Dự án Khu đô thị mới Tây Ka Long (Móng Cái) do Công ty TNHH Quang Phát làm chủ đầu tư được UBND tỉnh phê duyệt tại QĐ số 4967 ngày 31-12-2003 (từ tháng 8-2005 chuyển giao cho Công ty TNHH Ngọc Hà). Dự án có tổng diện tích trên 600.000m2, trong đó có trên 200.000m2 đất thuộc diện giải phóng mặt bằng với 104 hộ dân và 1 tổ chức có liên quan. Trong quá trình giải phóng mặt bằng việc lập phương án bồi thường cho các hộ dân thuộc dự án có quá nhiều bất cập, gây bức xúc trong dư luận.
Theo kết luận số 14 ngày 4-3-2009 của Thanh tra tỉnh, có 36 trường hợp đã được cấp giấy CNQSD đất trong năm 2005-2007 (sau thời điểm UBND tỉnh có QĐ thu hồi đất để thực hiện dự án) và 14 phương án thuê đất nhưng được lập với cùng hạn mức đất ở. Khi phát hiện ra sai phạm, UBND thị xã Móng Cái đã có chủ trương thu hồi giấy CNQSD đất của 36 trường hợp trên nhưng khi lập phương án bồi thường Ban bồi thường GPMB vẫn lập phương án bồi thường(!). Việc UBND xã Ninh Dương dùng quỹ đất công ích 5% cho 14 hộ dân thuê làm nhà tạm để ở và làm dịch vụ, nhưng không quản lý chặt chẽ, để các hộ dân sử dụng vượt diện tích, không đúng mục đích được thuê. Mặt khác, khi thực hiện bồi thường, UBND thị xã Móng Cái phê duyệt chưa đúng với qui định, chính sách bồi thường GPMB. Tất cả các trường hợp thuê đất được lập phương án bồi thường một hạn mức đất ở và không phải nộp tiền sử dụng đất là chưa đúng. Căn cứ khoản 1, Điều 45, Nghị định 84, năm 2007 về việc cấp giấy CNQSD đất, thủ tục bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, thì 14 trường hợp trên được UBND xã Ninh Dương cho thuê đất, trong quá trình sử dụng đã vi phạm như sử dụng vượt diện tích, sai mục đích được thuê, Thanh tra tỉnh đã kiến nghị điều chỉnh phương án bồi thường đúng với các qui định của Nhà nước.
Sau khi có kết luận của Thanh tra tỉnh về những sai phạm xung quanh việc thực hiện bồi thường GPMB Dự án Khu đô thị mới Tây Ka Long, UBND thị xã (nay là TP Móng Cái) đã tiến hành kiểm điểm những cá nhân, đơn vị sai phạm. Cụ thể đã kỷ luật 20 cán bộ sai phạm, thu hồi 3,7 tỷ đồng nộp ngân sách Nhà nước, đồng thời chỉ đạo các ngành chức năng chỉnh sửa, xây dựng lại 25 phương án bồi thường hỗ trợ với tổng giá trị trên 11 tỷ đồng.
Tuy nhiên, hiện nay vẫn có 14 hộ dân tiếp tục khiếu nại với nội dung không được đền bù thoả đáng, không công bằng. Một số hộ dân đã có những đòi hỏi vô lý, trái với các qui định của pháp luật, đưa ra những điều kiện đòi hỏi nhà đầu tư một cách thái quá. Đơn cử, trường hợp hộ ông Tô Xuân Tiếu, tổ 4, khu Hồng Phong, nguồn gốc đất của ông là do vợ chồng ông thuê lại của ông Vũ Văn Tại và ông Hoàng Ngọc Sinh được UBND huyện Hải Ninh (cũ) cho thuê ao cá để nuôi thả cá năm 1992. Năm 2004 UBND tỉnh đã có quyết định thu hồi phần diện tích này giao cho chủ dự án, nhưng đến năm 2006 ông làm đơn, kê khai không đúng nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất để được UBND TX Móng Cái cấp giấy CNQSD đất ở. Như vậy nguồn gốc đất của ông Tiếu là đất thuê có thời hạn, gia đình ông với sự tiếp tay của cán bộ xã đã cố tình kê khai sai nguồn gốc, diện tích sử dụng nhằm có đủ điều kiện được cấp giấy CNQSD đất mà không phải nộp tiền sử dụng đất. Thanh tra tỉnh đã đề nghị huỷ toàn bộ phương án đền bù trước đây, thu hồi lại giấy CNQSD đất của ông và lập lại theo phương án mới theo đúng chính sách của nhà nước. Tuy nhiên, xem xét cụ thể trường hợp của ông Tiếu, xét thấy hiện tại gia đình ông chưa có nhà ở ổn định, Thanh tra tỉnh đã kiến nghị với UBND TP Móng Cái xem xét tạo điều kiện cấp đất ở cho gia đình ông. Hộ ông Tiếu là 1 trong 3 trường hợp hiện nay chưa bàn giao mặt bằng và tiếp tục khiếu nại lên chính quyền các cấp.
Được biết, trong quá trình thực hiện dự án, chủ đầu tư Công ty TNHH Ngọc Hà đã phối hợp với chính quyền, thực hiện việc đền bù cho dân một cách thoả đáng, Công ty đã hỗ trợ cho các hộ dân mức bồi thường cao hơn so với qui định của nhà nước và thu tiền đất tái định cư cũng thấp hơn. Trong quá trình giải quyết việc bồi thường GPMB, UBND TP Móng Cái, Thanh tra tỉnh đã tổ chức nhiều đợt tuyên truyền, vận động, tổ chức đối thoại với các hộ dân để tìm phương án giải quyết có lợi nhất cho dân trên cơ sở đảm bảo đúng chế độ chính sách Nhà nước.
Xung quanh việc giải quyết GPMB, Dự án đã có kết luận rõ ràng, thoả đáng, đúng qui định chính sách của Nhà nước. Trong số 105 hộ trong diện đền bù thì 90 hộ và 1 tổ chức đã nhận tiền, bàn giao mặt bằng, chỉ còn lại 14 trường hợp vẫn cố tình dây dưa, khiếu kiện và không bàn giao mặt bằng. Dự án này đã kéo dài gần 6 năm, chủ dự án và cả chính quyền địa phương đều bị ảnh hưởng bởi những hệ luỵ từ nó. Được biết ngày 18-3-2009, UBND tỉnh đã có công văn (số 797) yêu cầu UBND TP Móng Cái thực hiện kết luận và kiến nghị số 14 ngày 4-3-2009 của Thanh tra tỉnh giải quyết dứt điểm việc bồi thường GPMB dự án này. Nhưng đến nay đã hơn 6 tháng, UBND TP Móng Cái vẫn chưa giải quyết được dứt điểm vụ việc. Chính sự chậm trễ, thiếu kiên quyết của chính quyền TP Móng Cái nên Dự án khu đô thị mới Tây Ka Long không biết còn phải kéo dài đến bao giờ?
