Có thể khẳng định rằng, trong những năm qua, du lịch Quảng Ninh đã thực sự có bước chuyển mình đóng góp tích cực vào hoạt động du lịch của cả nước cũng như quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Trên cơ sở nắm bắt sâu sát sự chỉ đạo của Tổng Cục Du lịch Việt Nam và các cấp lãnh đạo tỉnh, ngành du lịch Quảng Ninh đã có những hoạch định cụ thể, hiệu quả trong từng giai đoạn. Không chỉ vậy, xuất phát từ đặc thù riêng cùng với du lịch cả nước, du lịch Quảng Ninh đã thực sự “đi trước” trong vấn đề hội nhập.
Xây nền vững chắc
Đêm hội du lịch Hạ Long.
Ảnh: Đỗ Khánh
Nhìn lại chặng đường gần đây nhất là giai đoạn từ năm 2001 đến nay cho thấy du lịch Quảng Ninh đã có bước phát triển nhanh, cơ sở vật chất kỹ thuật hạ tầng được đầu tư lớn. Tổng khách du lịch trong giai đoạn này tăng trung bình 14%, trong đó khách quốc tế tăng trung bình 16%, doanh thu tăng 25%. Hoạt động du lịch đã có tác động tích cực đến sự phát triển của ngành kinh tế dịch vụ, tạo thêm nhiều việc làm cho người lao động, góp phần giải quyết tốt các vấn đề xã hội. Từ năm 2001 đến nay, du lịch Quảng Ninh đã thực sự mang một diện mạo mới với sự ra đời của hàng loạt các sản phẩm du lịch chất lượng như Khu Du lịch Tuần Châu, cáp treo Yên Tử, công viên quốc tế Hoàng Gia... Và mới gần đây nhất, trong năm 2006 cầu Bãi Cháy bắc qua sông Cửa Lục đã chính thức khánh thành đã mang đến cho Quảng Ninh một sản phẩm du lịch mới, hấp dẫn. Cũng chính trong năm 2006 với nhiều sự kiện trọng đại có ý nghĩa của đất nước, của tỉnh, ngành Du lịch Quảng Ninh đã ghi dấu mốc ý nghĩa với việc đón 3,1 triệu lượt khách trong đó khách quốc tế đã vượt ngưỡng 1 triệu. Những con số ấn tượng nói trên đã khẳng định các chủ trương, chính sách của Quảng Ninh đã ban hành về lĩnh vực du lịch là “nhanh - đúng- trúng”. Các nghị quyết như số 08/NQ-TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh về đổi mới, phát triển du lịch Quảng Ninh thời kỳ 2001-2010, Nghị quyết số 21/NQ-TU về đẩy mạnh phát triển ngành dịch vụ giai đoạn 2006-2015; Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Quảng Ninh giai đoạn 2006-2015, Quyết định về quản lý các hoạt động du lịch trên Vịnh Hạ Long... vừa tạo nên đòn bẩy đồng thời cũng chính là hành lang pháp lý quan trọng để du lịch Quảng Ninh phát triển.
Đặc biệt, công tác đầu tư phát triển du lịch Quảng Ninh luôn được Tổng cục Du lịch và tỉnh quan tâm sâu sát. Cùng với việc đầu tư các dự án hạ tầng kỹ thuật xã hội chung, tỉnh Quảng Ninh đã chỉ đạo mạnh mẽ việc triển khai các dự án đầu tư trong lĩnh vực du lịch, tạo điều kiện tốt nhất cho các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch. Công tác đầu tư phát triển du lịch có tốc độ tăng trưởng khá. Cụ thể là đầu tư về cơ sở lưu trú tăng trung bình 18%/năm. Tính đến thời điểm hiện tại, ở Quảng Ninh có 11 khách sạn 4 sao. Tổng số buồng, phòng được xếp hạng từ 1-4 sao chiếm tỷ lệ 35% tổng số buồng, phòng trên địa bàn Quảng Ninh. Năm 2001 toàn tỉnh mới chỉ có 251 tàu vận chuyển khách tham quan Vịnh Hạ Long đến nay đã tăng lên con số 376; như vậy, tốc độ tăng trung bình là 19%/năm. Đáng chú ý là loại hình tàu nghỉ đêm trên Vịnh với tổng số 61 tàu được đầu tư lớn với 431 phòng đủ tiêu chuẩn chất lượng cao. Từ thực tế trên cho thấy, công tác đầu tư được chú trọng, tập trung vào những mô hình chất lượng, tạo hiệu quả kinh tế, xã hội lớn. Cũng trong thời gian qua, ở Quảng Ninh đã có 8 dự án đầu tư bằng nguồn của chương trình phát triển hạ tầng du lịch quốc gia với tổng kinh phí được phê duyệt là 314 tỷ đồng. Tính đến thời điểm hiện nay đã có 4 dự án hoàn thành đưa vào sử dụng.
Một trong những thành công lớn của du lịch Quảng Ninh những năm qua không thể không nhắc tới chính là việc đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong phát triển du lịch. Cùng với chính sách mở cửa phát triển kinh tế của đất nước, phát huy lợi thế của địa phương, những năm qua, Quảng Ninh đã không ngừng tăng cường hợp tác quốc tế về du lịch. Tỉnh và ngành du lịch đã ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác phát triển du lịch với các địa phương ở các nước như các tỉnh Quảng Tây, Vân Nam (Trung Quốc), Saint-Malo (Pháp), Udonthaini (Thái Lan), LuongPrabang (Lào)... Đây chính là những “cánh cửa” nối dài cánh tay du lịch Quảng Ninh vươn tới nhiều thị trường du lịch. Với những sách lược có tính chất đón đầu, cùng con đường mở rộng hợp tác quốc tế đã giúp du lịch Quảng Ninh sớm hội nhập với khu vực và quốc tế. Theo đó, thương hiệu du lịch Hạ Long - Quảng Ninh đã được khẳng định trên sân chơi chung của du lịch quốc tế.
Chặng đường tương lai
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XII đã nêu rõ “Tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp để đẩy nhanh tốc độ phát triển du lịch. Đề nghị mở rộng ranh giới Di sản Vịnh Hạ Long sang khu vực Bái Tử Long và làm tốt công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Hoàn thiện các khu du lịch trọng điểm; tiếp tục thu hút các nguồn vốn để đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch; phát triển phong phú, đa dạng các sản phẩm du lịch, các dịch vụ du lịch mới chất lượng cao theo tiêu chuẩn quốc tế; tăng cường liên kết các địa phương để mở rộng không gian du lịch. Đẩy mạnh công tác quảng bá, xúc tiến và hợp tác du lịch. Phấn đấu đến năm 2010 đón 5 triệu lượt khách, trong đó có 2,2 triệu lượt khách quốc tế. Phấn đấu đưa Quảng Ninh trở thành một trung tâm du lịch có đẳng cấp khu vực và châu lục vào năm 2015”. Bên cạnh đó, trong chiến lược phát triển du lịch Việt Nam, Tổng cục Du lịch đã xác định Quảng Ninh là một trong những trung tâm trọng điểm.
Để có những giải pháp triển khai thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh và định hướng của Tổng cục Du lịch, ngành Du lịch Quảng Ninh đã thẳng thắn nhìn nhận trong giai đoạn phát triển vừa qua, bên cạnh những kết quả tốët đẹp du lịch Quảng Ninh đã bộc lộ một số yếu kém cần sớm có giải pháp khắc phục. Đó là tốc độ tăng trưởng chưa ổn định, không bền vững, bị phụ thuộc nhiều vào một thị trường khách du lịch truyền thống. Sản phẩm du lịch Quảng Ninh còn thiếu tính chiến lược và chưa phong phú, các tiềm năng, thế mạnh mang tính đặc trưng vẫn chưa được khai thác triệt để. Các doanh nghiệp du lịch ở Quảng Ninh mới đang ở quy mô nhỏ, năng lực cạnh tranh hạn chế, thiếu sựliên kết, hợp tác. Công tác lập quy hoạch chi tiết phát triển du lịch ở một số trung tâm du lịch còn chậm, tình trạng phá vỡ quy hoạch và phá vỡ cảnh quan chung vẫn xảy ra... Theo đó, ngành Du lịch Quảng Ninh đã xác định các giải pháp lớn để phát triển giai đoạn từ nay đến 2010 và coi đây là bước đột phá quan trọng.
Giải pháp trước tiên là hoàn thiện hệ thống quy hoạch 4 trung tâm du lịch trọng điểm đã được xác định trong quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Quảng Ninh theo hướng chuyên nghiệp cao để tạo ra các sản phẩm du lịch chất lượng cao và bền vững. Tăng cường nguồn vốn đầu tư cho du lịch bằng cách có chính sách thật hấp dẫn, ưu tiên những dự án lớn theo phương thức đầu tư trọn gói của các tập đoàn du lịch nổi tiếng thế giới. Quan tâm đặc biệt đến công tác đầu tư và phát triển du lịch ở Khu Kinh tế Vân Đồn - một điểm nhấn mới của Quảng Ninh trong tương lai. Bên cạnh đó, vẫn xác định Trung Quốc là thị trường khách du lịch trọng điểm để tiếp tục có chính sách phát triển hợp lý nhằm khai thác triệt để. Tuy nhiên, dần xây dựng và hình thành những thị trường khách tiềm năng như Nhật Bản, Hàn Quốc, Châu Âu... để tạo tính đa dạng, phong phú. Phát triển các sản phẩm du lịch mới chất lượng cao theo hướng tạo ra nét riêng có của du lịch Quảng Ninh như du lịch mỏ than, tham quan Vịnh Hạ Long bằng khinh khí cầu... Một giải pháp tiếp theo được ngành Du lịch Quảng Ninh xem như yếu tố sống còn chính là nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, cải tiến các hình thức kinh doanh. Trong bối cảnh Việt Nam tham gia WTO và chính thức bước vào lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay thì việc các doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng dịch vụ và phải xây dựng được thương hiệu, uy tín trên thị trường là yêu cầu cấp thiết. Để làm được điều này, trong thời gian tới, ngành Du lịch Quảng Ninh sẽ có bước cải tiến phương thức kinh doanh, cải cách bộ máy phục vụ gọn nhẹ, tinh thông nghiệp vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nâng cao tính chuyên nghiệp trong quảng bá, xúc tiến du lịch, đẩy mạnh công tác ứng dụng khoa học công nghệ vào quản lý, kinh doanh du lịch; nâng cao năng lực trình độ quản lý cũng như nghiệp vụ du lịch cho đội ngũ cán bộ, nhân viên trong ngành du lịch Quảng Ninh. Về môi trường du lịch, tăng cường tuyên truyền giáo dục trong cộng đồng để mọi người nâng cao nhận thức phát triển du lịch cần có sự tham gia của toàn xã hội. Bên cạnh đó, ngành Du lịch tăng cường liên kết, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị ở địa phương cũng như tranh thủ sự ủng hộ, tạo điều kiện của các cơ quan trung ương với mục tiêu xây dựng môi trường du lịch Quảng Ninh hấp dẫn về mọi mặt.
Với sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên của Tổng cục Du lịch, của lãnh đạo tỉnh cũng như các cơ quan, ban, ngành trung ương và địa phương cùng sự nỗ lực, cố gắng của chính mình, hy vọng rằng chặng đường tới sẽ là một giai đoạn thịnh vượng hơn nữa của du lịch Quảng Ninh. Sự thịnh vượng này cũng sẽ là mở đầu cho một hướng đi chuyên nghiệp hóa và mang lại hiệu quả bền vững cho một trung tâm du lịch lớn của đất nước.
