Dự án xây dựng cảng biển Dân Tiến (Móng Cái) được xác định là công trình trọng điểm, đầu mối trung chuyển quan trọng, góp phần giảm tải lượng hàng hoá vận chuyển trên QL 18A phục vụ XNK qua Cửa khẩu Móng Cái...
Thế nhưng, mặc dù đã được triển khai từ nhiều năm, nhưng tiến độ thi công lúc thì bị trì hoãn, lúc ì ạch cầm chừng. Vào thời điểm chúng tôi đến (trung tuần tháng 6-2009), mọi công việc thi công của các gói thầu trong dự án gần như bất động. Tất cả vẫn ngổn ngang giữa mênh mông sóng nước, không cỗ xe, thiết bị máy móc, không một công nhân nào có mặt tại hiện trường...
Gói thấu số 1, dự án cảng Dân Tiến vẫn nằm im bất động.
Nhằm đảm bảo giao thông vận tải, đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hoá phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu, ngày 27-6-2003, UBND tỉnh đã cấp phép cho Công ty TNHH Kinh doanh Phát triển khu Cảng Dân Tiến (doanh nghiệp liên doanh giữa Công ty Duyên Hải Quảng Ninh và công ty Good wishes development LTD của Hồng Kông), thực hiện dự án đầu tư xây dựng cảng biển Dân Tiến với thời gian hoạt động là 50 năm. Mục tiêu và quy mô của dự án bao gồm: Đầu tư đường dẫn từ QL 18A đến cảng Dân Tiến, với chiều dài trên 8km; xây dựng cảng Dân Tiến, với 5 bến dạng nhô, đảm bảo độ sâu cho tàu khách và tàu cao tốc có mớn nước 2,5m và các công trình cung cấp điện nước; mở rộng, nâng cấp cảng Dân Tiến thành cảng container; kinh doanh đội tàu cao tốc vận chuyển khách tuyến Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng và các dịch vụ vận chuyển hàng hoá, cho thuê kho bãi v.v... Tổng mức đầu tư của dự án (theo giấy chứng nhận đầu tư thay đổi lần 2, ngày 18-12-2007) khoảng 645 tỷ đồng, tương đương 40 triệu USD. Trong đó, Công ty Good wishes development LTD góp 80% vốn điều lệ, tức khoảng 24 triệu USD và Công ty Duyên Hải Quảng Ninh góp 20% vốn điều lệ.
Việc xây dựng Cảng được chia làm 2 dự án: Dự án xây dựng đoạn đường từ QL18A đến đê thôn 1, xã Hải Tiến và dự án phát triển cảng Dân Tiến (làm đường dẫn, xây dựng cầu cảng, nạo vét luồng và vùng quay tàu). Mặc dù được khởi công đã lâu và theo kế hoạch, năm 2010 các dự án sẽ hoàn thành và cảng Dân Tiến sẽ đi vào hoạt động. Thế nhưng đến thời điểm này, việc triển khai thi công cả 2 dự án đều rất ì ạch, nhiều gói thầu vẫn chưa được triển khai.
Cụ thể, dự án làm đường từ QL 18A đến đê thôn 1, xã Hải Tiến có chức năng thông tuyến nối liền khu cảng Dân Tiến với QL18A. Chiều dài tuyến đường là 3,7km, thiết kế theo tiêu chuẩn đường cấp III, với tổng mức đầu tư 21,2 tỷ đồng bằng nguồn vốn ngân sách và tiền chuyển quyền sử dụng đất từ khu đô thị Phượng Hoàng ở TX Móng Cái (do Công ty liên doanh Phát triển khu cảng Dân Tiến làm chủ đầu tư). Nhà thầu của dự án và Công ty TNHH một thành viên Duyên Hải; Công ty cổ phần Đầu tư và Xây lắp 386 là đơn vị thi công. Thời gian thi công tính theo hợp đồng thực hiện trong vòng 1 năm, kể từ ngày 31-3-2005. Thế nhưng đến hết tháng 6-2009, giá trị xây lắp của dự án mới đạt khoảng 60% khối lượng. Toàn bộ phần bê tông xi măng mặt đường, hệ thống cây xanh và lớp cát đệm chưa được thi công. Giải thích lý do sự chậm trễ này, đơn vị thi công đổ lỗi cho thời tiết, mưa lớn kéo dài; ngoài ra còn do trong quá trình thi công, đơn vị mất quá nhiều thời gian để chờ đợi thay đổi bổ sung thiết kế do nhà thầu phát hiện có sự sai khác giữa cao độ đường đen thiết kế và thực địa ở một số đoạn đường. (Đến nay cao độ mặt đường dẫn vẫn chưa được phê duyệt mà chỉ phê duyệt hướng tuyến của đường dẫn cầu cảng). Thêm vào đó, việc thanh toán giá trị khối lượng công trình đã được nghiệm thu của chủ đầu tư lại quá chậm...
Còn đối với dự án phát triển khu cảng Dân Tiến, ngoài tuyến đường dẫn (gói thầu số 1) mới thi công khoảng 20% khối lượng và 60% hạng mục san nền kho bãi phụ trợ thì hầu như các gói thầu khác vẫn chưa hề nhúc nhích; trong đó có gói thầu số 2 xây dựng cầu cảng gồm 5 bến (vốn đầu tư và 57,5 tỷ), gói số 3 nạo vét luồng và vùng quay tàu (17 tỷ). Mặc dù chính quyền địa phương đã rất tích cực giải phóng và bàn giao mặt bằng cho nhà thầu sớm nhưng ngoài nguyên nhân khách quan, việc chậm tiến độ thi công còn do trong suốt thời gian dài (khoảng 2 năm), Công ty Liên doanh Phát triển khu cảng Dân Tiến không triển khai hợp đồng cho nhà thầu thi công, mà lại tập trung vào thực hiện dự án khu đô thị Phượng Hoàng. Và khi khu đô thị Phượng Hoàng chưa bán được đất thì Công ty này rơi vào tình trạng thiếu hụt tài chính nên năng lực đầu tư không đảm bảo. Đến khi tỉnh xem xét và yêu cầu triển khai nhanh dự án, Công ty mới tiến hành xin vốn đầu tư từ Công ty mẹ ở nước ngoài; đồng thời tiếp tục thực hiện đầu tư trên cơ sở hợp đồng thi công với Công ty Xây dựng số 7 (Trung Quốc) xây dựng cầu dẫn với giá trị hợp đồng là 1,5 triệu USD. Thời gian thi công là 300 ngày kể từ ngày 15-6-2009.
Ông Nguyễn Ngọc Trường, Trợ lý Tổng Giám đốc, Trưởng phòng Hành chính Công ty TNHH Kinh doanh Phát triển khu cảng Dân Tiến thừa nhận: ''Dự án xây dựng cảng Dân Tiến được thực hiện với tiến độ rất chậm. Một mặt do đây là lần đầu tiên Công ty làm công tác đầu tư xây dựng cảng nên không có kinh nghiệm và đã phải thuê Ban Quản lý Dự án 1 làm điều hành, Havico tư vấn khảo sát thiết kế; trong khi đó cả 2 đơn vị này lại có nhiều thiếu sót trong việc khảo sát thiết kế và lập dự toán và cho đến nay cả 2 đơn vị đều chưa hoàn thiện đầy đủ các thủ tục pháp lý, chưa lập được quy hoạch tổng thể nên việc thi công không thể tiến hành được''. Ngoài ra, ông Trường cho biết thêm, do nhu cầu mở rộng Cảng với quy mô đón tàu có trọng tải 1.000 tấn trong điều kiện giá vật liệu biến động nên vốn đầu tư tăng từ 80 tỷ đồng đã lên khoảng 600 tỷ đồng. Trong thời kỳ suy thoái kinh tế, việc thay đổi cơ cấu vốn quá lớn như thế là khó khăn đối với các cổ đông góp vốn...
Tại cuộc họp giao ban tháng 6 vừa qua, lãnh đạo tỉnh đã rất quan tâm tới dự án này và đề nghị các ngành chức năng có giải pháp tháo gỡ khó khăn cùng với chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ của dự án. Về phía chủ đầu tư cũng đã hứa với tỉnh sẽ tiếp tục huy động đủ nguồn vốn để triền khai dự án. Đây là điều cần thiết bởi việc nhanh chóng đưa dự án vào hoạt động sẽ tạo điều kiện phát triển mạnh là hơn khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái và các vùng lân cận khi nhu cầu xuất nhập khẩu hàng hóa đang ngay một gia tăng...
