Trung tuần tháng 4, có dịp trở lại Lương Mông (Ba Chẽ), chứng kiến những đổi thay to lớn của “Thị tứ trên mây” này, chúng tôi thật sự ngạc nhiên.
Đường giao thông liên thôn ở Lương Mông đã được bê tông hoá, nhiều gia đình đã xây được nhà cao tầng khang trang.
Đường lên Lương Mông hôm nay đã khác nhiều, hơn 50km từ huyện đến trung tâm xã đã được trải nhựa và bê tông hóa. Cả xã có 8 thôn thì 4 thôn có đường bê tông tạo điều kiện cho việc đi lại, sản xuất của người dân. Nhờ có những chính sách đầu tư của Nhà nước thông qua các Chương trình 134, 135... và sự giúp đỡ trực tiếp của tỉnh, huyện, đến nay đã có 250/302 hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia và nước sạch sinh hoạt, chiếm 83% tổng số hộ dân trong toàn xã; bình quân mỗi hộ gia đình đã có một xe máy; 85% số hộ gia đình mua sắm được phương tiện nghe nhìn. Toàn xã đã có hơn chục xe ô tô, công nông, trên 70 máy cày, bừa và hơn 60 máy xát gạo... Hiện nay hệ thống thông tin liên lạc đã đến với người dân nơi đây, toàn xã có 185 máy điện thoại cố định, đạt 14,5 máy/100 dân. Đặc biệt, Lương Mông còn có 6 máy tính nối mạng Internet, điều mà cán bộ xã và người dân cách đây một vài năm không dám nghĩ tới.
Có được những kết quả trên bên cạnh những chính sách đầu tư của Nhà Nước và sự giúp đỡ của tỉnh, huyện còn do sự nỗ lực cố gắng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân toàn xã trong việc chung sức phát triển kinh tế. Mặc dù diện tích đất dành cho phát triển nông nghiệp hạn chế nhưng do biết tận dụng quỹ đất một cách hợp lý và phát huy tốt các công trình thủy lợi với việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nên diện tích gieo trồng, sản lượng lương thực đã tăng hơn 2 lần so với trước đây. Nếu như bình quân lương thực năm 2005 đạt 270kg/người/năm thì năm 2008 đã đạt 656kg/người/ năm. Đến nay, 100% diện tích cấy lúa 2 vụ chiêm và mùa đều được gieo cấy các giống lúa thuần chủng, lúa lai... năng suất đạt trên 43 tạ/ha. Năm 2008, sản lượng lương thực toàn xã đạt gần 700 tấn. Để sản xuất nông nghiệp đạt hiệu quả cao, từ những nguồn vốn hỗ trợ của nhà nước và vốn đóng góp trong dân, xã đã đầu tư hoàn thiện hệ thống kênh mương phục vụ tưới tiêu cho sản xuất nông nghiệp, đồng thời đẩy mạnh công tác khuyến nông tại địa phương. Năm 2008, xã đã xây mới trên 1.000m kênh mương, tu sửa nhiều đập nước với kinh phí trên 1 tỷ đồng, đảm bảo cung cấp nước tưới cho trên 90% diện tích đất canh tác. Bên cạnh đó, xã vận động bà con từng bước mở rộng diện tích trồng các loại cây công nghiệp ngắn ngày, cây rau màu để nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
Để nhân dân có thể làm giàu từ đất, từ rừng, bên cạnh việc khoanh nuôi bảo vệ những diện tích rừng tự nhiên, quản lý tốt rừng thông, rừng trám để khai thác nhựa, xã đã thực hiện giao đất, giao rừng tạo điều kiện cho người dân phát triển kinh tế gia đình. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư phát triển các loại cây có giá trị kinh tế cao như: Quế, hồi, trầm dó, keo, mây nếp, ba kích tím... Hiện toàn xã đã có hơn 1.000 ha rừng sản xuất, chỉ tính riêng năm 2008, xã đã trồng mới được 175 ha rừng sản xuất, trong đó rừng do nhân dân tự bỏ vốn ra trồng 105,5 ha, rừng có vốn hỗ trợ của Nhà nước là 69,5 ha. Hiện tại, nhựa trám, nhựa thông bán tại xã với giá 20-22.000 đồng/kg; quế 4.500 đồng/kg. Nhà nào có khoảng 100 cây trám, thông thì sẽ cho thu nhập khoảng 1,5-2 triệu đồng/tháng. Mùa thu hoạch quế năm 2008, toàn xã bán được gần 100 tấn vỏ quế, doanh thu đạt hơn 4 tỷ đồng. Phần lớn các hộ dân trong xã đã có thu nhập ổn định từ trồng rừng, nhiều hộ có thu nhập từ 40-50 triệu đồng/năm.
Kinh tế phát triển, đời sống văn hóa tinh thần người dân từng bước được nâng lên. Trường học, trạm xá đều được quy hoạch và xây dựng mới khang trang theo quy chuẩn quốc gia, đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân và học tập của con em đồng bào các dân tộc. Đặc biệt, Lương Mông là một trong hai đơn vị đầu tiên của huyện được công nhận hoàn thành công tác xóa mù chữ và phổ cập tiểu học (năm 1997) và là xã đầu tiên trong huyện được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục THCS (năm 2004). Hiện tại, học sinh đi học đúng độ tuổi cả tiểu học và THCS đều đạt 100%. 8/8 thôn bản xây dựng được nhà văn hóa; 6/8 thôn được công nhận thôn văn hóa và trên 200 gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa, chiếm trên 80% tổng số hộ gia đình toàn xã. Công tác xóa đói giảm nghèo thu được những kết quả khả quan, nếu như năm 2006, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 47% thì đến nay đã giảm xuống còn 9,9%, không còn hộ đói.
Với những kết quả đạt được, Lương Mông đã được Chính phủ chính thức đưa ra khỏi danh sách các xã đặc biệt khó khăn. Từ một xã thuộc diện 135, đến nay Lương Mông đã có những bước phát triển mới về kinh tế - xã hội và đang từng bước đi lên làm giàu từ những thế mạnh của địa phương.