Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 (Nghị quyết 205) của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân (KSND) khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, Viện KSND tỉnh Quảng Ninh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực. Trong đó, việc đồng hành, hỗ trợ pháp lý cho trẻ em yếu thế hoàn thiện các thủ tục hộ tịch là minh chứng rõ nét cho tinh thần nhân văn này.
Quảng Ninh là một trong 6 địa phương đang thực hiện thí điểm khởi kiện vụ án dân sự công ích theo Nghị quyết số 205 của Quốc hội. Thực hiện nhiệm vụ mới, Viện KSND tỉnh đã chủ động rà soát, nắm tình hình, kịp thời phát hiện những trường hợp cần được bảo vệ, góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm người yếu thế, nhất là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.
Với mỗi công dân, thẻ căn cước không chỉ là giấy tờ tùy thân, mà còn là điều kiện để tiếp cận các quyền, chính sách an sinh của Nhà nước. Tuy nhiên, trong xã hội vẫn còn những trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt do vướng mắc về thủ tục pháp lý nên chưa thể thực hiện quyền cơ bản ấy. Điều này đồng nghĩa với việc các em phải đối mặt với nhiều rào cản trong học tập, sinh hoạt và thụ hưởng các chính sách.
Thực hiện Nghị quyết số 205 của Quốc hội, Viện KSND tỉnh đã cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết bằng việc đồng hành, tháo gỡ kịp thời những khó khăn pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho trẻ em yếu thế. Từ thực tế rà soát, nắm tình hình tại Trung tâm Trợ giúp xã hội tỉnh, Viện KSND khu vực 1 đã phát hiện 13 trẻ em được nuôi dưỡng trong thời gian dài nhưng không đủ điều kiện được cấp căn cước công dân. Với trách nhiệm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm đối tượng yếu thế, đơn vị đã thụ lý vụ việc công ích, tiến hành thu thập thông tin, rà soát hồ sơ, xác minh nhân thân tại nơi cư trú của các cháu. Đồng thời có văn bản đề nghị Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh Quảng Ninh) hoàn thiện các thủ tục cấp căn cước theo quy định.
Phó Giám đốc Trung tâm Trợ giúp xã hội (Cơ sở 2) Nguyễn Nam Thắng chia sẻ: Nhờ sự vào cuộc kịp thời, trách nhiệm của ngành Kiểm sát cùng các cơ quan chức năng, 13 trẻ em đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại Trung tâm đã được trao thẻ căn cước công dân. Việc làm ý nghĩa này không chỉ giúp hoàn thiện giấy tờ pháp lý, mà còn mở ra cơ hội để các em được thụ hưởng quyền công dân, tiếp cận đầy đủ hơn các chính sách, dịch vụ thiết yếu và tự tin hơn trên chặng đường phía trước như bao bạn bè cùng trang lứa.
Tinh thần nhân văn của Nghị quyết 205 cũng được lan tỏa đối với trường hợp em Trần Hoài N, (sinh năm 2014) có hoàn cảnh đặc biệt ở phường Liên Hòa. Nhiều năm liền, em chưa được cấp số định danh cá nhân và căn cước do vướng mắc về hồ sơ nhân thân. Tiếp nhận thông tin, Viện KSND khu vực 2 tỉnh Quảng Ninh đã xác minh, phối hợp với các cơ quan chức năng tháo gỡ những rào cản pháp lý, giúp em hoàn thiện thủ tục và được cấp thẻ căn cước công dân.
Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Liên Hòa Vũ Việt Bắc cho biết: Sau nhiều lần vướng mắc không giải quyết được, rất may có sự vào cuộc hỗ trợ của Viện KSND khu vực 2 đã giúp em Trần Hoài N là học sinh có hoàn cảnh đặc biệt của trường được cấp số định danh cá nhân và căn cước công dân, tạo điều kiện thuận lợi cho việc học tập và hưởng các quyền lợi chính đáng của em.
Từ một chủ trương thí điểm, Nghị quyết 205 đã nhanh chóng phát huy hiệu quả, khẳng định giá trị nhân văn. Từ đầu năm 2026 đến nay, Viện KSND hai cấp tỉnh Quảng Ninh đã tiếp nhận, thụ lý 247 vụ việc, giải quyết 80 vụ thuộc cả hai nhóm bảo vệ người yếu thế và bảo vệ lợi ích công, trong đó đã hỗ trợ cấp giấy khai sinh, căn cước công dân và thẻ BHYT cho 20 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt. Đằng sau mỗi tấm giấy khai sinh, thẻ căn cước hay thẻ BHYT được trao không chỉ giải quyết quyền lợi cho từng trường hợp trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, mà còn góp phần hoàn thiện cơ chế bảo vệ công lý, hiện thực hóa tinh thần nhân văn của Nghị quyết số 205, để mọi trẻ em đều được quan tâm và thụ hưởng đầy đủ các quyền cơ bản, tạo nền tảng, cơ sở pháp lý quan trọng giúp các em được chăm sóc, bảo vệ và phát triển toàn diện.
