vũ Thảo Ngọc với tiểu thuyết Ba người đàn ông và nhà văn Trần Tâm với tập thơ Mưa xanh cùng đoạt giải B giải thưởng Văn học công nhân - một giải thưởng đã vắng bóng 10 năm qua của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Rồi trong cuộc thi Truyện ngắn và Thơ trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội (2008-2009), vượt qua hàng ngàn tác phẩm dự thi, nhà văn Nam Ninh đã đoạt giải B với truyện ngắn Chuyện không có trong báo cáo và Mắt trẻ thơ; tác giả trẻ Uông Triều đoạt giải khuyến khích với truyện ngắn Đôi mắt Đông Hoàng và Nước mắt sông Cầm.
Nhiếp ảnh khởi động ngay từ đầu năm với chuyến đi thực tế sáng tác Yên Tử khá hiệu quả của hơn 30 tác giả, sau đó là sự ra đời của tập sách ảnh Quảng Ninh - Những chặng đường lịch sử cũng là cố gắng đáng kể đem lại cho người xem một bức tranh tổng thể về lịch sử Vùng mỏ qua ảnh kéo dài từ những năm 30 đến nay. Gây ấn tượng mạnh mẽ cho người xem dịp cuối năm không thể không nhắc đến Triển lãm Hạ Long - Đá và Nước vĩnh cửu của tác giả trẻ Đỗ Khánh Giang. Với 300 ảnh, triển lãm cho người xem một cảm nhận khác biệt, với nhiều góc chụp từ trên cao, thể hiện sức trẻ và một tư duy mới mẻ, hiện đại khi chụp về Hạ Long.
Mang chủ đề Hạ Long hướng về 1000 năm Thăng Long, chương trình ca múa nhạc và trình diễn thời trang trong hang Đầu Gỗ trên Vịnh Hạ Long tại Lễ hội Du lịch Hạ Long năm nay đã chinh phục được nhiều khán giả với các ca khúc trữ tình mang đậm chất biển Hạ Long và hát về Hà Nội bên cạnh những bản nhạc kinh điển thế giới, các điệu múa ba lê, múa hiện đại và trình diễn thời trang...
Ở các sân chơi lớn hơn, các nghệ sĩ liên tục gặt hái nhiều thành quả. Tại Liên hoan Tiếng hát Việt - Trung 2010, Ngọc Diệp, Bích Hoà đã cùng xuất sắc đoạt giải ba. Trước đó, đội văn nghệ Trường Cao đẳng VHNT - Du lịch Hạ Long đã đoạt giải xuất sắc toàn đoàn, đứng trong top 6 trường dẫn đầu với 3 HC Vàng, 3 HC Bạc, 1 HC Đồng và 1 giấy khen tại Liên hoan Ca múa nhạc và sân khấu kịch hát dân tộc các trường VHNT chuyên nghiệp toàn quốc. Rồi nhạc sĩ Đỗ Hoà An đoạt giải A cuộc vận động sáng tác về biển, đảo quê hương, với ca khúc Trụ biển... Thêm nữa, sân chơi Việt Nam Idol 2010 ghi dấu ấn với giọng ca trẻ Bích Phương đã lọt vào tới top 7; còn ở một sân chơi khác là Sao Mai - Điểm hẹn thì đàn chị của Bích Phương là Hà Hoài Thu ngày càng đi vào sâu hơn với nhiều lần đứng đầu trong top bình chọn của khán giả, gần như đã chắc chắn sẽ nhận được giải ca sĩ được khán giả bình chọn nhiều nhất.
Phần lớn các hoạt động mỹ thuật năm nay đều hướng đến Triển lãm mỹ thuật khu vực 2 đồng bằng sông Hồng - 2010 do Quảng Ninh đăng cai tổ chức vào cuối tháng 8. Đó là triển lãm nhân dịp đầu xuân với sự nhập cuộc khá tốt của các tác giả trẻ, mới đem đến không ít sự ngạc nhiên thú vị cho người xem. Rồi triển lãm của nhóm họa sĩ Hòn Gai (gồm Nguyễn Hoàng, Nghiêm Vinh, Tùng Lâm và Việt Hùng) với hơn 200 tác phẩm thuộc nhiều dạng chất liệu, khẳng định cá tính riêng trong sáng tác cũng như quan điểm nghệ thuật của mình; hay triển lãm tranh phong cảnh Vịnh Hạ Long tại Lễ hội Du lịch Hạ Long v.v... Nhằm lột xác, tự làm mới mình, các tác giả đã học hỏi về một kỹ thuật rất mới là in độc bản, có những chuyến đi thực tế sáng tác trên Vịnh, đi Mai Châu (Hoà Bình) rồi tham quan Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, học hỏi kinh nghiệm của các hoạ sĩ có tiếng v.v... Và thành tích thu về của giới mỹ thuật tỉnh nhà cũng rất đáng kể với 38 tác phẩm được treo (dẫn đầu các địa phương), đoạt 1 giải B, 2 giải tặng thưởng và 3 bằng khen, đặc biệt ghi nhận là sự vươn lên của các cây cọ trẻ Hạ Long. Tiếp đó, ở Triển lãm Mỹ thuật toàn quốc, Quảng Ninh cũng có 10 tác phẩm được chọn trưng bày.
Cuối cùng phải kể đến là Triển lãm Tranh dân gian Việt Nam tại Hạ Long với 51 tác phẩm tiêu biểu, chọn lọc từ sưu tập của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam thuộc các dòng tranh dân gian Đông Hồ, tranh Hàng Trống, Kim Hoàng Nghệ An... Quen thuộc, dân dã mà không kém phần tài hoa, các tác phẩm đem đến cho người xem ấn tượng độc đáo qua cách phối màu, tính nguyên sơ của nét vẽ và sự phong phú về nội dung trong từng tranh. Nhân đây, họa sĩ gốc Quảng Ninh Lê Vân Hải cũng đã trao tặng cho Bảo tàng tỉnh gần 150 bản dập tranh dân gian Quảng Ninh được sưu tập từ cuối những năm 60, phần lớn là về các đình chùa của Quảng Ninh mà hiện nhiều bức giờ đã trở thành ''độc bản'' vì tranh gốc và các bản khắc gỗ đã bị hư hỏng.
Hy vọng, trong thời gian tới, công chúng yêu mến tranh dân gian tỉnh nhà sẽ sớm được chiêm ngưỡng bộ tranh độc đáo này để hiểu thêm về nghệ thuật tạo hình tranh dân gian của Quảng Ninh.
