Bà Thái Thị Liên, làm việc tại một công ty than ở Cẩm Phả, số điện thoại 0912…375 hỏi: Người lao động (NLĐ) không làm việc và không hưởng lương 14 ngày làm việc trở lên có phải đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) không? Có phải trả lại thẻ BHYT không? Lao động nữ đi làm sớm 2 tháng sau khi nghỉ thai sản 4 tháng, thì phải đóng BHXH được quy định tại văn bản nào? Có được hưởng chế độ nghỉ dưỡng sức phục hồi sức khoẻ không?
Trung tâm Tư vấn pháp luật và Huấn luyện an toàn lao động Công đoàn Quảng Ninh trả lời như sau:
Căn cứ Khoản 3, Điều 85, Luật BHXH 2014: NLĐ không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng BHXH tháng đó. Thời gian này, không được tính để hưởng BHXH, trừ trường hợp nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.
Căn cứ điểm 1.4, khoản 1, Điều 38 Quyết định số 959/QĐ-BHXH, ngày 9-9-2015 của BHXH Việt Nam ban hành quy định về quản lý thu BHXH, BHYT, BHTN; quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT có quy định: Đối với NLĐ nghỉ việc, di chuyển, phải thu hồi thẻ BHYT còn hạn sử dụng của NLĐ (trừ trường hợp chết; chờ giải quyết chế độ hưu trí, trợ cấp tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp hằng tháng).
Căn cứ Khoản 2, Điều 11, Nghị định số 28/2015/NĐ-CP, ngày 12-3-2015 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Việc làm về BHTN: Trường hợp NLĐ nghỉ việc hưởng chế độ thai sản hoặc ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên không hưởng tiền lương tháng tại đơn vị mà hưởng trợ cấp BHXH, NLĐ tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc đã giao kết theo quy định của pháp luật thì NLĐ không thuộc đối tượng tham gia BHTN trong thời gian này.
Như vậy, trong trường hợp NLĐ không làm việc và không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không đóng BHXH, BHYT, BHTN tháng đó. Thời gian này, không được tính để hưởng BHXH, BHYT, BHTN. Người sử dụng lao động (NSDLĐ) có trách nhiệm thu hồi thẻ BHYT còn hạn sử dụng của NLĐ trả lại cho cơ quan BHXH nơi tham gia đóng BHXH, BHYT, BHTN.
Tuy nhiên, trên thực tế NLĐ và NSDLĐ vẫn có thể thoả thuận trách nhiệm các bên tham gia đóng BHXH, BHYT, BHTN của tháng đó để được hưởng các quyền lợi về BHXH, BHYT, BHTN (trừ trường hợp đã tạm hoãn hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc).
Còn về vấn đề nghỉ thai sản như bạn đã hỏi: Căn cứ khoản 2, Điều 39, Luật BHXH 2014: Thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng được tính là thời gian đóng BHXH; NLĐ và NSDLĐ không phải đóng BHXH. Thời gian NLĐ đi làm sớm cũng là thời gian lao động nữ đang hưởng chế độ thai sản nuôi con nhỏ, nên cả NLĐ và NSDLĐ không phải đóng BHXH, BHYT. Cơ quan BHXH có trách nhiệm đóng vào quỹ BHXH, BHYT cho NLĐ.
Căn cứ Khoản 1, Điều 41, Luật BHXH 2014: Lao động nữ ngay sau thời gian hưởng chế độ thai sản quy định tại Điều 33, khoản 1 hoặc khoản 3 Điều 34 của Luật này, trong khoảng thời gian 30 ngày đầu làm việc mà sức khoẻ chưa phục hồi thì được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ từ 5 ngày đến 10 ngày. Quy định tại Khoản 1, Điều 34 như sau: Lao động nữ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản trước và sau khi sinh con là 6 tháng. Như vậy, trường hợp lao động nữ đi làm sớm trước 2 tháng thì không được hưởng nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ sau thai sản do sức khoẻ đã phục hồi và đang trong thời gian làm việc có hưởng lương.
Trung tâm Tư vấn
pháp luật và Huấn luyện ATLĐ Công đoàn
(Điện thoại 033.3829961)
