Dự án đầu tư xây dựng kinh doanh hạ tầng khu đô thị mới Nam ga Hạ Long của Tổng Công ty Xây dựng và Phát triển hạ tầng (Licogi) thuộc địa phận 3 phường: Hùng Thắng, Hà Khẩu và Giếng Đáy (TP Hạ Long). Dự án được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 1686/QĐ-UB ngày 30-5-2003 với diện tích ban đầu là 67,3ha. Trong quá trình tổ chức thực hiện, khu vực dự án phát sinh thêm việc dành quỹ đất cho Bến xe miền Tây, điều chỉnh hướng tuyến đường ống dẫn dầu của Công ty Xăng dầu B12; điều chỉnh quỹ đất dành cho hành lang an toàn giao thông, nên đến ngày 15-9-2005 UBND tỉnh có Quyết định giảm diện tích dự án xuống còn 33,5ha.
Cơ sở hạ tầng khu tái định cư của dự án Nam ga Hạ Long đang được hoàn thiện. .Ảnh: T.T
Qua ba đợt điều chỉnh quỹ đất từ năm 2006 đến nay dự án còn 25ha, giảm hơn 42 ha so với dự án ban đầu, nhưng không phải vì diện tích nhỏ mà việc thực hiện dự án trở nên dễ dàng. Theo chủ dự án cho biết: Đến 30-8-2007, diện tích bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) mới đạt 35,3% diện tích. Số hộ chịu ảnh hưởng của dự án là 335 hộ, trong đó có 87 hộ có công trình xây dựng nhưng đến nay chủ dự án mới trả xong tiền đền bù cho 103 hộ. Như vậy, tiến độ thực hiện dự án là quá chậm. Nguyên nhân chính vẫn chỉ xoay quanh vấn đề đền bù GPMB, vì xác định giá trị đền bù đất, nhà cửa, cây trồng gặp nhiều vướng mắc, gây tổn thất nhiều nguồn lực cho chủ dự án, nhưng cũng làm ảnh hưởng nhiều mặt đến đời sống cho một bộ phận lớn nhân dân trong khu vực.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng giải toả treo của dự án. Trong đó phần lớn nguyên nhân là khách quan không thuộc về phía chủ đầu tư, như dự án nằm cạnh trục đường Quốc lộ 18A chịu ảnh hưởng của nhiều dự án liền kề phải qua 3 đợt điều chỉnh quy hoạch, đến nay vẫn chưa ổn định quy mô dự án. Kế đó dự án được thực hiện giao thời giữa Nghị định 22 CP, Nghị định 197 CP và mới đây là Nghị định 84CP. Tuy chủ dự án đã chủ động điều chỉnh, hỗ trợ thêm giá đền bù, nhưng ở một số khu vực giá đền bù đất chưa thật sự phù hợp với thời điểm đền bù. Đặc biệt do công tác quản lý đất đai của các cấp chính quyền nhiều năm trước buông lỏng, chưa quản lý chặt chẽ hồ sơ sử dụng đất của nhân dân trên địa bàn, để nhiều hộ dân vi phạm nghiêm trọng Luật Đất đai, lấn chiếm, chia tách thửa đất bán trao tay cho nhiều người, không giao đất cho chủ dự án vào kiểm đếm đền bù làm kéo dài thời gian GPMB thực hiện dự án. Một nguyên nhân quan trọng khác là Ban đền bù GPMB TP Hạ Long là đối tác bên B ký hợp đồng trọn gói GPMB cho chủ dự án với giá trị gần 1,5 tỷ đồng, nhưng vì thiếu cán bộ; không chủ động phối hợp thường xuyên với các địa phương để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, nên phần lớn các vướng mắc về đền bù GPMB chủ dự án phải “đơn phương độc mã” đứng ra giải quyết. Mặt khác, phía chủ dự án đứng trước hàng loạt vấn đề phát sinh xung quanh việc đền bù GPMB, phải thường xuyên giải quyết những vụ gây rối, cản trở và nhiều vụ khiếu kiện của người dân hơn 4 năm đã thấm mệt, nản lòng, không còn được quyết tâm đầu tư như ban đầu, làm góp phần kéo dài thêm thời gian thực hiện dự án.
Khu đô thị Nam ga Hạ Long là dự án nằm ở trung điểm giao thông của thành phố, gắn với dạng địa hình đồi núi, biển, hồ tạo ra giá trị tiện ích về nhiều mặt. Mặc dù gặp rất nhiều khó khăn cản trở từ nhiều phía và đứng trước dư luận cho rằng việc chậm thực hiện dự án là do năng lực của chủ dự án hạn chế, nhưng ông Hà Văn Đến, Giám đốc Chi nhánh Công ty Xây dựng và Phát triển hạ tầng (Licogi 1) đã khẳng định: “Licogi 1 hoàn toàn có đủ năng lực tài chính để đầu tư dự án. Công ty mong muốn UBND tỉnh có “quyết sách” thúc đẩy việc GPMB để dự án có thể hoàn thành vào cuối năm 2008”.
Như vậy nút tháo gỡ chính là phải tập trung giải quyết đồng bộ xung quanh việc đền bù GPMB. Muốn vậy cần xử lý kiên quyết các trường hợp vi phạm Luật Đất đai, cưỡng chế đối với các trường hợp trây ỳ trái pháp luật. Nhất là các trường hợp lấn chiếm, chia tách đất, bán trao tay không được chính quyền công nhận. Gắn đồng thời với Dự án đầu tư Nam ga Hạ Long, UBND TP Hạ Long cần tập trung tổ chức đền bù GPMB khu tái định cư 8,4 ha, vì dư luận cho rằng dự án này thiếu tính khả thi, nhiều hộ dân chưa giao đất đền bù GPMB với nhận thức lệch lạc: Càng trây ỳ, càng khiếu kiện, càng được hưởng lợi. Vì vậy các cấp chính quyền thành phố là chủ thể phán quyết và hành động kiên quyết, mới tạo đà cho Dự án Nam ga Hạ Long tiếp tục thực hiện.
