Tiểu dự án đường sắt Hạ Long - Cái Lân, thuộc dự án tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân, do Cục Đường sắt Việt Nam làm chủ đầu tư được triển khai từ năm 2004.
Dự án có tổng diện tích 56,8ha, 748 hộ dân và đơn vị bị ảnh hưởng; trong đó số hộ phải bố trí tái định cư là 380. Mặc dù được xác định là một dự án trọng điểm của tỉnh, được TP Hạ Long tập trung cho GPMB, nhưng trong suốt 4 năm qua, công tác GPMB của dự án gần như dậm chân tại chỗ. Đến đầu tháng 11-2008, khối lượng công việc đã hoàn thành trong GPMB vẫn rất thấp. Cụ thể: Mới kiểm đếm được 699 hộ dân và đơn vị; duyệt phương án bồi thường cho 307 hộ; duyệt và giao đất tái định cư cho 38 hộ; trong 4 gói thầu chính, chỉ có gói thầu 1 cơ bản đã xong mặt bằng… Sở dĩ có sự chậm trễ như vậy là do GPMB của dự án gặp rất nhiều khó khăn trong việc bố trí quỹ đất tái định cư (TĐC), phê duyệt phương án bồi thường. Nhiều phương án đã được đưa ra nhưng đều “bất khả thi”. Việc kéo dài thời gian GPMB đã khiến cho các chính sách bồi thường không còn phù hợp, nhiều hộ dân đã không cho kiểm đếm vì cho rằng giá bồi thường quá thấp.
Người dân khu 6, phường Giếng Đáy (TP Hạ Long) tự nguyện tháo dỡ công trình phục vụ GPMB dự án đường sắt Hạ Long - Cái Lân.
Để giải quyết vẫn đề TĐC, TP Hạ Long đã đề xuất thu hồi một phần quỹ đất thuộc quy hoạch phía tây Khu đô thị Hùng Thắng để bố trí TĐC cho các hộ dân. Sau khi TP Hạ Long thoả thuận với chủ dự án là Công ty TNHH Đầu tư phát triển sản xuất Hạ Long, UBND tỉnh đã đồng ý với chủ trương thu hồi 65.000m2 ở quy hoạch phía tây Khu đô thị Hùng Thắng để quy hoạch thành khu dịch vụ, dân cư phục vụ TĐC dự án đường sắt Hạ Long - Cái Lân. Khu TĐC này đã được khảo sát, lập quy hoạch chi tiết, lập dự án đầu tư, thiết kế kỹ thuật và đến ngày 30-10 đã được khởi công xây dựng. Ngày 21-11-2008, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 3757/QĐ-UBND điều chỉnh giá đất ở một số vị trí, khu vực để thực hiện bồi thường, GPMB dự án. Với sự điều chỉnh giá đất phù hợp, nhiều hộ đã đồng ý tháo dỡ công trình, nhường đất cho dự án. Đồng chí Bùi Văn Nghiêm, Bí thư Đảng uỷ phường Giếng Đáy, địa bàn có dự án đi qua, cho biết: Những biện pháp quyết liệt của tỉnh và thành phố đã tạo đột phá trong công tác GPMB của dự án. Phường Giếng Đáy có hơn 300 hộ phải tiến hành bồi thường, GPMB cho dự án. Những hộ này trước đây do không biết TĐC ở đâu, giá bồi thường, hỗ trợ lại thấp, nên hầu hết đều chưa đồng ý với phương án bồi thường. Đến bây giờ, những khúc mắc, kiến nghị của người dân đã được giải quyết, nên hầu hết đều ủng hộ, tình nguyện tháo dỡ công trình để bàn giao mặt bằng cho dự án.
Từ ngày 26-11-2008, hơn 100 hộ dân của phường Giếng Đáy đã đồng ý với phương án bồi thường và tình nguyện tháo dỡ công trình, hoa màu. Ông Nguyễn Văn Ninh, tổ 7, khu 6, phường Giếng Đáy cho biết: Nếu thực hiện chính sách bồi thường như trước thì người dân thiệt thòi quá vì giá rất thấp, không đủ để ổn định cuộc sống mới. Đến nay thì dự án đã có đất TĐC, giá bồi thường cũng hợp lý hơn, nên chúng tôi ủng hộ việc GPMB. Chúng tôi cũng mong dự án sớm triển khai, góp phần vào sự phát triển của địa phương, người dân được “an cư lạc nghiệp”. Theo kế hoạch của thành phố, từ nay đến 15-12, các phương án bồi thường theo giá đất mới sẽ được phê duyệt, phấn đấu đến hết tháng 12-2008 hoàn thành bàn giao mặt bằng của nền đường sắt. Để đảm bảo tiến độ, thành phố đã thành lập tổ công tác để xử lý các vướng mắc trong công tác GPMB của dự án tại thực địa. Thành phố cũng yêu cầu nhà thầu đẩy mạnh tiến độ xây dựng khu TĐC… Đặc biệt, thành phố có chính sách khuyến khích các hộ có nguyện vọng đăng ký di chuyển trong tháng 12-2008 được ưu tiên chọn các vị trí TĐC có lợi thế, áp dụng mức thưởng tối đa… TP Hạ Long đang vào cuộc quyết liệt để thực hiện mục tiêu của Thủ tướng Chính phủ là đến ngày 30-6-2009 toàn bộ dự án tuyến đường sắt Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân sẽ hoàn thành xong công tác GPMB.
