Nhiều năm nay, người dân các khu phố Nam Sơn 1, Nam Sơn 2, phường Cẩm Sơn (TX Cẩm Phả) đã làm đơn kiến nghị gửi các ngành, các cấp để phản ánh tình trạng ô nhiễm môi trường và lụt lội trong mùa mưa bão do ảnh hưởng dự án san lấp mặt bằng của Công ty TNHH xây dựng Quảng Hồng, nhưng chưa được giải quyết dứt điểm.
Có mặt tại trụ sở UBND phường để tìm hiểu về vấn đề này, chúng tôi được đồng chí Thường trực HĐND phường cho biết: Tình trạng ô nhiễm môi trường ở đây đúng là đã diễn ra từ lâu, nhưng rất khó có thể giải quyết trong một sớm, một chiều. Nguyên nhân là dự án của Công ty TNHH xây dựng Quảng Hồng có diện tích quá lớn, trong vùng dự án có nhiều hộ dân và doanh nghiệp sinh sống, sản xuất kinh doanh cần GPMB, chính quyền địa phương không nắm rõ được vùng ranh giới mà doanh nghiệp được phê duyệt...”.
Rác rưởi bị ách tắc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, sức khoẻ của nhiều người dân.
Được biết dự án san lấp mặt bằng xây dựng khu đô thị, nhà hàng, du lịch sinh thái của Công ty TNHH xây dựng Quảng Hồng được phê duyệt từ năm 1995. Giai đoạn 1 có tổng mặt bằng 21,44 ha; đến nay đã cơ bản hoàn thành san lấp mặt bằng; giai đoạn 2 là gần 250 ha, đến nay san lấp còn 4,3 ha. Tuy nhiên trong quá trình san lấp, Công ty đã tự ý đổ đất lấn biển khi chưa đầy đủ các thủ tục, các cơ quan chức năng lại thiếu sự quản lý chặt chẽ; hệ thống thoát nước chung của dự án với khu dân cư liền kề chưa được xây dựng, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Báo cáo của Đoàn Khảo sát HĐND tỉnh về những vấn đề cử tri kiến nghị đã đề cập về việc này “Cử tri kiến nghị nhiều về vấn đề ô nhiễm môi trường do dự án gây ra, thái độ thiếu hợp tác của chủ đầu tư với các ngành liên quan của TX Cẩm Phả trong quá trình làm việc. Đề nghị UBND tỉnh kiểm tra các thủ tục đầu tư dự án, yêu cầu đình chỉ đổ đất lấn biển trái phép. Hiện tại ô nhiễm môi trường nghiêm trọng; nếu dự án tiếp tục thực hiện, cần phải làm hệ thống thoát nước trước khi tiếp tục thực hiện việc san lấp mặt bằng, vận động nhân dân có ý thức giữ gìn vệ sinh”.
Chúng tôi đã có buổi làm việc với bà Phan Thị Quảng, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH xây dựng Quảng Hồng. Theo bà Quảng, dự án của doanh nghiệp bao gồm khu vui chơi giải trí, khu du lịch - dịch vụ và khu đô thị với đầy đủ hệ thống đường sá, công viên cây xanh, hệ thống thoát nước đồng bộ… đáp ứng cho gần 1.000 hộ dân sinh sống. Trước khi doanh nghiệp triển khai dự án giai đoạn 1, khu vực này chủ yếu là bãi sú, vẹt, chỉ có một số hộ gia đình lấn bãi triều làm nhà. Trong quá trình san lấp mặt bằng, Công ty đã chủ động khảo sát và dành một phần diện tích (gấp 30 lần rãnh thoát nước hiện nay) để sau này thiết kế đường thoát nước theo tỷ lệ thiết kế 1/2000. Tuy nhiên, do vướng mắc nhiều vấn đề, từ năm 1995 đến nay, doanh nghiệp chưa hoàn thành được. Nguyên nhân gây tắc đường thoát nước và ô nhiễm môi trường như hiện nay không phải là do doanh nghiệp, mà là do một số hộ dân tự ý đổ đất lấn ra các dòng chảy. Doanh nghiệp đã nhiều lần gửi văn bản “kêu cứu” tới các cơ quan chức năng của địa phương, nhưng sự việc vẫn đâu đóng đó. Bà Quảng chuyển cho chúng tôi một số văn bản để chứng minh; trong đó đáng chú ý là Công văn số 19/QH, ngày 31-5-2006 với nội dung: Công ty nhận được thông báo ngày 29-5-2006 của UBND phường Cẩm Sơn về việc cắm tuyến. Ngày 31-5, cán bộ của Công ty đã cùng cán bộ UBND phường Cẩm Sơn đến khu vực do phường chỉ đạo cắm tuyến. Tuy nhiên, Công ty không ký vào biên bản, vì UBND phường chỉ đạo cắm tuyến chưa đạt hiệu quả thoát nước và chưa đúng quy định. Bởi, giai đoạn 1, Công ty đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt chi tiết tỷ lệ 1/500 và giao đất, cắm mốc tại hiện trường cụ thể. Tuyến thoát nước đi thẳng theo bản vẽ đã được xác định gồm 2 tuyến chính từ cống qua đường 18A, nhưng UBND phường lại chỉ đạo cắm đi vòng vo. Công ty cho rằng, đã khơi dòng chảy thì phải đi thẳng, nước mới thoát được; do đó trong quá trình khơi thông dòng chảy có thể chiếm dụng vào phần đất của tập thể, cá nhân nào thì xác định rõ để trình các cấp có thẩm quyền ra quyết định xác định giá trị đền bù theo quy định… Ngày 9-10-2010, Công ty tiếp tục có văn bản số 10 gửi Sở Kế hoạch và Đầu tư, nêu rõ trong thời gian thi công hạ tầng kỹ thuật khu dân cư, mặc dù đã để lại tạm thời một đường thoát nước có chiều rộng khoảng 300m, chiều dài trên 1.000m nối thông ra biển, Công ty vẫn gặp rất nhiều khó khăn do một số hộ dân đổ đất trùm lấn cả vào diện tích mà doanh nghiệp đã tôn tạo, một số hộ còn ngang nhiên đổ đất lấn vào dòng chảy thoát nước mà Công ty đã dành để thoát nước tạm thời cho khu dân cư, gây ô nhiễm môi trường trầm trọng…
Theo chỉ dẫn của lãnh đạo Công ty, chúng tôi đã “mục sở thị” một số khu vực mà người dân tự ý đổ đất lấn dòng chảy thoát nước; thấy có chỗ đã được xây dựng nhà, khiến dòng chảy vốn đã cong queo, nhỏ hẹp, lại càng ách tắc, chỉ đứng một lúc đã thấy khó thở vì mùi hôi thối bốc lên, vậy mà nhiều hộ dân hàng ngày vẫn phải “sống chung”...
Nhiều hộ dân đổ đất lấn chiếm dòng chảy để xây dựng nhà gây ách tắc tuyến thoát nước trong vùng dự án của Công ty TNHH xây dựng Quảng Hồng.
Ông Chu Minh Lý, Trưởng khu Nam Sơn 1 cho rằng, việc tắc cống thoát nước là do doanh nghiệp triển khai dự án gây ra. Gia đình ông đã ở đây từ năm 1979, khi đó hầu như toàn bộ khu vực dự án của Công ty TNHH xây dựng Quảng Hồng là bãi biển, cống thoát nước từ thượng nguồn dễ dàng đổ ra biển. Nhưng từ năm 1995 đến nay, khi doanh nghiệp triển khai dự án đã không quy hoạch đường thoát nước, dẫn đến mỗi khi mùa mưa về, nhiều hộ dân khu vực hạ lưu bị ngập úng cục bộ.
Nhiều người dân khác trong khu phố thì nghi ngờ: Chỉ với 21,44 ha thuộc giai đoạn 1 mà doanh nghiệp đã phải “bơi” từ năm 1995 đến nay vẫn chưa hoàn thành; vậy mà doanh nghiệp còn “vẽ” thêm giai đoạn 2 với diện tích tăng gấp hơn 10 lần, trong vùng dự án có tới hàng trăm hộ dân, hàng chục trụ sở của cơ quan, doanh nghiệp, liệu Công ty có đủ năng lực tài chính để đền bù, giải phóng mặt bằng và bao giờ mới có thể hoàn thành dự án? Các hộ dân kiến nghị các cấp có thẩm quyền cần xem xét, yêu cầu doanh nghiệp hoàn thiện giai đoạn 1 để ổn định đời sống cho nhân dân, rồi mới tiếp tục triển khai giai đoạn 2.
Ngày 16-11-2010 UBND tỉnh đã có báo cáo số 97/ BC-UBND “Về kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri với kỳ họp thứ 19, HĐND tỉnh khoá XI”, đã nêu rõ: Dự án do Công ty TNHH xây dựng Quảng Hồng thực hiện xây dựng cơ sở hạ tầng cải tạo vùng sú, vẹt ven biển Cọc 6 thành khu dân cư phường Cẩm Sơn trên diện tích 217.947,1m2 được giao theo Quyết định số 3254/QĐ-UBND ngày 17-9-2003 của UBND tỉnh. Hiện còn khoảng 4,3 ha Công ty chưa thực hiện được do vướng mắc công tác đền bù, giải phóng mặt bằng. Phần diện tích đã cơ bản hoàn thành san lấp mặt bằng, đang tiếp tục triển khai một số hạng mục hạ tầng của dự án, trong đó có hệ thống thoát nước. Vì xây dựng hạ tầng chưa hoàn chỉnh, nên vấn đề thoát nước chưa bảo đảm. UBND tỉnh giao: Sở Xây dựng cùng UBND TX Cẩm Phả trực tiếp kiểm tra thực tế, đề xuất biện pháp khắc phục, phương án thi công để đảm bảo tiêu, thoát nước trong quá trình thi công, xây dựng, đồng thời kiểm tra lại quy hoạch hạ tầng khu dân cư để sau khi dự án hoàn thiện phải đảm bảo tiêu, thoát nước cho khu vực…
Về những “kêu cứu” của doanh nghiệp về chuyện người dân tự ý đổ đất lấn chiếm dòng chảy thoát nước và xây dựng nhà trái phép, lãnh đạo của phường Cẩm Sơn cho rằng, là do doanh nghiệp chưa cung cấp đầy đủ ranh giới vùng quy hoạch dự án được giao, nên không xác định đâu là đất do địa phương quản lý, đâu là khu vực doanh nghiệp quản lý; phần lớn các gia đình đã ở ổn định từ trước khi doanh nghiệp được cấp dự án, nhà cửa đã cũ cần phải sửa chữa, tôn tạo… Phường đã rất tích cực phối hợp với doanh nghiệp để quản lý quy hoạch, đã lập không ít biên bản vi phạm hành chính đối với những hộ đổ đất lấn dòng chảy và xây dựng nhà trái phép theo thẩm quyền... Mong muốn chung của người dân và doanh nghiệp là các cơ quan chức năng của TX Cẩm Phả cần xử lý dứt điểm những tồn tại để ổn định cuộc sống cho người dân, giúp doanh nghiệp sớm hoàn thành dự án.
