Với lợi thế là nơi có Vịnh Hạ Long, hai lần được công nhận là di sản thiên nhiên thế giới, hiện nay lại đang được tổ chức New Open World đề cử để bầu chọn là 1 trong 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới, nên Quảng Ninh đang ngày càng thu hút lượng du khách lớn đến tham quan, trong đó khách quốc tế đến Hạ Long ngày càng đông.
Năm 2007, Quảng Ninh đón 3,6 triệu lượt khách, trong đó hơn 1,4 triệu lượt khách quốc tế. Theo thông tin từ Sở Du lịch, 2 tháng đầu năm nay, lượng khách quốc tế đến Quảng Ninh đạt 332.900 lượt, tăng 46% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, điều đáng nói là rất nhiều du khách khi đến Hạ Long thường phàn nàn về sự nghèo nàn các sản phẩm đồ lưu niệm ở các khu du lịch...
Hàng lưu niệm làm từ than đá - sản phẩm lưu niệm được coi là đặc trưng số một của Hạ Long - Quảng Ninh.
Đến Hạ Long để lựa chọn các mặt hàng lưu niệm độc đáo mang tính chất đặc trưng của vùng đất cho người thân, bạn bè đối với du khách là một chuyện không dễ dàng. Đầu năm nay, chúng tôi có dịp tiếp xúc với một đoàn khách du lịch từ Quảng Bình ra Hạ Long. Chị Đinh Ngọc Lan, một người trong đoàn, cho biết: Khi cơ quan tổ chức cho đi du lịch ở Hạ Long, ai cũng háo hức. Và việc đầu tiên sau khi ra thăm Vịnh trở về khách sạn là chị đi tìm mua đồ lưu niệm để làm quà tặng cho người thân. Dạo một vòng qua các điểm bán đồ lưu niên tại khu du lịch Bãi Cháy (TP Hạ Long), chị vẫn không mua được gì. Chị Lan nói: ''- Thật khó mà tìm được một mặt hàng lưu niệm mang nét đặc trưng của Hạ Long''. Chị bảo, những mặt hàng lưu niệm có bán ở đây chủ yếu vẫn là túi xách, vòng tay, vòng cổ làm bằng vỏ ốc, điệp, đồ làm bằng gỗ, hàng thổ cẩm... chị có thể mua được ở bất cứ điểm du lịch nào trong nước chứ không phải đến Hạ Long. Thấy chị loay hoay tìm đồ để mua, tôi giới thiệu chị mặt hàng lưu niệm mỹ nghệ làm bằng than đá, đặc trưng của vùng đất Quảng Ninh. Tuy nhiên, sau một hồi xem xét kỹ lưỡng mặt hàng và giá tiền in trên sản phẩm thì chị Lan chỉ chọn mua cho mình được một con cá heo lăn bóng với giá 50 nghìn đồng. Theo quan sát của chúng tôi, mặt hàng thủ công mỹ nghệ làm bằng than đá được rất nhiều du khách quan tâm, nhất là khách quốc tế, nhưng số người mua không nhiều. Điều đó cũng thật dễ hiểu, mặt hàng này đòi hỏi người thợ phải mất rất nhiều thời gian để làm ra một sản phẩm nên khi thành phẩm giá bán rất cao. Thêm nữa, mặt hàng này lại thuộc dạng cồng kềnh, dễ vỡ nên không thu hút được khách du lịch. Nhiều quầy bán đồ lưu niệm cũng không nhập hàng này...
Ngoài ra, nằm trên đường TP Hạ Long còn có một số cửa hàng bán tranh sơn dầu, tranh vẽ, ảnh điện... Theo một chủ cửa hàng tranh thuộc phường Bạch Đằng (TP Hạ Long) thì mặt hàng tranh lưu niệm bán cũng chậm, khách du lịch chỉ mua khi sắp kết thúc hành trình du lịch của mình, chủ yếu vẫn là những bức tranh về cảnh đẹp Vịnh Hạ Long, tranh đồng quê Việt Nam. Tuy nhiên, khách cũng chỉ chọn mua những bức tranh khổ nhỏ để thuận tiện cho việc vận chuyển. Chị Hương, chủ quầy hàng bán đồ mỹ nghệ, lưu niệm tại chợ Hạ Long, cho biết, khách du lịch rất thích ngắm các mặt hàng thủ công mỹ nghệ. Đặc biệt là hàng thủ công mỹ nghệ làm từ gỗ được khách du lịch Trung Quốc, Đài Loan rất ưa thích. Nhưng giá các sản phẩm lưu niệm này cũng khá cao nên người ta “chỉ ngắm thôi...”. Duy chỉ có một loại sản phẩm lưu niệm mà nhiều du khách trong nước lựa chọn nhất, đó là chiếc áo phông in hình hòn Gà Chọi, biểu tượng của Vịnh Hạ Long. Nhưng mặt hàng này lại chỉ bán được vào mùa hè...
Trong mấy năm gần đây, trên dọc cung đường từ Hà Nội đi Hạ Long đã hình thành khá nhiều điểm dừng chân cho khách du lịch tham quan có các cửa hàng bán đồ lưu niệm nhưng quầy hàng nào cũng với các mặt hàng ''na ná'' giống nhau. Anh Nguyễn Văn Dũng, hướng dẫn viên một công ty lữ hành đón khách du lịch tàu biển, cho biết: Không chỉ ở Hạ Long mà ở các thành phố khác như Hà Nội, Hải Phòng... các hàng lưu niệm cũng chưa hấp dẫn du khách. Anh tâm sự: ''- Hầu hết các cửa hàng lưu niệm quanh đi quẩn lại cũng chỉ đồ thủ công mỹ nghệ quen thuộc. Khu du lịch biển thì có thêm những đồ làm bằng vỏ sò, ốc. Đôi khi tôi cũng cảm thấy xấu hổ khi đưa khách vào những gian hàng lưu niệm như vậy...''.
Làm du lịch, ai cũng biết phải khai thác mọi điều kiện cho khách tiêu tiền nhưng ngay ở TP Hạ Long, trung tâm du lịch của tỉnh, mỗi năm đón hàng triệu lượt khách quốc tế nhưng các loại sản phẩm du lịch lại quá đơn điệu, nghèo về chủng loại.
Vì vậy, thiết nghĩ, để phát triển, tạo thêm tính hấp dẫn cho khách du lịch, cần có sự nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển các mặt hàng lưu niệm mang bản sắc Hạ Long. Nếu làm vậy sẽ góp phần ''hút'' khách đến nhiều hơn!
