Biết tôi chưa từng vào Đồng Mỏ bằng xe máy lần nào, anh bạn tôi thận trọng dặn: -"Ngồi phải chắc, bám thật chặt, nếu không sẽ bị rớt xuống đường bất cứ lúc nào".
Qua hơn 200m đường bằng phẳng, chúng tôi bắt đầu đi vào con đường mòn lổn nhổn đá. Thêm đoạn nữa lại gặp những sống trâu, ổ gà rất to với những viên đá nửa chìm, nửa nổi, khiến chiếc xe Win của anh bạn tôi nhiều phen loạng choạng, khi chồm lên lúc lại lao xuống… Nếu đem so với những lần trước ngồi trên thùng xe tải của Lâm trường Cẩm Phả, tôi thấy cuộc hành trình vào Đồng Mỏ lần này vất vả hơn rất nhiều. Lưng, bắp tay và cổ chân tôi mỏi nhừ vì phải gồng lên để giữ thăng bằng, vậy mà anh bạn tôi vẫn thản nhiên, chẳng có vẻ gì là mệt mỏi. "Đoạn này đã ăn thua gì. Vất nhất là qua cái dốc cao ở đằng kia kìa"- anh bạn tôi nói: -"Các bạn thi thoảng mới có dịp vào đây, còn bọn này tháng vài chục lần, thậm chí có ngày đôi, ba quệt đi về nên cũng quen"… Càng đến gần khu dân cư, chúng tôi càng cảm nhận rõ hơn không khí của mùa xuân đang về…
Lớp học ở Đồng Mỏ.
Đồng Mỏ còn có một tên gọi khác là khu 10 (thuộc phường Mông Dương). Tuy chỉ cách trung tâm phường 12km nhưng Đồng Mỏ như một "địa khu" biệt lập. Có tổng diện tích trên 50km2 nhưng Đồng Mỏ chỉ có 119 hộ dân với 720 nhân khẩu được chia làm 7 tổ dân cư. Gọi là tổ dân phố chứ thực ra đó là 7 khe, bản. Từ khe, bản đầu tiên của khu đến khe, bản cuối cùng cách nhau tới 10km (đường đi cũng khó chẳng khác gì con đường từ ngoài phường vào khu trung tâm Đồng Mỏ). Nơi đây có 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số (Tày, Nùng, Dao). Cuộc sống của bà con chủ yếu dựa vào nghề rừng và làm nông nghiệp. Từ nhiều năm nay, Đồng Mỏ luôn nhận được sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền thị xã, phường và rất nhiều ban, ngành đoàn thể, cơ quan doanh nghiệp trên địa bàn. Hàng năm, mỗi dịp lễ, tết, ngày khai giảng năm học mới, Tết Trung thu, 1-6… thị xã, phường đều cử cán bộ đến thăm hỏi, tặng quà và động viên bà con. Không chỉ động viên về mặt tinh thần, thị xã, phường còn tạo điều kiện về giống, vốn, truyền đạt kiến thức KHKT để bà con phát triển sản xuất, cải thiện cuộc sống. Hàng năm còn dành nguồn kinh phí, vận động các doanh nghiệp đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng cho bà con. Chẳng hạn như: năm 2002, thị xã đầu tư xây mới khu nhà học 4 phòng; năm 2003 xây phòng học và nhà công vụ cho giáo viên, học sinh điểm Bến Ván; năm 2004, xây nhà công vụ cho giáo viên Đồng Mỏ; năm 2005 hỗ trợ xoá nhà tranh tre cho 13 hộ nghèo, xây 3 cây cầu bắc qua khe suối vào các tổ dân; năm 2006, xây nhà văn hoá khu với tổng giá trị 370 triệu... Nhờ đó, Đồng Mỏ đã được "thay da, đổi thịt", cuộc sống của bà con được cải thiện đáng kể. Nếu như trước kia, việc canh tác của bà con hoàn toàn phụ thuộc vào thiên nhiên (chỉ cấy 1 vụ trên năm) thì nay bà con đã chủ động tìm nguồn nước để tăng diện tích cấy 2 vụ/năm; đưa nhiều giống mới, năng suất cao vào canh tác. Theo đó, trung bình mỗi năm bà con thu hoạch được 80 tấn thóc, 15 tấn ngô, 100 tấn khoai, sắn. Đặc biệt, bà con đã biết trồng rau xanh để cải thiện bữa ăn. Toàn khu không còn hộ đói; số hộ nghèo giảm còn 15 hộ (theo tiêu chí mới). "Nhưng vui nhất là bà con đã nhận thức được tầm quan trọng của cái chữ"- ông Nguyễn Văn Đức, khu trưởng khu 10, khẳng định: -"Nhờ phong trào phổ cập cả đấy!". Quả thực, phong trào phổ cập GD THCS vừa qua của tỉnh đã có tác động rất lớn đến quan điểm, nhận thức của người dân mảnh đất này. Kể từ sau khi khu và nhà trường đứng ra mở được 2 lớp bổ túc cho người trong độ tuổi lao động thì cách nhìn của bà con đối với việc học của bọn trẻ đã thay đổi. Bây giờ cán bộ khu, giáo viên không phải "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để vận động trẻ đến trường nữa mà thay vào đó, bà con đã tự nguyện mang con đến trường để xin đi học. Trong năm học 2006- 2007 này, phân hiệu Đồng Mỏ- Bến Ván (thuộc Trường Tiểu học Nguyễn Trãi) đã thu hút được trên 200 học sinh đến lớp. Nhà trường còn mở thêm được 1 lớp 6 và 2 lớp 7 nhô. "Chỉ một, hai năm nữa phân hiệu Đồng Mỏ- Bến Ván sẽ được tách thành trường độc lập"- Ông Đức phấn khởi cho biết thêm: -"Cái chữ đã làm thay đổi rất nhiều cuộc sống của bà con".
Vào những ngày giáp Tết cổ truyền của dân tộc, bà con Đồng Mỏ đã được đón nhận một niềm vui lớn. Đó là được thị xã hỗ trợ 4 máy bơm công suất lớn để bà con có thể chủ động được nguồn nước canh tác. Với món quà đầy ý nghĩa này, chắc chắn cuộc sống trong tương lai của bà con Đồng Mỏ sẽ có nhiều thay đổi.
