Trên tổng diện tích tự nhiên 12.000 km2 của tỉnh ta thì diện tích biển đảo đã chiếm 50%. Toàn tỉnh có 14 huyện, thị xã, thành phố, trong đó đã có 9 thành phố, huyện, thị xã ven biển và biển đảo. Chính điều đó đã tạo cho Quảng Ninh nhiều tiềm năng lớn để phát triển kinh tế cảng biển.
Bên cạnh đó, Quảng Ninh có Vịnh Hạ Long hai lần được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới; Vịnh Bái Tử Long với hàng trăm đảo nhỏ, cảnh quan thiên nhiên còn hoang sơ, kỳ thú đã tạo nên sức hút với khách du lịch trong và ngoài nước. Hơn thế nữa, hiện nay Vịnh Hạ Long đang được tổ chức Newopenworld đề cử vào danh sách bầu chọn 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới. Trên thực tế, cuộc bầu chọn này đang thu hút được sự quan tâm, ủng hộ của rất nhiều người trên khắp các quốc gia. Đây chính là những yếu tố thuận lợi để phát triển du lịch, đặc biệt là du lịch biển đảo.
Du khách đến Hạ Long từ tàu Star Cruise chụp ảnh lưu niệm trước khi tham quan Vịnh Hạ Long.
Trong giai đoạn từ năm 2001 đến nay, ngành Du lịch Quảng Ninh đã có những bước phát triển nhanh, đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế biển cũng như kinh tế - xã hội của tỉnh. Cơ sở vật chất, kỹ thuật được đầu tư lớn. Tổng lượng khách du lịch trong giai đoạn này tăng trung bình 14%, trong đó khách quốc tế tăng 16%, doanh thu tăng 25%. Công tác đầu tư cũng có những bước tiến mới; cụ thể như về cơ sở lưu trú, tăng trung bình 18% năm, tàu du lịch thăm Vịnh Hạ Long tăng trung bình 19% năm... Đáng chú ý là loại hình tàu nghỉ đêm trên Vịnh hiện nay có 103 tàu, với 805 phòng đủ tiêu chuẩn chất lượng cao. Đến nay, toàn tỉnh có 866 cơ sở lưu trú với 12.500 phòng; 337 tàu du lịch thăm vịnh Hạ Long có công suất 15.300 ghế. Điều đặc biệt, số lượng khách du lịch quốc tế đến Hạ Long ngày càng tăng. Năm 2007, khách quốc tế đạt gần 1,5triệu lượt khách (cao nhất từ trước đến nay). Trong đó khách du lịch đến Hạ Long bằng các tuyến đường biển như Trung Quốc - Hạ Long, Hồng Kông - Tam Á - Hạ Long và các nước Âu - Mỹ... trên các con tàu của các hãng tàu biển Star Cruise; Crociere; Công ty tàu khách Minh Hoa - Bắc Hải; Công ty TNHH Âu Lan Đức Bắc Hải; Công ty Hồng Kông Ocean Deluxe Cruise... cập cảng Hòn Gai, Cái Lân tăng nhanh. Nếu như năm 2001, Quảng Ninh đón 77.604 lượt khách với 325 chuyến tàu thì năm 2007 đón được 165.000 lượt khách. Khách tham quan Vịnh Hạ Long, Bái Tử Long và đi Cát Bà (Hải Phòng) xuất phát từ Cảng tàu Du lịch Bãi Cháy từ con số 1 triệu lượt khách (năm 2006) lên 1,6 triệu lượt khách (năm 2007). Những con số ấn tượng trên khẳng định các chủ trương, chính sách của Quảng Ninh đã ban hành về lĩnh vực du lịch vừa tạo đòn bẩy, đồng thời cũng chính là hành lang pháp lý quan trọng để du lịch Quảng Ninh phát triển.
Tuy nhiên, để thu hút khách du lịch nói chung, khách du lịch đến Hạ Long bằng đường biển nói riêng, thì hiện nay chúng ta đang gặp phải nhiều khó khăn, bất cập, trước hết đó là vấn đề cảng khách. Hạ Long cũng như cả nước hiện chưa có cảng nào đủ tiêu chuẩn về cơ sở vật chất để đón du khách đường biển. Cảng Cái Lân, cảng chuyên dụng để phục vụ tàu vận chuyển hàng hoá, được tận dụng đón tàu khách mỗi khi có tàu vào. Điều đó dẫn đến việc đi lại của hành khách không đảm bảo an toàn (do hoạt động của các xe tải, xe cẩu, container). Ngoài ra, các cảng này còn thiếu các dịch vụ tiện ích khác như nhà hàng, trạm điện thoại, quầy đổi tiền, cửa hàng miễn thuế, nhà vệ sinh v.v... làm cho khách cảm thấy bất tiện, không thoải mái. Trong khi đó, Cảng nổi Hòn Gai hiện nay thì tàu vẫn phải neo đậu phía ngoài và vận chuyển khách vào bờ, vừa mất thời gian, vừa gây bất tiện cho khách, lại không đảm bảo an toàn khi lên xuống cầu cảng. Bên cạnh đó, sản phẩm du lịch còn đơn điệu thiếu đa dạng, ít được đổi mới. Việc đầu tư nâng cấp các tuyến, các điểm tham quan hiện có cũng như việc xây dựng các tuyến, điểm tham quan mới nhằm tạo sự hấp dẫn mới lạ, thu hút du khách tìm đến tham quan du lịch, chưa được đẩy mạnh. Ngoài ra các dịch vụ khác như ăn uống, mua sắm, vui chơi giải trí v.v... cũng chưa đáp ứng được nhu cầu của khách du lịch...
Đó là những bất cập mà nếu được khắc phục thì khách du lịch đường biển đến Hạ Long chắc chắn sẽ ngày càng tăng và góp phần không nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu ''Phấn đấu đến năm 2010, đón 5 triệu lượt khách, trong đó 2,2 triệu lượt khách quốc tế. Phấn đấu đưa Quảng Ninh trở thành một trung tâm du lịch có đẳng cấp khu vực và châu lục vào năm 2015'' theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XII đề ra.
