Mặc dù được bố trí, di dời đến khu tái định cư thôn Bình Minh, xã Hải Lạng (Tiên Yên) để lấy chỗ cho việc xây dựng hồ chứa nước Khe Cát, nhưng do cơ sở hạ tầng phục vụ cho sinh hoạt của người dân ở khu tái định cư chưa được đáp ứng và dự án chưa được triển khai nên người dân đang quay trở lại nơi đã từng sinh sống.
Tái định cư, không an cư Năm 2009, dự án xây dựng công trình hồ chứa nước Khe Cát thuộc xã Hải Lạng, huyện Tiên Yên được đầu tư theo Quyết định số 3125, ngày 30-10-2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Dự án có tổng mức đầu tư 280 tỷ đồng, được xây dựng trên diện tích 100 ha đất khu thượng nguồn suối Khe Cát. Khi hoàn thành, hồ Khe Cát sẽ phục vụ tưới tiêu cho hơn 620 ha diện tích đất nông nghiệp của xã Hải Lạng, cung cấp nước cho 950 ha diện tích nuôi trồng thuỷ sản, giảm lũ, chống ngập úng, nhạt muối cho vùng nuôi trồng thuỷ sản nước mặn; tạo nguồn cấp nước sinh hoạt cho 8.500 người dân hai xã Hải Lạng và Đồng Rui. Ngoài ra, hồ còn là điểm du lịch cho vùng dự án. Để chuẩn bị mặt bằng thi công dự án, UBND huyện Tiên Yên đã tổ chức hỗ trợ và tái định cư cho những hộ dân trong vùng dự án di dời sang khu vực thôn Bình Minh, xã Hải Lạng. Khu tái định cư được đầu tư xây dựng nhà văn hoá, trường mẫu giáo và giao diện tích đất sản xuất nông nghiệp cho các hộ dân... Tuy nhiên, vừa qua chúng tôi có dịp đến khu tái định cư này vào ban ngày, nhưng chỉ gặp các cháu bé đang chơi đùa, còn bố mẹ chúng kéo nhau về khu hồ Khe Cát để tiếp tục làm ruộng, chăm sóc rừng và chăn nuôi. Qua tìm hiểu được biết, dự án hồ chứa nước Khe Cát là nơi cung cấp nước sản xuất, sinh hoạt cho các hộ dân khu tái định cư thông qua hệ thống kênh thuỷ lợi dài hơn 4.000m. Song đến nay, qua gần hai năm tái định cư ở thôn Bình Minh, người dân vẫn không có nước sinh hoạt và sản xuất, nên nhiều người quay về thôn cũ dựng lán trại để mưu sinh. Chúng tôi gặp anh Hà Xuân Xy trong ngôi nhà tạm, trống hoác tại nơi ở cũ, cách khu tái định cư chừng 6km. Khi được hỏi, sao không ra nhà mới ở, anh Xy cho biết: “Sống ở đây sướng hơn chứ. Nhà tuy xấu nhưng rộng rãi, lại có đất để trồng cây, kiếm được cái ăn. Ở nhà xây mà chật chội, thiếu đất, thiếu nước thì còn khổ hơn”. Dù sống trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn và gần như bị cô lập, nhưng cũng như anh Xy, khi được hỏi, hàng chục hộ dân khác ở đây đều nói: “Khu tái định cư có đất nhưng cằn cỗi, không thể trồng trọt, lấy gì mà ăn?”. Chị Đặng Thị Miên, một trong những hộ dân tại khu tái định cư thôn Bình Minh tâm sự: Hồi mới ra khu tái định cư tôi mừng lắm, bởi nó thuận tiện giao thương, con cái học hành cũng thuận lợi. Nhưng khổ nỗi khan nước quá, đất trồng lại xấu, hàng năm chỉ trồng được một vụ, không đủ lương thực để ăn, chưa kể khi thời tiết thất thường, dịch bệnh là mất mùa… Do vậy, người dân đành trở lại nơi ở cũ để làm kinh tế, kiếm cái ăn, cái mặc. Theo chị Miên, khó khăn chủ yếu vẫn là thiếu nước, muốn có nước sinh hoạt các hộ dân phải đi xa hơn 2km gánh từng thùng nước ngọt về dùng. Do vậy ở khu tái định cư hiện chỉ có trẻ em đang đi học và người già yếu sống. Thiếu giải pháp đồng bộ Ông Dương Văn Nơi, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Lạng cho biết: Trung bình mỗi hộ dân ở đây có 6-7 khẩu, nên nếu dọn về nhà mới sẽ rất chật chội. Trong khi, đất ở khu tái định cư là đất bạc màu, ngập mặn, là ruộng bị bỏ hoang đã lâu và thiếu nước ngọt trầm trọng. Xã cũng đã đào một số giếng để lấy nước phục vụ sinh hoạt cho người dân, song những giếng đào này đều không có nước ngọt. Nếu việc quy hoạch được triển khai đồng bộ và dự án kịp thời thi công, đưa nước về cho người dân thì đã không xảy ra tình trạng dân bỏ khu tái định cư về nơi ở cũ. Dân lo, lãnh đạo xã cũng lo. Việc tạo dựng nơi định cư ổn định cho những hộ dân trong diện giải toả để thực hiện dự án hồ chứa nước Khe Cát là cả một vấn đề. Xã đã có nhiều cuộc họp bàn và đề xuất khó khăn với lãnh đạo huyện tìm hướng giải quyết, nhưng đến giờ vẫn chưa có giải pháp nào khả thi để giúp dân ổn định cuộc sống. Còn theo ông Vũ Hồng Thắng, Phó Chủ tịch UBND huyện Tiên Yên, dự án hồ chứa nước Khe Cát được thực hiện theo nguồn vốn Chính phủ, nhưng đến nay chưa triển khai được vì chưa có vốn. Để chuẩn bị mặt bằng cho dự án, huyện đã xây dựng khu tái định cư tại thôn Bình Minh cho người dân nằm trong vùng dự án phải di dời. Công tác giải phóng mặt bằng đã sẵn sàng, đồng thời huyện cũng có thông báo dừng mọi tác động đối với khu đất xây dựng dự án. Đến nay, kinh phí dành cho bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo tinh thần Quyết định 3119, ngày 9-10-2008 của UBND tỉnh cũng chưa được cấp bởi nguồn kinh phí thực hiện được trích từ vốn của dự án. Do vậy, những diện tích đất trên vẫn thuộc quyền sử dụng của người dân. 
4.000m kênh thuỷ lợi dẫn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất cho khu tái định cư thôn Bình Minh chưa được phát huy tác dụng.
Mặc dù đã được di dân, nhưng hiện nay một số hộ dân lại quay về dựng nhà, trồng cây trong khu vực Dự án hồ chứa nước Khe Cát.
Như vậy có thể thấy, việc quy hoạch “treo” kéo dài và tái định cư vội vã của dự án hồ chứa nước Khe Cát đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân vùng dự án. Vẫn biết, chủ trương của Chính phủ trong năm 2011 là hạn chế đầu tư dự án mới, giãn tiến độ nhiều công trình xây dựng cơ bản. Nhưng với dự án hồ chứa nước Khe Cát, thiết nghĩ vẫn cần thiết phải được quan tâm, đầu tư xây dựng, bởi dự án trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt không chỉ của các hộ thuộc khu tái định cư thôn Bình Minh mà còn của hàng nghìn người dân xã Hải Lạng và Đồng Rui, khi đang cần nước ngọt để phục vụ sản xuất lâm, nông nghiệp và phát triển nguồn lợi thuỷ sản.
