Đồng cảm

Nhắc đến CLB đồng cảm, với nhiều chị em phụ nữ Cẩm Phả, tổ chức này đã trở nên thật quen thuộc, như một người bạn để chia sẻ, cảm thông với hoàn cảnh bất hạnh của họ.

* Nơi nương tựa của những mảnh đời bất hạnh.

Theo thống kê chưa đầy đủ, tính đến 30-10-2006, Cẩm Phả có số người nhiễm HIV lên tới 3.664 người, số người nhiễm xác định đúng địa chỉ là 1.476 người, có mặt ở 16/16 phường, xã của Cẩm Phả. Trong đó, số phụ nữ nhiễm HIV xác định đúng địa chỉ là 156 người, số tử vong do AIDS là 44 người. Số trẻ em nhiễm HIV là 23 cháu (14 cháu đã chết do AIDS). Ngoài ra, số trẻ bị ảnh hưởng bởi đại dịch này dẫn đến mồ côi cả cha lẫn mẹ là 42 cháu, mồ côi mẹ hoặc cha là 150 cháu... Chị Nguyễn Thị Tuyết Mai, Phó Chủ tịch Hội LHPN Cẩm Phả cho biết: Khi tỷ lệ người nhiễm HIV có nguy cơ ngày càng tăng, người chịu hậu quả nặng nề nhất là phụ nữ và trẻ em và các CLB đồng cảm ra đời xuất phát từ thực trạng nhức nhối ấy. CLB Phụ nữ trẻ sống chung với AIDS ra đời muộn nhất (ngày 30-11-2006). Thành viên CLB hiện nay có 48 chị (độ tuổi dưới 35), trải rộng từ Quang Hanh đến Cửa Ông trong đó, chỉ có 2 chị không có H. Đa phần chị em đều là lao động tự do, buôn thúng, bán bưng, 70% gia đình kinh tế kiệt quệ, xơ xác và hiện nay gánh nặng gia đình đè trên vai họ. Có chị còn bị gia đình chồng ngược đãi có chị phải một mình nuôi 3 con, có chị, cả gia đình đều nhiễm HIV...

Đó là CLB tập hợp những phụ nữ trẻ. Còn các CLB đồng cảm người cao tuổi thì đúng như tên gọi đa phần là người già. Họ không có H nhưng chịu nỗi đau của người đầu bạc phải chứng kiến những mái đầu xanh tàn tạ dần rồi chết... Những cảnh già chăm cháu nhỏ thật đáng xót xa. Bà Bích (66 tuổi ở tổ 3, khu 4 phường Quang Hanh) kể về gia cảnh của mình cho tôi nghe: Con trai út của bà sa vào nghiện hút rồi bị nhiễm HIV, lây cả sang vợ. Anh làm nhà nước nhưng khi lao vào ma tuý quá sâu thì phải xin cả tiền vợ, vốn chỉ bán hàng nhì nhằng ở chợ, để sử dụng ma tuý... Gia cảnh kiệt quệ, năm 2001 anh mất thì năm 2003 vợ anh cũng mất theo, để lại cho hai ông bà già thằng cháu nội đang tuổi ăn, tuổi học. Ông có lương nhưng hay yếu đau, còn bà khoẻ hơn nhưng cũng đã lẫn, vẫn phải phụ đi chợ để kiếm tiền nuôi cháu. Vừa rồi, cháu bà được tặng sổ tiết kiệm, tặng xe đạp để đi học... Bà lại bảo: “Nhà tôi chưa phải khó khăn nhất trong CLB đâu cô ạ! Đa phần các ông bà ấy có con nghiện rồi nhiễm HIV, nhiều người không có lương phải nhặt nhạnh nuôi cả con lẫn cháu. Mà gia đình đã có người nghiện thì của cải cứ như “gió vào nhà trống”. Bình thường, có đứa cũng thương yêu bố mẹ, biết nghĩ lắm, nhưng lúc nghiện quá đà rồi thì đứa tử tế cũng lấy hết của bố mẹ, gia đình, không bằng cách nọ thì cách kia. Có đứa còn đe doạ bố mẹ, cắt tay chân cho máu me đầm đìa để đòi tiền nữa kia...”.

Những nỗi khổ bắt nguồn từ người thân, từ bệnh tật của chính mình ở những người phụ nữ này, cùng với sự kỳ thị của xã hội khiến đa phần họ rơi vào sự bi quan, chán nản, nhiều chị chỉ nghĩ đến cái chết... Cũng bởi vậy mà khi vận động tư vấn mời tham gia CLB, đa phần họ mặc cảm, trốn tránh, hoặc khóc lóc sụt sùi. Có gia đình phải vận động mấy lần mới vào. Nhưng ngược lại, sau khi tham gia CLB, họ đã tìm được sự an ủi thực sự từ những người đồng cảnh ngộ. Từ đó, chị em chăm chỉ đến tham gia sinh hoạt hàng tháng với CLB. Chị Lê Thị Mỹ Lệ, Chủ nhiệm CLB Phụ nữ trẻ, kể: “-Chị em trong CLB ở cách xa nhau vậy nhưng đi sinh hoạt không mấy khi vắng đâu. Mà hễ có ai ốm là chị em biết ngay, báo nhau để đi thăm hỏi. Quà thăm hỏichẳng đáng là bao, nhưng tình cảm khi đến với nhau lúc ấy quý lắm. Nhiều chị em cảm động ứa nước mắt... Chị Vũ Thị Thảo, Phó Chủ nhiệm CLB đồng cảm người cao tuổi phường Cẩm Thạch, thì cho biết: “Cứ đến ngày 4 hàng tháng là chị em đến sinh hoạt, nếu thay đổi thì chúng tôi phải báo trước mấy ngày. Nhiều chị bảo, chỉ mong đến ngày sinh hoạt để nói hết ra những bức bách trong lòng cho vơi bớt...”. Bà Bích (ở Quang Hanh), một thành viên CLB tâm sự: -Tuổi già buồn chuyện con cái, được tham gia sinh hoạt, được chuyện trò, chia sẻ cùng nhau, tôi thấy phấn khởi hẳn lên. Các bà ấy cũng thế, nay đều tự nguyện tham gia, không còn thấy ngại gì nữa...”.

Ngoài việc chia sẻ tâm tư, tình cảm với nhau, trao đổi những kiến thức về HIV/AIDS để không lây nhiễm cho người khác, không lây truyền cho cộng đồng thì việc tham gia CLB còn giúp nhiều chị em có được sự hỗ trợ về vốn vay để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống. Trung bình mỗi năm, 9/13 CLB được hỗ trợ vốn (291 triệu đồng) quay vòng cho khoảng 200 chị em vay vốn để tăng thu nhập. Một số CLB có cách làm rất linh hoạt, mà Cẩm Thạch là một ví dụ. Chị Thảo cho biết: 99% chị em là khó khăn, gần như kiệt quệ, nếu trả một lần 2 triệu như yêu cầu dự án sẽ không lấy đâu ra. Bởi vậy, CLB phải cho vay theo phương thức trả dần. Cách làm này phù hợp với nguyện vọng chị em nên họ rất phấn khởi. Hiện nay, 36 thành viên CLB đã được vay vốn từ nguồn quỹ này...”.

* Nhưng vẫn còn khó khăn, vướng mắc.

Qua tìm hiểu cho thấy, một số CLB hoạt động đã đi vào nền nếp, họp định kỳ vào một ngày nhất định trong tháng, nhưng cũng có CLB bị phụ thuộc hội trường, không có ngày họp cố định, dẫn đến khó khăn trong tổ chức sinh hoạt định kỳ. Số lượng hội viên cũng có phát sinh, nhiều chị em muốn được tham gia CLB đồng cảm nhưng kinh phí của dự án chỉ có hạn. Chị Thảo nói: “Tháng nào, chúng tôi cũng phải chi nguồn kinh phí rất lớn để thăm hỏi các trường hợp hội viên hoặc thân nhân họ bị ốm đau, tối thiểu cũng có từ 5 đến 7 trường hợp... Hội phụ nữ các phường gần như không thể tự túc về kinh phí cũng như sự quản lý, chăm sóc chị em nếu phát triển thêm hội viên, nên đa phần không dám vươn xa...”.

Được biết, dự án chỉ cấp kinh phí cho các CLB có thời hạn. Như vậy, sau này nếu các CLB muốn duy trì hoạt động thì phải tự túc được kinh phí. Hiện nay, CLB đồng cảm phường Cẩm Sơn và Cẩm Tây đã tự lực hoàn toàn, nhờ vào nguồn lãi cho chị em vay vốn và đóng góp của hội viên. Tuy vậy, nhiều CLB khác còn rất băn khoăn khi đặt ra vấn đề này. Bởi lẽ, nếu huy động đóng góp của các thành viên thì rất khó khăn, vì đa phần họ có thu nhập thấp (mức thu quỹ hiện nay của các CLB rất nhỏ, dưới 100.000đ/người/năm). Còn một giải pháp khác là đi xin hỗ trợ từ các doanh nghiệp, cơ quan, đơn vị trên địa bàn thì cũng có vướng mắc. Chị Hiệp, Chủ nhiệm CLB đồng cảm người cao tuổi phường Quang Hanh tâm sự: Chúng tôi gần như bế tắc, việc đề nghị hỗ trợ, chúng tôi phải xin ý kiến chỉ đạo của phường đã. Hơn nữa, việc làm này không phải lúc nào cũng dễ dàng... Từ nay đến khi dự án rút đi, chúng tôi sẽ xem xét thêm, liệu làm cách nào thì phù hợp...